Δεν αποτελούσε προμελετημένο σχέδιο του Ραμπάτ η μαζική εισβολή δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στη Θέουτα, η οποία στοίχισε τη ζωή σε σχεδόν 100 ανθρώπους, σύμφωνα με τα πορίσματα των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Ωστόσο, οι μαροκινές αρχές, αν και δεν οργάνωσαν τη μετακίνηση, επέλεξαν να μην την εμποδίσουν, διευκολύνοντας τη διέλευση προς το συνοριακό πέρασμα του Ταραχάλ και αξιοποιώντας στη συνέχεια το γεγονός για πολιτικά οφέλη.
Η κρίση αιφνιδίασε την κυβέρνηση της Μαδρίτης, η οποία είχε την προσοχή της εστιασμένη στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές, θεωρώντας τις σχέσεις με το Μαρόκο ομαλές.
Η αφορμή: Fake news στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Η μαζική κινητοποίηση πυροδοτήθηκε από ψευδείς ειδήσεις που διαδόθηκαν ταχύτατα στα social media. Οι φήμες αφορούσαν πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία όριζε ότι όσοι φθάνουν κολυμπώντας στη Θέουτα και τη Μελίγια δεν επαναπροωθούνται άμεσα, αλλά εντάσσονται σε διοικητική διαδικασία.
Το γεγονός αυτό ερμηνεύτηκε λανθασμένα από χιλιάδες νεαρούς Μαροκινούς ως πλήρης αποδοχή τους από την Ισπανία. Παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν το Ραμπάτ είχε παρέμβει για να ανακόψει παρόμοιες φήμες, αυτή τη φορά επέλεξε να αδρανήσει.
Μάλιστα, με αφορμή τον εορτασμό της Ημέρας του Θρόνου, η επιτήρηση των συνόρων μειώθηκε στο ελάχιστο, επιτρέποντας σε περισσότερους από 50.000 ανθρώπους να περάσουν τα σύνορα μέσα σε μόλις 25 ώρες.
Πολιτική εκμετάλλευση και διεθνείς κραδασμοί
Παρά το βαρύ ανθρώπινο τίμημα, οι ισπανικές μυστικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι το Μαρόκο αντιλήφθηκε γρήγορα τα οφέλη, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις του για τη Θέουτα και τη Μελίγια.
Παράλληλα, οι εικόνες από τη Θέουτα προκάλεσαν αλυσιδωτές αντιδράσεις στην Ευρώπη. Τα ακροδεξιά κόμματα χρησιμοποίησαν τα γεγονότα για να οξύνουν την αντιμεταναστευτική τους ρητορική, ενώ η Ιταλία προχώρησε στην προσωρινή αναστολή της ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ισπανία.
Την ίδια στιγμή, η Φινλανδία και η Δανία άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλεισμού της Ισπανίας από τη Συνθήκη Σένγκεν, ενώ μια ομάδα 22 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε την έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Υπουργών Εσωτερικών για την αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής.