Σε βαθιά πολιτική κρίση εισέρχεται η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ μετά τη συντριπτική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, που έφερε τους Δημοκρατικούς στην πλειοψηφία και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Στελέχη του κόμματος ζητούν αλλαγές στο επιτελείο του Λευκού Οίκου και αναθεώρηση βασικών κυβερνητικών επιλογών, με τον πόλεμο στο Ιράν, τους δασμούς και την ακρίβεια να βρίσκονται στο επίκεντρο της κριτικής. Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, αρνείται να αναλάβει την ευθύνη για το αποτέλεσμα και επιμένει ότι οι αποφάσεις του ήταν αναγκαίες.
Η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών, ακόμη και σε κρίσιμες αναμετρήσεις όπου οι Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι είχαν την προσωπική υποστήριξη του Τραμπ, έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό για τη μελλοντική πορεία του κόμματος.
Σύμφωνα με το Reuters, πολιτικοί σύμβουλοι και σύμμαχοι του προέδρου εκτιμούν ότι η εκλογική ήττα απαιτεί ουσιαστικές αλλαγές στη λειτουργία της κυβέρνησης και στην πολιτική στρατηγική των Ρεπουμπλικανών ενόψει του 2028.
«Τεράστια καταστροφή» για τον Τραμπ – Ζητούν αλλαγές στον Λευκό Οίκο
Ο βετεράνος Ρεπουμπλικανός πολιτικός σύμβουλος Τζον Φίχερι χαρακτήρισε το εκλογικό αποτέλεσμα «τεράστια καταστροφή» για τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Πρέπει να καθαρίσει τον Λευκό Οίκο», δήλωσε, ζητώντας αλλαγές στο κυβερνητικό επιτελείο.
Κατά την εκτίμησή του, η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου περιορίζει δραστικά την πολιτική επιρροή του Τραμπ κατά τα τελευταία χρόνια της προεδρικής του θητείας.
«Από εδώ και στο εξής, κάθε μέρα που περνά, μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε έναν πρόεδρο με περιορισμένη πολιτική επιρροή», υποστήριξε.
Ο ίδιος ο Τραμπ, πάντως, δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να αλλάξει πολιτική κατεύθυνση.
«Δεν το θεωρώ πλήγμα εναντίον μου», δήλωσε στο Fox News αργά το βράδυ της Τρίτης, απορρίπτοντας την ερμηνεία ότι οι ψηφοφόροι αποδοκίμασαν προσωπικά τον ίδιο.
Πόλεμος στο Ιράν και δασμοί στο επίκεντρο της κριτικής
Μεγάλο μέρος των εσωκομματικών αντιδράσεων επικεντρώνεται στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος διαρκεί ήδη οκτώ μήνες, καθώς και στις οικονομικές επιπτώσεις των δασμών.
Σύμφωνα με Ρεπουμπλικανούς συμβούλους, οι συγκεκριμένες επιλογές συνέβαλαν στην ενίσχυση της δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων, ιδιαίτερα εξαιτίας της αύξησης των τιμών των καυσίμων και του κόστους ζωής.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος συγκαταλέγεται στα πρόσωπα που ενδέχεται να διεκδικήσουν την προεδρική υποψηφιότητα των Ρεπουμπλικανών το 2028, απέδωσε την Τετάρτη σημαντικό μέρος των εκλογικών απωλειών στον πόλεμο με το Ιράν, διαφοροποιούμενος από την προσπάθεια του Τραμπ να υποβαθμίσει την προσωπική του ευθύνη.
Στελέχη του κόμματος εκτιμούν ότι ανάλογες διαφοροποιήσεις ενδέχεται να πολλαπλασιαστούν, εφόσον ενισχυθεί η πεποίθηση ότι η επιρροή του Τραμπ στη ρεπουμπλικανική εκλογική βάση εξασθενεί.
Χαμηλό ηθικό και φόβοι για αποχωρήσεις στο κυβερνητικό επιτελείο
Η ατμόσφαιρα στον Λευκό Οίκο περιγράφεται ως ιδιαίτερα βαριά μετά το εκλογικό αποτέλεσμα.
Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε ανώνυμα στο Reuters, ανέφερε ότι στενοί συνεργάτες του προέδρου προετοιμάζονται για πιθανές αποχωρήσεις στελεχών, αλλαγές στο υπουργικό συμβούλιο και κοινοβουλευτικές έρευνες από τους Δημοκρατικούς.
«Είναι πραγματικά απαίσιο να βρίσκεται κανείς εδώ αυτή τη στιγμή. Το ηθικό βρίσκεται στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εσωτερικές δημοσκοπήσεις είχαν προειδοποιήσει ήδη έξι εβδομάδες πριν από τις εκλογές για τον κίνδυνο απώλειας της πλειοψηφίας και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Παρά τις προειδοποιήσεις, ο Τραμπ φέρεται να αρνήθηκε να αναθεωρήσει τη στάση του απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν.
«Τελικά, απλώς δεν τον ένοιαζε. Αρνήθηκε να ακούσει οποιονδήποτε», υποστήριξε ο αξιωματούχος.
ΝτεΣάντις: «Πολιτικό ισοδύναμο πλήγματος μετεωρίτη»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αντίδραση του Ρεπουμπλικανού κυβερνήτη της Φλόριντα, Ρον ΝτεΣάντις, ο οποίος περιέγραψε την ήττα ως πολιτική καταστροφή με πιθανές μακροχρόνιες συνέπειες για το κόμμα.
«Αυτό πλησιάζει σε επίπεδο εξάλειψης των Ρεπουμπλικανών σε πολλούς τομείς της χώρας», προειδοποίησε την Τετάρτη.
Ο ΝτεΣάντις χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πολιτικό ισοδύναμο πλήγματος μετεωρίτη», απορρίπτοντας την άποψη ότι οι εκλογικές απώλειες οφείλονται κυρίως στην ανεπαρκή ποιότητα των υποψηφίων.
Κατά την εκτίμησή του, οι ψηφοφόροι δεν εξέφρασαν απαραίτητα θετική στάση απέναντι στους Δημοκρατικούς, αλλά αποδοκίμασαν τους Ρεπουμπλικανούς που βρίσκονται στην Ουάσιγκτον.
Η τοποθέτησή του διαφοροποιείται από εκείνη του Τραμπ, ο οποίος απέδωσε μέρος της ήττας στους υποψηφίους του κόμματος και υποστήριξε ότι η προσωπική του δημοτικότητα δεν μεταφέρθηκε στα ρεπουμπλικανικά ψηφοδέλτια.
Οι προτεραιότητες του Τραμπ προκαλούν αντιδράσεις
Πέρα από την εξωτερική και οικονομική πολιτική, στελέχη των Ρεπουμπλικανών εκφράζουν προβληματισμό και για τις προσωπικές προτεραιότητες του προέδρου.
Σύμφωνα με πολιτικό σύμβουλο του κόμματος, ήδη από το καλοκαίρι είχαν καταγραφεί αυξανόμενες αντιδράσεις Ρεπουμπλικανών και ανεξάρτητων ψηφοφόρων σε κρίσιμες πολιτείες, όπως το Μίσιγκαν και η Αϊόβα.
Μεταξύ των ζητημάτων που προκαλούσαν δυσαρέσκεια ήταν η ιδιαίτερη έμφαση του Τραμπ στην κατασκευή νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο και στα έργα ανακαίνισης στην Ουάσιγκτον.
«Εάν ο Τραμπ περάσει τα επόμενα δύο χρόνια μιλώντας για τα ίδια πράγματα, θα υποστούμε ξανά συντριπτική ήττα στις επόμενες εκλογές», προειδοποίησε ο σύμβουλος.
Σύμφωνα με την έρευνα AP Voter Poll, περίπου τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν επικεντρώνεται στα σωστά ζητήματα. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών στήριξε υποψηφίους των Δημοκρατικών για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Αντίθετα, περίπου ένας στους τρεις ψηφοφόρους θεωρεί ότι ο Τραμπ έχει θέσει τις κατάλληλες προτεραιότητες.
Επίσκεψη στο εργοτάξιο της αίθουσας χορού μετά την εκλογική ήττα
Παρά τις επικρίσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε την Τετάρτη να πραγματοποιήσει αιφνιδιαστική επίσκεψη στο εργοτάξιο της νέας αίθουσας χορού του Λευκού Οίκου, προσκαλώντας την τελευταία στιγμή δημοσιογράφους.
Αντί να επικεντρωθεί αρχικά στην εκλογική ήττα, παρουσίασε την πρόοδο των εργασιών και εξήρε το έργο.
«Θέλω απλώς να ευχαριστήσω όλους όσοι βρίσκονται εδώ. Πρόκειται για μια κατασκευή που όμοιά της δεν έχει υπάρξει πουθενά», δήλωσε.
Ο Τραμπ επέβλεψε την τοποθέτηση της τελευταίας δοκού, την οποία, όπως ανέφερε, σκοπεύει να υπογράψει.
Ερωτηθείς για τον χρόνο που αφιερώνει στο συγκεκριμένο έργο, απάντησε: «Για μένα είναι χαλαρωτικό».
Την ίδια ώρα, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φωτογραφία του προέδρου με τη λεζάντα: «Ενημέρωση: Ο Τραμπ εξακολουθεί να είναι ο πρόεδρός σας».
«Ο πόλεμος στο Ιράν ήταν αναγκαίος και άξιζε τον κόπο»
Ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο πόλεμος με το Ιράν και η αύξηση των τιμών των καυσίμων επηρέασαν αρνητικά την εκλογική επίδοση των Ρεπουμπλικανών.
Ωστόσο, υπερασπίστηκε την απόφαση για την αμερικανική εμπλοκή στη σύγκρουση, υποστηρίζοντας ότι η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη αποτελεί προτεραιότητα μεγαλύτερης σημασίας από το εκλογικό κόστος.
«Το θέμα του Ιράν ήταν κάτι που έπρεπε να κάνουμε και συνεχίζουμε να κάνουμε», δήλωσε την Τετάρτη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι η στρατιωτική εμπλοκή ήταν αναγκαία και άξιζε το κόστος της, παρά τις πολιτικές συνέπειες για το κόμμα του.
Το Κογκρέσο στα χέρια των Δημοκρατικών – Έρχονται έρευνες
Η νέα ισορροπία δυνάμεων στην Ουάσιγκτον δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια για την εφαρμογή της προεδρικής ατζέντας.
Με τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να εμποδίζουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, να ελέγχουν κυβερνητικούς διορισμούς και να προχωρούν σε κοινοβουλευτικές έρευνες για τη δράση της κυβέρνησης.
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Reuters, ο Λευκός Οίκος προετοιμάζει εδώ και μήνες εκτελεστικές αποφάσεις για τη μετανάστευση, τους δασμούς, τη στέγαση και τις ομοσπονδιακές δαπάνες, επιχειρώντας να διατηρήσει τη δυνατότητα εφαρμογής βασικών πολιτικών χωρίς την έγκριση των Δημοκρατικών.
Ωστόσο, η αξιοποίηση των προεδρικών εξουσιών δεν μπορεί να αποτρέψει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.
«Κανείς δεν θέλει να αντιμετωπίσει τις έρευνες», παραδέχθηκε ο ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος που μίλησε στο Reuters.
Με την προεδρική θητεία να εισέρχεται στα τελευταία της δύο χρόνια, ο Τραμπ καλείται πλέον να διαχειριστεί όχι μόνο ένα Κογκρέσο που ελέγχεται από την αντιπολίτευση, αλλά και την αυξανόμενη αμφισβήτηση από στελέχη του ίδιου του κόμματός του.