Βαθαίνει το ρήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης με επίκεντρο τη Γροιλανδία, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους, επαναφέροντας ανοιχτά σενάρια ελέγχου –ακόμη και προσάρτησης– του νησιού. Στο επίκεντρο των νέων εντάσεων βρίσκονται οι δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος εξαπέλυσε σφοδρή κριτική κατά της Ευρώπης και ειδικά της Δανία, κατηγορώντας τες για «ελλιπή ασφάλεια» στη Γροιλανδία.
Μιλώντας στο Fox News, ο Βανς χαρακτήρισε τη Γροιλανδία «κρίσιμη» για την άμυνα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Δύσης, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί κομβικό στοιχείο της παγκόσμιας αντιπυραυλικής άμυνας απέναντι σε ενδεχόμενες απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα. Όπως είπε, τόσο η Ευρώπη όσο και η Δανία «δεν έχουν κάνει καλή δουλειά» στην προστασία της περιοχής, ενώ κατηγόρησε τους Ευρωπαίους συμμάχους για ανεπαρκείς επενδύσεις στην άμυνα του νησιού και για αδιαφορία απέναντι στις ανησυχίες που έχει εκφράσει επανειλημμένα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Την ίδια ώρα, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν «ενεργά» το ενδεχόμενο κατάθεσης πρότασης για την αγορά της Γροιλανδίας, ενός ημιαυτόνομου εδάφους της Δανίας. Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν μόλις μία ημέρα μετά τις πληροφορίες ότι ακόμη και η χρήση στρατιωτικής ισχύος για την προσάρτηση του νησιού δεν αποκλείεται ως σενάριο από την Ουάσινγκτον, γεγονός που προκάλεσε σοκ σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η Δανία, σύμμαχος των ΗΠΑ στο NATO, έχει προειδοποιήσει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε ευθεία απειλή για τη συνοχή της Συμμαχίας. Τanto η Κοπεγχάγη όσο και οι αρχές της Γροιλανδίας έχουν επαναλάβει κατηγορηματικά ότι το νησί «δεν είναι προς πώληση».
Παρά το γεγονός ότι αποτελεί το πιο αραιοκατοικημένο έδαφος στον κόσμο, η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας –ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Αρκτική– της προσδίδει τεράστια στρατηγική σημασία. Το νησί φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές έγκαιρης προειδοποίησης για πυραυλικές επιθέσεις, καθώς και συστήματα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας και της στρατιωτικής δραστηριότητας στην Αρκτική. Η Διαστημική Βάση Πιτουφίκ, πρώην Αεροπορική Βάση Θούλε, λειτουργεί υπό αμερικανικό έλεγχο ήδη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια εντείνεται το διεθνές ενδιαφέρον για τους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας. Σπάνιες γαίες, ουράνιο και σίδηρος καθίστανται ολοένα και πιο προσβάσιμα λόγω της τήξης των πάγων που επιταχύνει η κλιματική αλλαγή, ενώ επιστήμονες εκτιμούν ότι το υπέδαφος του νησιού μπορεί να κρύβει σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Ο κόσμος δεν συνειδητοποιεί ότι ολόκληρη η υποδομή της αντιπυραυλικής άμυνας εξαρτάται εν μέρει από τη Γροιλανδία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Βανς. «Αν, ο Θεός να φυλάξει, εκτοξευόταν πυρηνικός πύραυλος εναντίον της Αμερικής ή της Ευρώπης, η Γροιλανδία θα ήταν κρίσιμος κρίκος αυτής της άμυνας», πρόσθεσε, καταλήγοντας ότι «οι Ευρωπαίοι και οι Δανοί προφανώς δεν έχουν κάνει τη δουλειά τους».
Οι ανησυχίες για το μέλλον του νησιού εντάθηκαν μετά την πρόσφατη χρήση στρατιωτικής βίας από την κυβέρνηση Τραμπ κατά της Βενεζουέλα, με στόχο τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, γεγονός που ενίσχυσε τους φόβους για κλιμάκωση της αμερικανικής επιθετικότητας και σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ είχε καταθέσει πρόταση αγοράς της Γροιλανδίας και το 2019, κατά την πρώτη του θητεία, λαμβάνοντας τότε την κατηγορηματική απάντηση ότι το νησί δεν πωλείται. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανακοίνωσε ότι θα έχει συνομιλίες με τη Δανία την επόμενη εβδομάδα.
Στο μεταξύ, Ευρωπαίοι ηγέτες εξέδωσαν κοινή δήλωση στήριξης προς τη Δανία, τονίζοντας ότι «η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της» και ότι μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίζουν για τις μεταξύ τους σχέσεις. Παρότι αναγνώρισαν τις ανησυχίες των ΗΠΑ για την ασφάλεια στην Αρκτική, υπογράμμισαν ότι αυτή πρέπει να διασφαλίζεται συλλογικά από τους συμμάχους του NATO, με πλήρη σεβασμό στις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν και η αντίδραση από τη Γροιλανδία. Η Άγια Κέμνιτς, μία από τους δύο βουλευτές που εκπροσωπούν το νησί στο δανικό κοινοβούλιο, δήλωσε στο BBC ότι οι δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ συνιστούν «σαφή απειλή». Αν και εκτίμησε ότι η προσάρτηση είναι απίθανη, προειδοποίησε ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει, μέσω πιέσεων, να αποκτήσει σταδιακά τον έλεγχο της Γροιλανδίας.