Ενώ η λειψυδρία και η ξηρασία μαστίζουν την Ευρώπη, μια τρίτη, εξαιρετικά σοβαρή απειλή λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις: η ερημοποίηση. Όπως αποσαφηνίζεται σε νέα έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τη συνδρομή του Έλληνα επιστήμονα δρος Πάνου Πανάγου, ο όρος δεν αναφέρεται σε παραδοσιακές ερήμους, αλλά στη σταδιακή υποβάθμιση της γης, την απώλεια της γονιμότητας του εδάφους και την αδυναμία του να συντηρήσει καλλιέργειες και τοπικά οικοσυστήματα.
Εφαρμόζοντας μια νέα μεθοδολογία με βάση αυστηρούς επιστημονικούς υποδείκτες, η μελέτη αποτυπώνει την ιδιαίτερα δυσμενή θέση στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα:
Υποβάθμιση εδάφους: Το 72,74% της ελληνικής επικράτειας παρουσιάζει σημάδια υποβάθμισης, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (56,4%).
Ποσοστά ερημοποίησης: Το 36% της χώρας βρίσκεται ήδη σε καθεστώς ερημοποίησης. Η Ελλάδα κατατάσσεται τρίτη στην Ε.Ε., πίσω μόνο από την Ισπανία (53%) και την Κύπρο (45%).
Επίπτωση στον πληθυσμό: Σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας (47%) κατοικεί σε περιοχές που επηρεάζονται άμεσα, γεγονός που συνδέεται με αυξημένους κοινωνικοοικονομικούς κινδύνους, φτώχεια, ακόμα και αναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών.
Η έκθεση αναδεικνύει την ισχυρή αλληλεπίδραση μεταξύ περιβαλλοντικής υποβάθμισης και κοινωνικών ανισοτήτων. Περιφέρειες όπως το Βόρειο Αιγαίο, η Μακεδονία, η Θεσσαλία, η Δυτική Ελλάδα και η Πελοπόννησος συνδυάζουν ποσοστά ερημοποίησης άνω του 50% με αυξημένα ποσοστά πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ερημοποίηση επηρεάζει ήδη 530.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 42 εκατομμύρια πολίτες. Οι προβολές για τα επόμενα χρόνια είναι εφιαλτικές, καθώς η κλιματική αλλαγή αναμένεται να μειώσει τις καλοκαιρινές βροχοπτώσεις στη Νότια Ευρώπη έως και 50%, διευρύνοντας τις ξηρές ζώνες κατά εκατοντάδες χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα και καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις βιώσιμης διαχείρισης της γης.