Οι επιχειρήσεις τυχερών παιχνιδιών σχεδιάζουν να διπλασιάσουν τον αριθμό των καζίνο στα κατεχόμενα σε 64, καθώς η το ψευδοκράτος ποντάρει στην «σκοτεινή» οικονομία, προκαλώντας ανησυχία στους Τουρκοκύπριους που θέλουν να εξομαλυνθούν οι σχέσεις τους με τον έξω κόσμο, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.
Αποκομμένο από εμπορικούς περιορισμούς και διεθνή εμπάργκο και χωρίς αναγνώριση από καμία χώρα εκτός της Τουρκίας, τα κατεχόμενα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη στήριξη της τουρκικής οικονομίας.
Όμως η ασταθής τουρκική λίρα έχει εκτοξεύσει τον πληθωρισμό τα τελευταία χρόνια, ενώ η ανάκαμψη από την πανδημία Covid-19 έχει σταματήσει. Καθώς οι ηγέτες γίνονται όλο και πιο απεγνωσμένοι για νέες πηγές εσόδων, το ψευδοκράτος πέρασε τον Ιούνιο έναν νόμο που καταργεί τους μακροχρόνιους περιορισμούς στα καζίνο. Όμως, με ήδη 32 καζίνο σε μια περιοχή στο μέγεθος μιας αγγλικής κομητείας, πολλοί Τουρκοκύπριοι φοβούνται ότι η περαιτέρω ανάπτυξη θα μετατρέψει την περιοχή σε συνώνυμο του τζόγου και της διαφθοράς.
«Έχουμε ανοικτά εισαγάγει την εγκληματική οικονομία στο σύστημά μας», δήλωσε ο Τουρκοκύπριος οικονομολόγος Μερτκάν Χαμίτ, που συνεργάζεται με την Παγκόσμια Τράπεζα. «Μετά την Covid, νέα στοιχεία μπήκαν στην οικονομία — κυρίως από τη σκοτεινή πλευρά».
Πολλοί Τουρκοκύπριοι φοβούνται ότι η κίνηση αυτή θα βλάψει περαιτέρω τις πιθανότητες λύσης του κυπριακού προβλήματος.
Ο ΟΗΕ θεωρεί την κατοχή της Τουρκίας παράνομη. Οι Τουρκοκύπριοι είναι πολίτες της ΕΕ, αλλά η περιοχή εξαιρείται από τη νομοθεσία της Ένωσης, η οποία περιλαμβάνει και τις οδηγίες κατά του ξεπλύματος χρήματος. «Εκτός κι αν λύσουμε το κυπριακό πρόβλημα, μας απομένουν μόνο αυτού του είδους οι δραστηριότητες, γιατί η δυνατότητά μας να βρούμε χρηματοδότηση είναι περιορισμένη», είπε ο Κεμάλ Μπαϊκάλλι, που εργάζεται στο EU One Stop Shop, μια πρωτοβουλία της ΕΕ που προωθεί το εμπόριο κατά μήκος της γραμμής αντιπαράταξης. «Βασιζόμαστε πάρα πολύ στις επενδύσεις της Τουρκίας, και αυτό έχει πολιτικό κόστος». Οι φόβοι αυτοί εντείνονται από άλλο νομοσχέδιο που αναμένεται να συζητηθεί τον Σεπτέμβριο, το οποίο θα επιτρέπει την κατάθεση ξένου συναλλάγματος σε τραπεζικούς λογαριασμούς του βορρά με αντάλλαγμα επιτόκιο 3%. Ο Χαμίτ και άλλοι λένε ότι η «κυβέρνηση» κινδυνεύει να γίνει «διευκολυντής ξεπλύματος χρήματος» εάν το νομοσχέδιο περάσει. Το ψευδοκράτος δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλιο.
Με τις περισσότερες εξαγωγές να εμποδίζονται από τη διεθνή κοινότητα, τα κατεχόμενα παράγουν πάνω από το 75% του ΑΕΠ του μέσω υπηρεσιών όπως ο τουρισμός και η ανώτατη εκπαίδευση, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Όταν η Covid κατέρρευσε τη ζήτηση για αυτές τις υπηρεσίες το 2020, το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 16,2% — περισσότερο από οποιαδήποτε χώρα στην Ευρώπη. Έκτοτε δυσκολεύεται να καλύψει τα κενά. Στο μεταξύ, η λίρα βρίσκεται σε σταθερή πτώση από το 2021, τροφοδοτώντας μια δραματική αύξηση στο κόστος ζωής. Ο ετήσιος πληθωρισμός στην περιοχή ήταν 36% τον Ιούνιο.
Η χαλαρή στάση των αρχών έχει επιτρέψει ακόμη και σε φαινομενικά αθώους τομείς της οικονομίας να βυθιστούν σε σκάνδαλα. Η ταχεία επέκταση του τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης έχει αφήσει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια να δρουν ανεξέλεγκτα στα κατεχόμενα. Κάποια έχουν εμπλακεί σε κατηγορίες για απάτη και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς φοιτητές πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης. Άλλη σημαντική πηγή εσόδων έχει εξαφανιστεί λόγω του πληθωρισμού.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, παλαιότερα, πολλοί Ελληνοκύπριοι περνούσαν τη γραμμή αντιπαράταξης για να αγοράσουν προϊόντα όπως τρόφιμα, που ήταν φθηνότερα στα κατεχόμενα. Όμως ο Μπαϊκάλλι λέει ότι αυτή η τάση έχει αντιστραφεί, καθώς οι ανεξέλεγκτες αυξήσεις τιμών στο ψευδοκράτος έχουν καταστήσει τα είδη συγκριτικά φθηνότερα στην Κυπριακή Δημοκρατία. «Αν έχεις μια μικρή επιχείρηση, η ζωή δεν είναι πολύ δίκαιη για σένα», είπε. «Δεν μπορείς να κάνεις μακροπρόθεσμα σχέδια. Δεν μπορείς να υπολογίσεις πώς θα τα πας την επόμενη χρονιά. Και μερικές φορές μπορεί να μην συνειδητοποιήσεις καν ότι έχεις χρεοκοπήσει».
Η κατάργηση των περιορισμών στον αριθμό των αδειών καζίνο στοχεύει στην προσέλκυση περισσότερων τουριστών από την Τουρκία, όπου τα καζίνο είναι απαγορευμένα. Το ψευδοκράτος είναι εδώ και καιρό προορισμός για τζογαδόρους, αλλά οι ειδικοί λένε ότι οι χαλαροί νόμοι θα καταστήσουν την οικονομία ακόμη πιο εξαρτημένη από τον τομέα αυτόν. «Δημιουργούμε ένα τέρας που δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Στην πραγματικότητα, το έχουμε ήδη δημιουργήσει, αλλά τώρα το διπλασιάζουμε», είπε ο Χαμίτ.