Σε μια δραματική προειδοποίηση προχωρούν κορυφαίοι επιστήμονες και διεθνείς οργανισμοί, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι η βία που συνδέεται με τον έλεγχο και την πρόσβαση στο νερό έχει πάρει εκρηκτικές διαστάσεις.
Σύμφωνα με έρευνα του Pacific Institute που δημοσιεύει ο Guardian, τα περιστατικά συγκρούσεων για το «γαλάζιο χρυσό» σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε μόλις έναν χρόνο, ανεβαίνοντας από τα 235 το 2022 στα 419 το 2023.
Το νερό ως όπλο και αιτία πολέμου
Η κρίση δεν είναι μόνο περιβαλλοντική αλλά και βαθιά πολιτική. Ο Δρ. Πίτερ Γκλέικ επισημαίνει ότι το νερό χρησιμοποιείται πλέον συστηματικά ως όπλο ή γίνεται η βασική αιτία αιματοχυσίας. Τα αίτια είναι σύνθετα:
Κλιματική κατάρρευση: Τα ακραία φαινόμενα ξηρασίας εκμηδενίζουν τα αποθέματα.
Κρατική αποτυχία: Η διαφθορά και η κακή διαχείριση των υποδομών αφήνουν ολόκληρους πληθυσμούς χωρίς πρόσβαση σε πόσιμο νερό.
Γεωπολιτικές εντάσεις: Από τους βομβαρδισμούς φραγμάτων στην Ουκρανία έως τις διενέξεις Ινδίας-Πακιστάν για τον Ινδό ποταμό, το νερό βρίσκεται στο επίκεντρο των εχθροπραξιών.
Η «βόμβα» του 2030 και η έλλειψη συνεργασίας
Τα Ηνωμένα Έθνη κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προβλέποντας ότι έως το 2030 η ζήτηση για νερό θα ξεπεράσει την προσφορά κατά 40%. Παρά την επικείμενη κρίση, η διεθνής διπλωματία φαίνεται να υστερεί:
Μόλις το 20% των χωρών που μοιράζονται διασυνοριακά ποτάμια έχουν υπογράψει συμφωνίες για δίκαιη διανομή.
Στο Σαχέλ και την Ανατολική Αφρική, η λειψυδρία προκαλεί μαζικές μεταναστεύσεις, οι οποίες με τη σειρά τους πυροδοτούν νέους κύκλους βίας.
Υπάρχει λύση;
Παρά τη ζοφερή εικόνα, οι ειδικοί της Oxfam και του Pacific Institute τονίζουν ότι η κατάσταση είναι αναστρέψιμη. Απαιτείται όμως συνδυασμένη δράση: αυστηρότεροι διεθνείς κανόνες, επενδύσεις σε υποδομές και, πάνω απ' όλα, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ως ζήτημα εθνικής και παγκόσμιας ασφάλειας. «Το πρόβλημα λύνεται μόνο αν το νερό αντιμετωπιστεί ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα και όχι ως αντικείμενο εκμετάλλευσης», καταλήγει ο Δρ. Γκλέικ.