Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει την άφιξη του πρώτου Eurofighter Typhoon σε στρατηγικό γεγονός πρώτης γραμμής. Μετά τον αποκλεισμό από το πρόγραμμα F-35, η τουρκική ηγεσία επιδιώκει να παρουσιάσει την ένταξη του Typhoon ως απόδειξη ότι η τουρκική Πολεμική Αεροπορία επιστρέφει δυναμικά στο παιχνίδι της τεχνολογικής υπεροχής.
Η εικόνα όμως είναι πιο σύνθετη.
Οι πρώτες παραδόσεις που συζητούνται για το άμεσο διάστημα αφορούν μεταχειρισμένα αεροσκάφη – κυρίως από το Κατάρ – ως μεταβατική λύση. Η πιθανή προμήθεια καινούργιων Eurofighter από τη γραμμή παραγωγής, εφόσον ολοκληρωθούν οι πολιτικές εγκρίσεις εντός της ευρωπαϊκής κοινοπραξίας, μετατίθεται προς το τέλος της δεκαετίας.
Με άλλα λόγια, η Τουρκία προσπαθεί να κερδίσει χρόνο και να καλύψει το κενό που δημιούργησε η αποβολή της από το F-35.
Τι σημαίνει πρακτικά η άφιξη του πρώτου Typhoon;
Η φυσική παρουσία ενός αεροσκάφους δεν ισοδυναμεί με άμεση επιχειρησιακή ανατροπή. Για να αποκτήσει πραγματική αξία, απαιτούνται:
- Εκπαίδευση πιλότων και τεχνικών
- Ενσωμάτωση σε δίκτυα διοίκησης και ελέγχου
- Πιστοποίηση όπλων
- Υψηλές διαθεσιμότητες.
Η εμπειρία δείχνει ότι η πλήρης επιχειρησιακή αξιοποίηση μπορεί να απαιτήσει σημαντικό χρόνο. Άρα, βραχυπρόθεσμα, η επίδραση είναι περισσότερο πολιτική και ψυχολογική παρά στρατιωτική.
Το πραγματικό ισοζύγιο στο Αιγαίο
Εδώ βρίσκεται η ουσία – και εδώ η παράμετρος των F-35 αλλάζει τα δεδομένα.
Η Ελλάδα έχει ήδη εντάξει σε τροχιά απόκτησης τα F-35, με τα πρώτα αεροσκάφη να αναμένονται μέσα στη δεκαετία. Το F-35 δεν είναι απλώς ένα ακόμη μαχητικό. Είναι πλατφόρμα 5ης γενιάς με χαρακτηριστικά stealth, αισθητήρες σύντηξης δεδομένων και δυνατότητα να λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής ισχύος» για ολόκληρη την αεροπορική και ναυτική αρχιτεκτονική.
Η σύγκριση είναι κρίσιμη:
Το Eurofighter είναι εξαιρετικό μαχητικό αεροπορικής υπεροχής 4,5 γενιάς. Το F-35 εισάγει τεχνολογικό άλμα γενιάς. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η Τουρκία αποκτήσει σημαντικό αριθμό Typhoon, η ελληνική ένταξη των F-35 δημιουργεί διαφορετική ποιοτική κατηγορία. Το παιχνίδι μεταφέρεται από την ταχύτητα και τις επιδόσεις στην αόρατη προσέγγιση, την πληροφοριακή υπεροχή και τη δικτυοκεντρική μάχη.
Σε αυτό το περιβάλλον, το Αιγαίο δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος έχει περισσότερα αεροσκάφη, αλλά από το ποιος «βλέπει» πρώτος και χτυπά πρώτος.
Μεσοπρόθεσμα σενάρια
Αν η Τουρκία καταφέρει μέχρι το τέλος της δεκαετίας να διαθέτει μεγάλο αριθμό Eurofighter με σύγχρονα βλήματα BVR και υψηλές διαθεσιμότητες, θα πρόκειται για σαφή ενίσχυση της. Δεν μπορεί να υποτιμηθεί.
Όμως η ελληνική εξίσωση περιλαμβάνει:
- F-35
- Αναβαθμισμένα F-16
- Σύγχρονα όπλα μεγάλου βεληνεκούς
- Ενισχυμένη αεράμυνα
- Ναυτική αντιαεροπορική κάλυψη περιοχής
Το αποτέλεσμα είναι μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αποτροπής, όχι μια μονοδιάστατη ισορροπία τύπου «αεροσκάφος εναντίον αεροσκάφους».
Το γεωπολιτικό μήνυμα
Η Τουρκία επιχειρεί να δείξει ότι παραμένει απαραίτητος παίκτης για τη Δύση, παρά τις συνεχείς ταλαντεύσεις της μεταξύ ΝΑΤΟ και αναθεωρητικών πόλων. Η αγορά Eurofighter λειτουργεί και ως πολιτική δήλωση: «δεν είμαστε απομονωμένοι».
Ωστόσο, η αποβολή από το F-35 παραμένει στρατηγικό πλήγμα που δεν αναστρέφεται εύκολα. Και όσο η Ελλάδα ενσωματώνει 5ης γενιάς δυνατότητες, η Άγκυρα καλείται να καλύψει ένα τεχνολογικό κενό που δεν κλείνει απλώς με μια τελετή παράδοσης.
Το αεροπορικό ισοζύγιο στο Αιγαίο δεν μεταβάλλεται με έναν τίτλο. Μεταβάλλεται όταν αλλάζει η γενιά της τεχνολογίας. Και σε αυτή τη μεταβλητή, η Αθήνα έχει ήδη τοποθετηθεί σε διαφορετική τροχιά από την Άγκυρα.