Η ανάπτυξη της ομάδας κρούσης του αεροπλανοφόρου «USS Abraham Lincoln» στην περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, κοντά στα ιρανικά ύδατα, ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εισέρχεται σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση, σύμφωνα με ανάλυση του BBC.
Η κίνηση αυτή συμπίπτει με το σφοδρότερο κύμα καταστολής διαδηλώσεων που έχει γνωρίσει το Ιράν εδώ και χρόνια και αναδεικνύει πόσο κοντά βρίσκονται πλέον οι δύο πλευρές σε μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση. Η ιρανική ηγεσία βρίσκεται αντιμέτωπη με διπλή πίεση: από τη μία, ένα κοινωνικό κίνημα που θέτει όλο και πιο ανοιχτά ζήτημα ανατροπής του καθεστώτος και, από την άλλη, έναν Αμερικανό πρόεδρο που διατηρεί σκόπιμα ασαφείς τις προθέσεις του, προκαλώντας ανησυχία σε μια ήδη αποσταθεροποιημένη περιοχή.
Σε αντίθεση με το παρελθόν, η απάντηση της Τεχεράνης σε ενδεχόμενο αμερικανικό πλήγμα ενδέχεται να μην ακολουθήσει το μοτίβο των περιορισμένων και προαναγγελθέντων αντιποίνων. Οι πρόσφατες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο εξαιρετικής εσωτερικής έντασης για την Ισλαμική Δημοκρατία, αυξάνοντας τον κίνδυνο ταχείας και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
Στο παρελθόν, το Ιράν είχε επιλέξει μετρημένες αντιδράσεις, όπως μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις ή τη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020, όταν οι επιθέσεις συνοδεύτηκαν από προειδοποιήσεις και περιορίστηκαν σε συμβολικό επίπεδο. Ωστόσο, η τρέχουσα συγκυρία διαφέρει ουσιαστικά, καθώς η χώρα βγαίνει από ένα από τα σοβαρότερα κύματα εσωτερικών αναταραχών από το 1979.
Οι διαδηλώσεις των τελευταίων μηνών καταπνίγηκαν με ακραία βία, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να κάνουν λόγο για χιλιάδες νεκρούς, σε ένα περιβάλλον αυστηρού ελέγχου της πληροφόρησης. Παρότι οι κινητοποιήσεις έχουν υποχωρήσει, τα βαθύτερα αίτια παραμένουν, ενώ το ρήγμα ανάμεσα στην κοινωνία και το καθεστώς έχει διευρυνθεί επικίνδυνα.
Στο παρασκήνιο, διαμορφώνονται σενάρια υψηλού ρίσκου: μια περιορισμένη αμερικανική επιχείρηση θα μπορούσε να προσφέρει στην Ουάσιγκτον μια πρόσκαιρη στρατιωτική επιτυχία, αλλά και να δώσει στο καθεστώς το πρόσχημα για νέο γύρο καταστολής. Αντίθετα, μια ευρείας κλίμακας αποσταθεροποίηση του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να οδηγήσει σε χάος και παρατεταμένη βία σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων κατοίκων, προκαλώντας ανησυχία σε γειτονικά κράτη και στο Ισραήλ.
Παράλληλα με τις απειλές, η διπλωματία παραμένει ανοιχτή. Η Τεχεράνη δηλώνει έτοιμη να επανεκκινήσει συνομιλίες με τις ΗΠΑ, υπό τον όρο ότι θα είναι «δίκαιες» και δεν θα αγγίζουν τις αμυντικές της δυνατότητες, απορρίπτοντας κατηγορηματικά την απαίτηση της Ουάσιγκτον για περιορισμό του πυραυλικού της προγράμματος. Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαλόγου, την ώρα που ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, επιχειρούν να λειτουργήσουν ως δίαυλοι αποκλιμάκωσης. Την ίδια στιγμή, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ξεκαθαρίζει ότι το Λονδίνο στηρίζει τον στόχο της αποτροπής απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, χωρίς να δεσμεύεται ανοιχτά για στήριξη στρατιωτικών πληγμάτων.
Με τις δύο πλευρές να κινούνται υπό ασφυκτική πίεση, το μακροχρόνιο παιχνίδι ισορροπίας «στα πρόθυρα της σύγκρουσης» φαίνεται να πλησιάζει στην πιο κρίσιμη και επικίνδυνη καμπή του.