Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ, τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου, ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τους δασμούς στην Ινδία μετά τη δέσμευση του Ναρέντρα Μόντι να περιορίσει τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, προκάλεσε κύμα ικανοποίησης στην Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, στη Μόσχα το μήνυμα ερμηνεύτηκε διαφορετικά. Το ρωσικό κρατικό μέσο RT έσπευσε να προειδοποιήσει για την «παγίδα της συγκρατημένης αισιοδοξίας», δείχνοντας ότι το Κρεμλίνο αντιλαμβάνεται τη σημασία του αφηγήματος όσο και την ίδια τη συμφωνία.
Καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να αποσπάσουν την Ινδία από τη ρωσική σφαίρα επιρροής, η Μόσχα έχει ήδη επενδύσει σε ένα ισχυρό εργαλείο ήπιας ισχύος: την ενημέρωση. Τον περασμένο Δεκέμβριο εγκαινίασε το «RT India», παρουσιάζοντάς το ως «μια νέα φωνή από έναν παλιό φίλο». Το εγχείρημα μόνο τυχαίο δεν είναι.
Το RT India μεταδίδεται ήδη στα αγγλικά σε εκατομμύρια Ινδούς τηλεθεατές, ενώ έχει προγραμματιστεί η λειτουργία ιστοσελίδας στα χίντι το 2026. Πριν από την επίσημη έναρξη, το δίκτυο εξαπέλυσε πανεθνική διαφημιστική καμπάνια, προβάλλοντας τη διαχρονική σχέση Ινδίας – Ρωσίας. Σε κεντρικές πινακίδες, το μήνυμα ήταν σαφές: «Ο διάλογος ξεκίνησε πριν από δεκαετίες. Εμείς απλώς ανεβάζουμε την ένταση».
Την ίδια στιγμή, η Press Trust of India υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με το ρωσικό πρακτορείο TASS, ενώ ο όμιλος National Media Group, που συνδέεται με το Κρεμλίνο, προχώρησε σε συμφωνίες ανταλλαγής περιεχομένου με τα ANI και TV9 Network. Μέσω του ANI, ρωσικό περιεχόμενο φτάνει πλέον σε εκατοντάδες ινδικά μέσα, θεσμοθετώντας άμεσους διαύλους από τη Μόσχα προς την καρδιά της ενημέρωσης στη Νότια Ασία.
Η διείσδυση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ρωσική στρατηγική στον Παγκόσμιο Νότο. Από το 2017, κατόπιν εντολής Πούτιν, λειτουργεί το TV BRICS, ένα δίκτυο με έδρα τη Μόσχα που απευθύνεται στις χώρες των BRICS και σε υποψήφιες προς ένταξη. Το δίκτυο ισχυρίζεται ότι φτάνει σε 1,5 δισ. ανθρώπους σε 80 χώρες, μέσω συνεργασιών με μέσα ενημέρωσης σε 18 κράτη.
Το περιεχόμενο του TV BRICS εμφανίζεται ουδέτερο – οικονομικά ρεπορτάζ, πολιτιστικά αφιερώματα, θετικές ιστορίες. Στην πράξη, όμως, λειτουργεί ως «μεσάζων» επιρροής, διοχετεύοντας ρωσικά κρατικά αφηγήματα μέσω περισσότερων από 100 συνεργαζόμενων μέσων, συσκοτίζοντας την προέλευσή τους.
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνόδου, το TV BRICS υπέγραψε συμφωνίες και με την Prasar Bharati, τον μεγαλύτερο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Ινδίας, ο οποίος καλύπτει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού της χώρας. Παρότι η ινδική πλευρά παρουσίασε τη συνεργασία ως μέσο προβολής της εθνικής αφήγησης προς το ακροατήριο των BRICS, το αποτέλεσμα είναι ότι τα σημαντικότερα ινδικά δίκτυα ενημέρωσης αποκτούν θεσμοθετημένη πρόσβαση σε περιεχόμενο συνδεδεμένο με το Κρεμλίνο – και μάλιστα εκτός της δυτικής σφαίρας ελέγχου.
Η Μόσχα αντιμετωπίζει την ενημέρωση ως κρίσιμο πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης. Το ρωσικό στρατιωτικό δόγμα θεωρεί ότι μια «πληροφοριακή ή οικονομική νίκη» μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη από την επιτυχία στο πεδίο της μάχης.
Τα αφηγήματα που προωθούνται βασίζονται σε υπαρκτές ιστορικές μνήμες: τη σοβιετική στήριξη στην Ινδία μετά την ανεξαρτησία της και τη δυτική στάση υπέρ του Πακιστάν. Αυτές οι μνήμες αξιοποιούνται επικοινωνιακά, όπως στη σειρά του RT «Το τίμημα της Αυτοκρατορίας», που καταγγέλλει τη βρετανική αποικιοκρατία στην Ινδία.
Σήμερα, ο στόχος είναι οι ΗΠΑ. Άρθρα του RT παρουσιάζουν την Ουάσιγκτον ως πιεστικό και αναξιόπιστο εταίρο, ενώ τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τη χαρακτηρίζουν «στρατιωτική επιχείρηση». Παράλληλα, καταγγέλλεται η δυτική «υποκρισία» για το ρωσικό πετρέλαιο, με αναφορές σε εξαιρέσεις που δόθηκαν σε ευρωπαϊκές χώρες.
Η ρητορική αυτή βρίσκει έδαφος όταν οι ίδιες οι αμερικανικές τοποθετήσεις εμφανίζονται αντιφατικές. Την ώρα που η Ινδία δέχεται πιέσεις για τις ενεργειακές της επιλογές, η Ουάσιγκτον εγκρίνει εξοπλιστικά πακέτα προς το Πακιστάν, ακόμη και μετά από εντάσεις με το Νέο Δελχί.
Η ρωσική προπαγάνδα, όπως σημειώνεται, δεν χρειάζεται να εφεύρει την αμερικανική ασυνέπεια· συχνά αυτή αποκαλύπτεται μόνη της. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να παρουσιάσουν μια συνεκτική και αξιόπιστη πρόταση στρατηγικής συνεργασίας προς την Ινδία ή αν θα αφήσουν τη Μόσχα να κερδίσει τη μάχη του αφηγήματος.