Φωτογραφίες από τα συντρίμμια ρωσικών επιθέσεων στην Ουκρανία ενισχύουν τις ενδείξεις ότι η Μόσχα έχει αναπτύξει στο πεδίο μάχης τον πύραυλο κρουζ 9M729, το οπλικό σύστημα που βρέθηκε στο επίκεντρο της αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συνθήκη INF το 2019.
Το Reuters, επικαλούμενο δύο ειδικούς, αναφέρει ότι πρόκειται για την πρώτη δημοσιοποιημένη επιβεβαίωση χρήσης του συγκεκριμένου πυραύλου στον πόλεμο.
Οι ειδικοί βασίστηκαν σε εικόνες θραυσμάτων που παραδόθηκαν στο πρακτορείο από τρεις πηγές των ουκρανικών αρχών. Σύμφωνα με την ανάλυσή τους, τα κομμάτια αντιστοιχούν στον 9M729, έναν πύραυλο με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικής κεφαλής, ο οποίος είχε κατηγορηθεί ότι παραβιάζει τη Συνθήκη INF.
Η ανάπτυξη του 9M729 από τη Ρωσία αποτέλεσε βασικό λόγο για την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ. Η INF απαγόρευε την ανάπτυξη χερσαίων βαλλιστικών και πυραύλων κρουζ με εμβέλεια 500 έως 5.500 χιλιομέτρων, καθώς θεωρούνταν ιδιαίτερα επικίνδυνοι λόγω της ευκολίας απόκρυψης των εκτοξευτών τους.
Θραύσματα στη δυτική Ουκρανία
Πηγές από την Ουκρανία ανέφεραν ότι τα συντρίμμια εντοπίστηκαν στις περιφέρειες Ζιτομίρ, Λβιβ, Χμελνίτσι και Βινιτσκά. Σε ορισμένα κομμάτια διακρίνεται ο σειριακός αριθμός «0274», ενώ άλλα φέρουν καθαρά την ένδειξη «9M729». Σε μία περίπτωση, δημοσιογράφος του Reuters είδε σχετική σήμανση, αλλά του ζητήθηκε να μην τη φωτογραφίσει.
Ο μελετητής Τζέφρι Λιούις από το Middlebury College εκτίμησε ότι τα ευρήματα «φαίνεται πράγματι να αντιστοιχούν στον 9M729», σημειώνοντας ότι τα θραύσματα παρουσιάζουν ομοιότητες με άλλους ρωσικούς πυραύλους κρουζ της ίδιας οικογένειας. Αναλυτές της βρετανικής εταιρείας Janes κατέληξαν σε παρόμοιο συμπέρασμα, κρίνοντας πολύ πιθανό τα εικονιζόμενα υπολείμματα να προέρχονται από χερσαία εκτόξευση του συγκεκριμένου τύπου.
Η Γενική Εισαγγελία της Ουκρανίας είχε αναφέρει ότι ένας πύραυλος 9M729 που εκτοξεύθηκε στις 5 Οκτωβρίου έπληξε κατοικία στο χωριό Λαπαΐβκα, κοντά στη Λβιβ, προκαλώντας πέντε θανάτους αμάχων. Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, η απόσταση που διήνυσε ξεπέρασε τα 1.200 χιλιόμετρα.
Κατάρρευση του πλαισίου ελέγχου όπλων
Η χρήση του 9M729, ο οποίος φέρεται να έχει εμβέλεια έως και 2.500 χιλιομέτρων, εντείνει τις ανησυχίες για την αποδόμηση του συστήματος ελέγχου των πυρηνικών όπλων που διαμορφώθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Η λήξη της New START αυτόν τον μήνα, της τελευταίας συμφωνίας που περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας, σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα προς την απορρύθμιση.
Η Μόσχα έχει παραδεχθεί την ύπαρξη του 9M729, αλλά απορρίπτει ότι παραβιάζει τη Συνθήκη INF ή ότι υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα όρια εμβέλειας. Παράλληλα, από τον Νοέμβριο του 2024 έχει χρησιμοποιήσει και τον βαλλιστικό πύραυλο μεσαίου βεληνεκούς Oreshnik, ο οποίος επίσης θα απαγορευόταν βάσει της INF.
Ανησυχία στην Ευρώπη
Η εμβέλεια των 9M729 και Oreshnik θέτει πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εντός ακτίνας βολής, εντείνοντας την ανησυχία για την ασφάλεια της ηπείρου. Χώρες του ΝΑΤΟ εξετάζουν πλέον την προμήθεια ή ανάπτυξη όπλων μεγαλύτερης εμβέλειας για να ενισχύσουν την αποτρεπτική τους ισχύ, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι προβληματισμοί σχετικά με τον βαθμό δέσμευσης των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Παραμένει ασαφές γιατί η Ρωσία επιλέγει να χρησιμοποιεί τον 9M729 στην Ουκρανία. Κατά τον Λιούις, η επιλογή αυτή ενδέχεται να οφείλεται σε περιορισμένα αποθέματα πιο σύγχρονων πυραύλων κρουζ, γεγονός που ωθεί τη Μόσχα να αξιοποιήσει οπλικά συστήματα μεγαλύτερης εμβέλειας, ακόμη και αν αυτό επιτρέπει στους δυτικούς αναλυτές να μελετήσουν τα χαρακτηριστικά τους μέσω των συντριμμιών.