Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εισήλθε σε νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση μετά τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια εκτεταμένων πληγμάτων που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ το Σάββατο. Τις επιθέσεις ακολούθησε δημόσια έκκληση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, προς τον ιρανικό λαό να ανατρέψει την κυβέρνηση.
Το Ιράν απάντησε με εκτεταμένες επιθέσεις, εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά στόχων στο Ισραήλ, στο Μπαχρέιν, στο Κουβέιτ, στο Κατάρ, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στην Ιορδανία, στη Σαουδική Αραβία, στην Κύπρο, καθώς και κατά πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο άνοιξε επίσης μέτωπο, εκτοξεύοντας ρουκέτες κατά του Ισραήλ, με τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις να απαντούν με πλήγματα στον Λίβανο.
Πώς εξελίχθηκε ο πόλεμος
Τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στόχευσαν πυραυλικές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές βάσεις και ανώτερους αξιωματούχους. Σύμφωνα με τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις, μεταξύ των νεκρών φέρονται να περιλαμβάνονται ανώτεροι πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι του Ιράν, καθώς και στελέχη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Η Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνος ανακοίνωσε ότι εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν σε δεκάδες τοποθεσίες στο Ιράν, ενώ αναφέρθηκαν και θύματα σε πλήγμα σε σχολικό συγκρότημα στο νότιο τμήμα της χώρας. Ο εναέριος χώρος του Ιράν έκλεισε και η πρόσβαση στο διαδίκτυο περιορίστηκε δραστικά, ωστόσο οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις συνέχισαν να εξαπολύουν αντίποινα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι βυθίστηκαν εννέα ιρανικά πολεμικά πλοία και ότι καταστράφηκε το αρχηγείο του ιρανικού ναυτικού, χωρίς να υπάρχουν ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις.
Γιατί επιτέθηκαν ΗΠΑ και Ισραήλ
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι βασικός στόχος είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν. Δήλωσε ότι θα καταστραφεί η πυραυλική βιομηχανία της χώρας και προειδοποίησε τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις να παραδώσουν τα όπλα τους, προσφέροντας «πλήρη ασυλία», διαφορετικά θα αντιμετωπίσουν «βέβαιο θάνατο».
Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό. Από την πλευρά του, το Ισραήλ χαρακτήρισε την επιχείρηση αναγκαία για την εξάλειψη μιας «υπαρξιακής απειλής».
Η ιρανική αντίδραση
Το Ιράν στόχευσε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κυβερνητικούς στόχους στο Ισραήλ, ενώ επλήγη κατοικημένη περιοχή στη Μπεΐτ Σεμές με θύματα αμάχους. Drone έπληξε τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου, χωρίς απώλειες, ενώ στόχοι αναφέρθηκαν και σε χώρες του Κόλπου όπου φιλοξενούνται αμερικανικές βάσεις.
Οι επιθέσεις επεκτάθηκαν και σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, με πλήγματα σε διυλιστήρια και διακοπές παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου σημείωσαν απότομη άνοδο, εντείνοντας τις ανησυχίες για τις παγκόσμιες αγορές.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν απώλειες και στις αμερικανικές δυνάμεις, ενώ καταγράφηκε περιστατικό φίλιων πυρών πάνω από το Κουβέιτ.
Οικονομικές επιπτώσεις
Η αναστολή παραγωγής LNG στο Κατάρ και η απειλή διακοπής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκάλεσαν έντονες αναταράξεις στις αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν σημαντικά, με φόβους για νέα ενεργειακή κρίση.
Η διαδοχή στο Ιράν
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε τη σύσταση μεταβατικού συμβουλίου ηγεσίας, στο οποίο συμμετέχουν ο πρόεδρος της χώρας, ο επικεφαλής της δικαιοσύνης και ανώτερος κληρικός. Η τελική επιλογή νέου Ανώτατου Ηγέτη ανήκει στη Συνέλευση των Ειδικών, σώμα 88 κληρικών, οι οποίοι καλούνται να αποφασίσουν το συντομότερο δυνατόν, υπό συνθήκες όμως έντονης αστάθειας.
Διάρκεια και ασφάλεια
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αρχικά ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχιστούν «για όσο χρειαστεί», ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι η εκστρατεία θα μπορούσε να διαρκέσει τέσσερις έως πέντε εβδομάδες. Παράλληλα, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο παράτασης.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με πολλαπλά μέτωπα και αυξημένο κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Πηγή: BBC