Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, μετά τα πλήγματα του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν, εντείνει τους φόβους για σοβαρές διαταραχές στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό. Όπως επισημαίνει το Reuters, οι οικονομίες της Ασίας —με προεξάρχουσα την Ινδία— εμφανίζονται περισσότερο εκτεθειμένες σε ενδεχόμενη παρατεταμένη κρίση, λόγω της υψηλής εξάρτησής τους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της περιοχής.
Ινδία
Η Ινδία καλύπτει πλέον το 55% των εισαγωγών αργού της από τη Μέση Ανατολή —ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 2,74 εκατ. βαρέλια ημερησίως— καθώς έχει περιορίσει τις αγορές ρωσικού πετρελαίου.
Επισήμως, τα διαθέσιμα αποθέματα (κρατικά και εταιρικά) επαρκούν για περίπου 74 ημέρες κατανάλωσης. Ωστόσο, πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι τα άμεσα διαθέσιμα αποθέματα ενδέχεται να καλύπτουν μόλις 20-25 ημέρες.
Στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), η Ινδία —τέταρτος μεγαλύτερος εισαγωγέας παγκοσμίως— προμηθεύεται τα δύο τρίτα των ποσοτήτων της από το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν.
Κίνα
Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως και ο βασικός αγοραστής ιρανικού αργού. Περίπου το 50% των εισαγωγών της προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, ενώ πέρυσι εισήγαγε κατά μέσο όρο 1,38 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως —ποσοστό 13% των θαλάσσιων εισαγωγών της.
Το Πεκίνο έχει ενισχύσει σημαντικά τα στρατηγικά του αποθέματα τα τελευταία χρόνια. Αναλυτές εκτιμούν ότι ανέρχονται σε περίπου 900 εκατ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε σχεδόν τρεις μήνες εισαγωγών, περιορίζοντας τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο ελλείψεων.
Παράλληλα, η Κίνα είναι και ο μεγαλύτερος εισαγωγέας LNG στον κόσμο, με περίπου το ένα τρίτο των ποσοτήτων να προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.
Ιαπωνία
Η Ιαπωνία εμφανίζει από τις υψηλότερες εξαρτήσεις διεθνώς, καθώς περίπου το 95% του πετρελαίου της προέρχεται από τη Μέση Ανατολή. Το 70% αυτών των ποσοτήτων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που αυξάνει την ευαλωτότητά της σε περίπτωση διακοπής της ναυσιπλοΐας.
Η χώρα διατηρεί αποθέματα έκτακτης ανάγκης που αντιστοιχούν σε 254 ημέρες κατανάλωσης. Στον τομέα του LNG, το 40% των εισαγωγών προέρχεται από την Αυστραλία, ενώ μόλις το 11% από χώρες της Μέσης Ανατολής (Κατάρ, Ομάν, ΗΑΕ). Οι ιαπωνικές εταιρείες διαθέτουν αποθέματα LNG για περίπου τρεις εβδομάδες, με δυνατότητα ανακατεύθυνσης ποσοτήτων από διεθνές εμπόριο σε περίπτωση ανάγκης.
Νότια Κορέα
Η Νότια Κορέα εξαρτάται σχεδόν πλήρως από εισαγωγές για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών. Περίπου το 70% του πετρελαίου και το 20% του LNG προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.
Τα στρατηγικά και ιδιωτικά αποθέματα πετρελαίου ανέρχονται συνολικά σε περίπου 195 εκατ. βαρέλια, επαρκή για 208 ημέρες κατανάλωσης. Η Σεούλ έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα επιδιώξει πρόσθετες προμήθειες από εναλλακτικές αγορές, εφόσον οι διαταραχές συνεχιστούν.
Ευρώπη
Η Ευρώπη εμφανίζει σχετικά περιορισμένη εξάρτηση από το αργό της Μέσης Ανατολής (περίπου 5% του μείγματος εισαγωγών). Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται στα διυλισμένα προϊόντα, καθώς η περιοχή αποτελεί βασικό προμηθευτή καυσίμων όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, καθιστώντας την Ευρώπη πιο ευάλωτη σε ανατιμήσεις.
Ηνωμένες Πολιτείες
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει σημαντικά την εξάρτησή τους από τη Μέση Ανατολή, καθώς έχουν εξελιχθεί στον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Πέρυσι εισήγαγαν λιγότερα από 900.000 βαρέλια ημερησίως από χώρες του Κόλπου, έναντι συνολικής ζήτησης που υπερβαίνει τα 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι ΗΠΑ δεν εισάγουν ιρανικό πετρέλαιο από το 1979, ενώ ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG παγκοσμίως, δεν εξαρτώνται ουσιαστικά από προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή.
Η μεγάλη εικόνα
Η ανάλυση καταδεικνύει ότι η Ασία —και ειδικά η Ινδία, η Κίνα, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα— φέρει το μεγαλύτερο βάρος πιθανών ενεργειακών διαταραχών. Παρότι τα στρατηγικά αποθέματα προσφέρουν ένα χρονικό «μαξιλάρι» ασφαλείας, μια παρατεταμένη κρίση ή το κλείσιμο κρίσιμων θαλάσσιων οδών, όπως τα Στενά του Ορμούζ, θα μπορούσε να πυροδοτήσει έντονες αναταράξεις στις τιμές και ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.