Η μεταφορά και επιχειρησιακή εγκατάσταση συστημάτων αεράμυνας Patriot στην Κάρπαθο έχει προκαλέσει έναν νέο γύρο διπλωματικής έντασης. Η Τουρκία επανέφερε τις γνωστές αιτιάσεις περί «αποστρατιωτικοποίησης» των νησιών, ωστόσο η ελληνική πλευρά τονίζει πως πρόκειται για μια κίνηση εθνικής ασφαλείας, πλήρως ευθυγραμμισμένη με το δικαίωμα στη νόμιμη αυτοάμυνα.
Γιατί η Κάρπαθος αποτελεί στρατηγικό σημείο;
Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Άγγελος Συρίγος, εξηγεί ότι οι Patriot στην Κάρπαθο δεν προστατεύουν απλώς ένα σημείο, αλλά ολόκληρο το Νότιο Αιγαίο, από τη Ρόδο έως την Κρήτη. Το κρίσιμο στοιχείο που «ενοχλεί» την Άγκυρα είναι ότι το συγκεκριμένο αμερικανικό σύστημα είναι ενταγμένο στο νατοϊκό δίκτυο.
Διαλειτουργικότητα: Τα ραντάρ του συστήματος διαβιβάζουν δεδομένα απευθείας στο ΝΑΤΟϊκό στρατηγείο της Νάπολης, γεγονός που προσδίδει διεθνή νομιμοποίηση στην παρουσία τους και «θωρακίζει» τη θέση της Ελλάδας στους σχεδιασμούς της Συμμαχίας.
Η ελληνική απάντηση στις αιτιάσεις της Τουρκίας
Η Αθήνα απορρίπτει ως ανυπόστατες τις τουρκικές αναφορές στη Συνθήκη των Παρισίων του 1947, τονίζοντας πως:
Res inter alios acta: Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη, συνεπώς δεν μπορεί να επικαλείται δικαιώματα από αυτήν.
Δικαίωμα Αυτοάμυνας: Η επαναστρατιωτικοποίηση των νησιών, που ξεκίνησε μετά την εισβολή στην Κύπρο το 1974, βασίζεται στο άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο υπερέχει οποιασδήποτε άλλης διεθνούς συμφωνίας.
Στάση των ΗΠΑ: Οι ΗΠΑ, που είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη, όχι μόνο δεν εκφράζουν αντίρρηση, αλλά ενισχύουν την ελληνική αμυντική διάταξη, σε αντίθεση με την Τουρκία που επιχειρεί να οικειοποιηθεί διατάξεις που δεν την αφορούν.
Η «νέα εποχή» στην Ανατολική Μεσόγειο
Η ένταση δεν είναι τυχαία, καθώς η Ελλάδα έχει αναβαθμίσει τον ρόλο της στην περιοχή:
Μόνιμη παρουσία στην Κύπρο: Για πρώτη φορά από το 1960, ελληνικά μαχητικά σταθμεύουν στην Πάφο, ενώ η Ελλάδα πρωτοστατεί στον δυτικό σχεδιασμό για την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Περιφερειακή σταθερότητα: Η Ελλάδα παρέχει πλέον στρατιωτική κάλυψη ακόμη και στον εναέριο χώρο της Βουλγαρίας, αναλαμβάνοντας ρόλο «παραγωγού ασφάλειας».
Ποια θα είναι η συνέχεια;
Παρά τη ρητορική πίεση, η Άγκυρα δεν φαίνεται να επιδιώκει κλιμάκωση εκτός διπλωματικού πλαισίου, έχοντας διατηρήσει μια ιδιαίτερη στάση μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, παραμένει ανυποχώρητη: το θέμα της αμυντικής θωράκισης των νησιών αποτελεί ζήτημα «ύψιστης εθνικής ασφαλείας» και, ως εκ τούτου, έχει εξαιρεθεί από οποιαδήποτε συζήτηση με τη γειτονική χώρα, συμπεριλαμβανομένης της παραπομπής σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα όπως η Χάγη.