Ένα ακόμη ανησυχητικό φαινόμενο καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στο Ιράν, μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις: η λεγόμενη «μαύρη βροχή». Το φαινόμενο συνδέεται με την επιστροφή στην επιφάνεια τοξικών σωματιδίων αιθάλης που εκτοξεύθηκαν στην ατμόσφαιρα ύστερα από τις εκρήξεις και τις πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις καυσίμων.
Κάτοικοι της Τεχεράνης ανέφεραν έντονο ερεθισμό στα μάτια και δυσκολία στην αναπνοή, καθώς σκοτεινή και λιπαρή βροχόπτωση έπεσε σε περιοχές κοντά στην πρωτεύουσα. Η βροχή σημειώθηκε μετά τα πλήγματα σε δεξαμενές καυσίμων και σε διυλιστήριο, ενώ πυκνά σύννεφα μαύρου καπνού εξακολουθούσαν να καλύπτουν τον ουρανό της πόλης για ώρες, εξαιτίας των πυρκαγιών που ξέσπασαν στις εγκαταστάσεις.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι το φαινόμενο δημιουργείται όταν σωματίδια αιθάλης, στάχτης και τοξικών χημικών ενώσεων αναμειγνύονται με σταγονίδια νερού στην ατμόσφαιρα και επιστρέφουν στο έδαφος με τη βροχή. Ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί στο παρελθόν έπειτα από μεγάλες πυρκαγιές σε διυλιστήρια ή σε πετρελαιοπηγές.
Ο καθηγητής Πολιτικής και Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon, Πίτερ Άνταμς, επισημαίνει ότι η καύση υδρογονανθράκων χωρίς επαρκή παρουσία οξυγόνου παράγει μεγάλες ποσότητες μαύρων σωματιδίων αιθάλης. Παράλληλα, απελευθερώνονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, ουσίες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, καθώς και αέρια όπως το διοξείδιο του θείου και τα οξείδια του αζώτου, τα οποία μπορούν να συμβάλουν ακόμη και στον σχηματισμό όξινης βροχής.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης αναπνευστικών και καρδιαγγειακών προβλημάτων. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, η έκθεση σε τέτοιους ρύπους μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε πρόωρους θανάτους, ενώ σε βάθος χρόνου ενδέχεται να αυξηθεί και ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου.
Ανησυχία εκφράζει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Από τη Γενεύη, ο εκπρόσωπος του οργανισμού, Κρίστιαν Λίντμαϊερ, προειδοποίησε ότι η «μαύρη» ή όξινη βροχή μπορεί να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για το αναπνευστικό σύστημα. Όπως σημείωσε, οι ιρανικές αρχές έχουν ήδη συστήσει στους πολίτες να παραμένουν σε κλειστούς χώρους, ειδικά μετά τα πλήγματα σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου.
Παράλληλα, προβληματισμός υπάρχει και για τις πιθανές επιπτώσεις στο νερό και στο έδαφος, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι οι ρύποι, μαζί με βαρέα μέταλλα και άλλες επικίνδυνες χημικές ενώσεις, ενδέχεται να καταλήξουν σε δεξαμενές πόσιμου νερού ή σε υδάτινους αποδέκτες.
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι ειδικοί εκτιμούν ότι, εφόσον δεν σημειωθούν νέα πλήγματα ή μεγάλες πυρκαγιές, το μεγαλύτερο μέρος της αιθάλης και των χημικών ουσιών θα απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα μέσα σε τρεις έως επτά ημέρες. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι οι επιπτώσεις στην υγεία ενδέχεται να διαρκέσουν περισσότερο, ιδιαίτερα για όσους έχουν ήδη εκτεθεί στα τοξικά σωματίδια.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου, Πιρ Χοσεΐν Κουλιβάντ, μία από τις μεγάλες δεξαμενές καυσίμων της Τεχεράνης αποτέλεσε στόχο επίθεσης, ενώ εγκαταστάσεις στο νότιο και στο ανατολικό τμήμα της περιοχής υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Όπως ανέφερε, πολλά βυτιοφόρα καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ η πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις συνέχιζε να μαίνεται για ώρες.