Σε μια περίοδο κορύφωσης της στρατιωτικής πίεσης από το Πεκίνο, η επίσκεψη της ηγέτιδας του Κουόμιντανγκ (KMT), Τσενγκ Λι-γουέν, στην Κίνα, αναδεικνύει την ύπαρξη ενός εναλλακτικού διπλωματικού διαύλου.
Η κίνηση αυτή αντανακλά το διαχρονικό χάσμα στο εσωτερικό της Ταϊβάν ανάμεσα στην πολιτική της αντιπαράθεσης και εκείνη του διαλόγου, ενώ η προοπτική μιας συνάντησης με τον Σι Τζινπίνγκ προσδίδει στην επίσκεψη στρατηγικό βάρος που ξεπερνά τον συμβολισμό.
Το ιστορικό και πολιτικό υπόβαθρο
Η ρίζα της αντιπαράθεσης εντοπίζεται στη λήξη του κινεζικού εμφυλίου πολέμου, η οποία οδήγησε στη δημιουργία δύο ανταγωνιστικών κυβερνήσεων που διεκδικούν τη νομιμότητα επί του συνόλου της Κίνας.
Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται το «Πλαίσιο της Μίας Κίνας» και η «Συναίνεση του 1992», μια ασάφεια που επέτρεπε και στις δύο πλευρές να συμφωνούν στην ύπαρξη μίας Κίνας, διαφωνώντας όμως στον ορισμό της. Σήμερα, το κυβερνών Δημοκρατικό Προοδευτικό Κόμμα (DPP) απορρίπτει τις αξιώσεις του Πεκίνου, σε αντίθεση με το Κουόμιντανγκ που προκρίνει τη διατήρηση οικονομικών και πολιτικών δεσμών.
Στρατιωτική Πίεση και ο Ρόλος των ΗΠΑ
Η διπλωματία αυτή διεξάγεται σε ένα εκρηκτικό περιβάλλον. Η Κίνα εφαρμόζει μια στρατηγική διαρκούς πίεσης με συχνές παραβιάσεις του εναέριου χώρου και ναυτικά γυμνάσια, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός λάθους υπολογισμού.
Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν τη στάση της «στρατηγικής ασάφειας»· παρέχουν αμυντική στήριξη στην Ταϊβάν βάσει του Taiwan Relations Act, χωρίς όμως να ξεκαθαρίζουν αν θα επέμβουν στρατιωτικά σε περίπτωση επίθεσης, επιδιώκοντας έτσι την αποτροπή τόσο της κινεζικής επιθετικότητας όσο και μιας μονομερούς ανακήρυξης ανεξαρτησίας από την Ταϊβάν.
Ένα επικίνδυνο status quo
Η πρωτοβουλία της Τσενγκ υπογραμμίζει ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών δεν διαμορφώνονται μόνο από τη στρατιωτική ισχύ, αλλά και από τον εσωτερικό πολιτικό ανταγωνισμό στην Ταϊβάν. Παρά το γεγονός ότι η επίσκεψη ανοίγει κανάλια επικοινωνίας που μπορεί να εκτονώσουν προσωρινά την ένταση, το δομικό πρόβλημα παραμένει άλυτο.
Η αδιαπραγμάτευτη στάση της Κίνας για την κυριαρχία και η ισχυρή δημοκρατική ταυτότητα της Ταϊβάν συνθέτουν μια σταθερή αλλά επικίνδυνη ισορροπία, όπου καμία πλευρά δεν επιδιώκει την ολοκληρωτική σύγκρουση, αλλά ούτε και μπορεί να υποχωρήσει για μια οριστική λύση.