Μια ριζικά νέα προσέγγιση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εισηγούνται από κοινού η Γαλλία και η Γερμανία, προτείνοντας τη σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και την Ενιαία Αγορά, πολύ πριν αυτές καταστούν πλήρη μέλη.
Σύμφωνα με ανεπίσημο έγγραφο (non paper) υπό τον τίτλο «Μια νέα δυναμική για τη διεύρυνση», το οποίο παρουσιάστηκε ενόψει της Συνόδου Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στο Τίβατ του Μαυροβουνίου, το Παρίσι και το Βερολίνο ζητούν τη βελτιστοποίηση της τρέχουσας μεθοδολογίας.
Στόχος είναι η δημιουργία μιας αποτελεσματικής προενταξιακής στρατηγικής που θα βασίζεται σε αξιοκρατικά, αλλά και αναστρέψιμα «δομικά στοιχεία», προσφέροντας άμεσα οφέλη και ισχυρά κίνητρα για μεταρρυθμίσεις, χωρίς ωστόσο να επιμηκύνεται ή να υποκαθίσταται η τελική πλήρης ένταξη.
Η γαλλογερμανική πρόταση προβλέπει ότι, όσο οι υποψήφιες χώρες προχωρούν στις διαπραγματεύσεις και κλείνουν συγκεκριμένα κεφάλαια, θα ξεκλειδώνουν προνομιακά δικαιώματα, τα οποία όμως θα ανακαλούνται σε περίπτωση δημοκρατικής οπισθοδρόμησης ή παραβίασης των θεμελιωδών αξιών της ΕStandard Ένωσης.
Μεταξύ των μέτρων ξεχωρίζει η καθιέρωση ενός προοδευτικού καθεστώτος παρατηρητή, το οποίο θα επιτρέπει σε εκπροσώπους των χωρών αυτών να συμμετέχουν χωρίς δικαίωμα ψήφου σε επιλεγμένες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ.
Ειδικότερα, για τις χώρες που εναρμονίζονται με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, προβλέπεται συμμετοχή στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, ενισχυμένη αμυντική συνεργασία μέσω προγραμμάτων PESCO, καθώς και στενότερη διασύνδεση με τον Frontex και τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς κυβερνοασφάλειας.
Παράλληλα, το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καθημερινότητα και την οικονομία, εισηγούμενο την πλήρη ένταξη των υποψηφίων σε εμβληματικά προγράμματα όπως το Erasmus+ και το Horizon Europe, καθώς και την τομεακή τους ενσωμάτωση σε υποδομές όπως ο Ενιαίος Χώρος Πληρωμών σε Ευρώ (SEPA) και η ευρωπαϊκή ζώνη δωρεάν περιαγωγής. Η πλέον φιλόδοξη πτυχή του εγγράφου αφορά στην υιοθέτηση ενός «μοντέλου ΕΟΧ+» για πλήρη συμμετοχή στην Ενιαία Αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι οι ενδιαφερόμενες χώρες θα εφαρμόσουν το ευρωπαϊκό κεκτημένο που σχετίζεται με τις πρώτες πέντε θεματικές δέσμες των διαπραγματεύσεων.
Η νέα αυτή στρατηγική αφορά άμεσα τη Μολδαβία και τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, οι οποίες εξετάζονται στην τρέχουσα Σύνοδο Κορυφής. Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται η Αλβανία, το Μαυροβούνιο, η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κόσοβο, με το Μαυροβούνιο να παρουσιάζει αυτή τη στιγμή την ωριμότερη εικόνα και να διεκδικεί την ένταξή του ακόμη και εντός του 2028, ενώ για την Αλβανία, η οποία ακολουθεί σε επίπεδο προόδου, τα σενάρια δείχνουν ως πιθανό ορόσημο το 2030.