Παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις και τις πολυάριθμες εκστρατείες ευαισθητοποίησης, η παιδική εργασία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές κοινωνικές πληγές παγκοσμίως, στερώντας από εκατομμύρια παιδιά το δικαίωμα στην εκπαίδευση, την ασφάλεια και μια φυσιολογική παιδική ηλικία.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Εργασίας, τα τελευταία στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) και της UNICEF αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Από τα περίπου 2,4 δισεκατομμύρια παιδιά κάτω των 18 ετών που ζουν σήμερα στον πλανήτη, σχεδόν 138 εκατομμύρια βρίσκονται σε καθεστώς παιδικής εργασίας. Από αυτά, 54 εκατομμύρια απασχολούνται σε επικίνδυνες εργασίες που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία, την ασφάλεια και τη σωματική τους ακεραιότητα.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 14χρονου Ριάμ στη Ντάκα του Μπανγκλαντές, ο οποίος εργάζεται καθημερινά σε μηχανουργείο χωρίς στοιχειώδη μέτρα προστασίας. Η εικόνα του αντικατοπτρίζει μια πραγματικότητα που βιώνουν εκατομμύρια παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το 2015, τα κράτη-μέλη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών είχαν θέσει ως στόχο την πλήρη εξάλειψη της παιδικής εργασίας έως το 2025. Ωστόσο, η προθεσμία παρήλθε χωρίς να επιτευχθεί ο στόχος. Παρά τη μείωση που καταγράφεται σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες, δύο στα πέντε εργαζόμενα παιδιά εξακολουθούν να εκτελούν επικίνδυνα καθήκοντα, συχνά υπό συνθήκες που απειλούν άμεσα τη ζωή τους.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περισσότερο από το ήμισυ των παιδιών που εργάζονται σε επικίνδυνες συνθήκες είναι ηλικίας 15 έως 17 ετών. Ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πάνω από 10 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας μόλις 5 έως 11 ετών εξακολουθούν να εκτίθενται καθημερινά σε επικίνδυνες εργασίες.
Η γεωργία παραμένει ο βασικός τομέας απασχόλησης παιδιών παγκοσμίως, συγκεντρώνοντας το 61% των περιπτώσεων παιδικής εργασίας. Υπολογίζεται ότι περίπου 84 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις, κτηνοτροφικές μονάδες, αλιευτικές δραστηριότητες και δασικές εργασίες. Σε πολλές περιπτώσεις χειρίζονται επικίνδυνα εργαλεία, μεταφέρουν βαριά φορτία ή εκτίθενται σε φυτοφάρμακα και άλλες τοξικές ουσίες.
Ακολουθεί ο τομέας των υπηρεσιών, ο οποίος απορροφά το 27% των εργαζόμενων παιδιών, ενώ το υπόλοιπο 13% απασχολείται στη βιομηχανία, στις κατασκευές και στα ορυχεία.
Το μεγαλύτερο βάρος του προβλήματος εξακολουθεί να εντοπίζεται στην Υποσαχάρια Αφρική, όπου εργάζονται περίπου 87 εκατομμύρια παιδιά, αριθμός που ξεπερνά το σύνολο των αντίστοιχων περιπτώσεων στον υπόλοιπο κόσμο. Η φτώχεια, οι ένοπλες συγκρούσεις, οι μετακινήσεις πληθυσμών, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και η περιορισμένη πρόσβαση στην εκπαίδευση αποτελούν βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν το φαινόμενο.
Ειδικοί της UNICEF επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση της παιδικής εργασίας δεν μπορεί να περιοριστεί σε αποσπασματικά μέτρα ή σε αυστηρότερους ελέγχους. Αντίθετα, απαιτούνται ολοκληρωμένες πολιτικές κοινωνικής προστασίας, στήριξη των ευάλωτων οικογενειών, πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και αποτελεσματική εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.
Παρά τις επιμέρους βελτιώσεις που έχουν καταγραφεί σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, η παιδική εργασία εξακολουθεί να αποτελεί μια παγκόσμια πρόκληση, υπενθυμίζοντας ότι εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να στερούνται βασικά δικαιώματα που θεωρούνται αυτονόητα σε πολλές κοινωνίες.