Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η οξύτατη στεγαστική κρίση που αναγκάζει τους ενοικιαστές να διαθέτουν ακόμη και πάνω από τον μισό τους μισθό για τη στέγασή τους, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας παρουσιάζει το πρώτο ολοκληρωμένο σχέδιο στεγαστικής πολιτικής. Η νέα εθνική στρατηγική, η οποία καλύπτει τη δεκαετία 2026-2035 και θα βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 3 Ιουλίου, διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει 36 ήδη υφιστάμενες δράσεις και εισάγει 14 νέες, ριζοσπαστικές παρεμβάσεις που εστιάζουν στην κοινωνική κατοικία, την αξιοποίηση των κλειστών ακινήτων, τις φοιτητικές πλατφόρμες και την επιτάχυνση της ανέγερσης νέων οικοδομών.
Ανάμεσα στις βασικές αλλαγές ξεχωρίζει η μετεξέλιξη του προγράμματος «Σπίτι μου» σε έναν μόνιμο και βιώσιμο μηχανισμό για την απόκτηση πρώτης κατοικίας από νέους και νοικοκυριά με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα. Η νέα προσέγγιση αντικαθιστά την άμεση κρατική επιδότηση του επιτοκίου με φορολογικές ελαφρύνσεις προς τις τράπεζες, προκειμένου εκείνες να χορηγούν στεγαστικά δάνεια με ευνοϊκούς όρους στους δικαιούχους. Παράλληλα, θεσπίζεται μια νέα κατηγορία Golden Visa που στοχεύει στην αύξηση των διαθέσιμων σπιτιών για πραγματική στέγαση. Οι ξένοι επενδυτές θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να αποκτούν χαρτοφυλάκιο περισσότερων του ενός ακινήτων, με την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα τα διαθέτουν αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση εντός συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα, αποκλείοντας ρητά τη βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb.
Για την ενίσχυση του στεγαστικού αποθέματος, το νομοσχέδιο προβλέπει ισχυρά χρηματοδοτικά κίνητρα, όπως χαμηλότοκα δάνεια και επιδοτήσεις επιτοκίου μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, προς εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων που θα κατασκευάζουν προσιτές κατοικίες σε περιοχές με μεγάλη ζήτηση. Επιπλέον, καθιερώνεται μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για την ανέγερση κοινωνικών κατοικιών που προορίζονται για μακροχρόνια ενοικίαση, ακολουθώντας επιτυχημένα ευρωπαϊκά μοντέλα όπως αυτό της Πορτογαλίας. Για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, που προκαλεί τεράστιες καθυστερήσεις στις μεταβιβάσεις, το σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών εκσυγχρονίζεται ψηφιακά. Μέσω της αναβάθμισης των εργαλείων e-Αδειες και του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, καθώς και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τον αυτόματο έλεγχο των δικαιολογητικών, οι διαδικασίες θα γίνονται ταχύτερα και με λιγότερο διοικητικό βάρος.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τους φοιτητές με τη δημιουργία μιας εξειδικευμένης ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία θα διευκολύνει την εύρεση στέγης και τη συγκατοίκηση για τον επιμερισμό των εξόδων. Για να ενθαρρυνθούν οι ιδιοκτήτες να εντάξουν τα ακίνητά τους στην πλατφόρμα, το κράτος θα παρέχει εγγυήσεις για την κάλυψη ζημιών ή απώλειας ενοικίων, διασφαλίζοντας παράλληλα διαφανείς και τυποποιημένες διαδικασίες μίσθωσης.
Τέλος, για πρώτη φορά μετά το κλείσιμο του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012, ιδρύεται ένας κεντρικός μηχανισμός με τη μορφή του Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ο οποίος θα συντονίζει όλο το εγχείρημα και θα συνδέεται με το Κτηματολόγιο για τη διαρκή παρακολούθηση της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, θα δημιουργηθεί ένα ειδικό ανατροφοδοτούμενο ταμείο (revolving fund) που θα διαχειρίζεται δημόσια ακίνητα, ανενεργά στρατόπεδα και κλειστά διαμερίσματα, επανεπενδύοντας τα έσοδα από τις μισθώσεις στη συντήρηση και επέκταση των κοινωνικών κατοικιών. Η στρατηγική ολοκληρώνεται σε τοπικό επίπεδο με τη λειτουργία γραφείων κοινωνικής μίσθωσης στους δήμους, αλλά και με την παροχή πολεοδομικών διευκολύνσεων για την αξιοποίηση μεγάλων εκτάσεων στις παρυφές των πόλεων, με αντάλλαγμα τη δημιουργία φθηνής στέγης για τους οικονομικά ασθενέστερους.