Πρόταση για τη δημιουργία κοινού μηχανισμού διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ φέρεται να παρουσίασε το Ομάν στο Ιράν, με στόχο τη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας και την αποκλιμάκωση της έντασης στη ζωτικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις διπλωματικές επαφές ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με πηγή από χώρα του Κόλπου που μίλησε στο Reuters, το σχέδιο του Μουσκάτ προβλέπει την καταβολή εθελοντικών τελών από τα κράτη και τους φορείς που χρησιμοποιούν το Στενό. Τα έσοδα θα κατευθύνονται στη χρηματοδότηση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, της περιβαλλοντικής προστασίας και των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
Η πρόταση, η οποία φέρεται να διαθέτει περιφερειακή στήριξη, δεν αναγνωρίζει στο Ιράν αποκλειστικό έλεγχο επί της κρίσιμης θαλάσσιας οδού. Αντιθέτως, προβλέπει έναν πολυμερή μηχανισμό, στον οποίο θα συμμετέχουν και άλλες χώρες της περιοχής.
Ως πρότυπο εξετάζεται το καθεστώς που εφαρμόζεται στο Στενό της Μάλακα, όπου τα κράτη και οι φορείς που αξιοποιούν τη θαλάσσια δίοδο συνεισφέρουν εθελοντικά στο κόστος των υπηρεσιών ασφαλούς διέλευσης.
Η πρωτοβουλία του Ομάν εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη συγκυρία, μετά την αναστολή της εκστρατείας αμερικανικών αεροπορικών πληγμάτων κατά του Ιράν. Η απόφαση της Ουάσινγκτον αναζωπύρωσε τις ελπίδες για διπλωματική διέξοδο και για πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον διεξάγει «καλές συνομιλίες» με την Τεχεράνη και ότι υπάρχουν πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι τα αμερικανικά πλήγματα θα μπορούσαν να επαναληφθούν, εάν οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε αποτέλεσμα.
Η ιρανική πλευρά παρουσιάζει διαφορετική εικόνα. Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν έχει διαψεύσει ότι διεξάγονται απευθείας συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζοντας ότι «φιλικές χώρες» έχουν απλώς μεταφέρει μηνύματα της Ουάσινγκτον προς την Τεχεράνη.
Παράλληλα, έχει καταστήσει σαφές ότι η θέση του Ιράν για το Στενό του Ορμούζ και τους όρους τερματισμού του πολέμου παραμένει αμετάβλητη.
Στο πλαίσιο της διπλωματικής κινητικότητας, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τους ομολόγους του στο Ομάν και στη Σαουδική Αραβία, με επίκεντρο την ασφάλεια στο Στενό και τις περιφερειακές εξελίξεις.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, ο Αραγτσί υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας και προώθησης κοινών διπλωματικών προσπαθειών για την αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή, αποδίδοντας την ανασφάλεια στο Ορμούζ στις «επιθετικές ενέργειες» των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το σχέδιο του Ομάν επιχειρεί να γεφυρώσει δύο αντικρουόμενες θέσεις: από τη μία πλευρά, την απαίτηση για ελεύθερη και ασφαλή διεθνή ναυσιπλοΐα και, από την άλλη, την επιδίωξη της Τεχεράνης να διατηρήσει ισχυρό ρόλο στον έλεγχο μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Ωστόσο, το ύψος των ενδεχόμενων τελών, ο τρόπος διαχείρισής τους και οι χώρες που θα συμμετέχουν στον μηχανισμό παραμένουν ανοιχτά ζητήματα.