Οι τεράστιες πυρκαγιές που σαρώνουν τη νοτιοδυτική Γαλλία καίνε με τέτοια ένταση, ώστε προκάλεσαν τη δημιουργία ισχυρής καταιγίδας που τροφοδοτήθηκε από την ίδια τη φωτιά, σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του CNN.
Όπως επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο, πρόκειται για ένα σπάνιο φαινόμενο, το οποίο μέχρι σήμερα είχε καταγραφεί κυρίως στις μεγάλες πυρκαγιές των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και της Αυστραλίας. Για τη Γαλλία θεωρείται πρωτοφανές και, σύμφωνα με τους ειδικούς που μίλησαν στο CNN, αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ακραίων δασικών πυρκαγιών.
Η νότια Ευρώπη αντιμετώπιζε ανέκαθεν δασικές πυρκαγιές, ωστόσο η ένταση, η ταχύτητα εξάπλωσης και η καταστροφική τους δύναμη αυξάνονται, καθώς η κλιματική κρίση επιδεινώνει τις συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωσή τους.
Οι πυροσβεστικές δυνάμεις στη Γαλλία και την Ισπανία δίνουν εδώ και ημέρες μάχη με ορισμένες από τις πιο άγριες και απρόβλεπτες πυρκαγιές που έχουν αντιμετωπίσει ποτέ.
Την Τετάρτη 29 Ιουλίου, οι αρχές των δύο χωρών ανακοίνωσαν ότι ορισμένα μέτωπα είχαν σταθεροποιηθεί, προειδοποίησαν όμως ότι η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το τέταρτο κύμα καύσωνα του φετινού καλοκαιριού.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος εκδήλωσης μεγάλων πυρκαγιών παραμένει ιδιαίτερα αυξημένος και ανατολικότερα, κυρίως στην Ελλάδα και την Ιταλία.
Οι εξελίξεις ακολουθούν την περσινή περίοδο-ρεκόρ για τις πυρκαγιές στην Ευρώπη, με τους επιστήμονες να επισημαίνουν ότι η ήπειρος προστίθεται πλέον στη μακρά λίστα περιοχών, από τη Σιβηρία έως τον Αμαζόνιο, που βιώνουν διαδοχικές περιόδους ακραίων πυρκαγιών.
«Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή πυρκαγιών που δεν μπορούν να σβήσουν», δήλωσε ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος, λέκτορας Δασικής Μηχανικής και Παγκόσμιας Αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Γέιδα στην Ισπανία.
Όπως ανέφερε, πρόκειται για πυρκαγιές που απελευθερώνουν ενέργεια αντίστοιχη με εκείνη αρκετών ατομικών βομβών.
Οι μεγαλύτερες πυρκαγιές στην ιστορία της Γαλλίας
Οι πυρκαγιές στη Γαλλία έχουν ήδη καταστρέψει περισσότερα από 160.000 εκτάρια γης, έκταση που τις καθιστά τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ενώ απομένουν ακόμη αρκετοί μήνες έως τη λήξη της αντιπυρικής περιόδου.
«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι η δυσκολότερη που έχουμε βιώσει ποτέ, η σοβαρότερη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε τη Δευτέρα 27 Ιουλίου ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατά την επίσκεψή του στο Μπορντό, χαρακτηρίζοντας τις πυρκαγιές «εντελώς πρωτοφανείς».
Τα σύννεφα φωτιάς που δημιουργούν καταιγίδες
Ένα από τα πλέον εντυπωσιακά και επικίνδυνα φαινόμενα ήταν η εμφάνιση νεφών φωτιάς, γνωστών ως πυροσωρειτομελανίες, στην περιοχή της Ζιρόντ, κοντά στο Μπορντό.
Τα συγκεκριμένα νέφη σχηματίζονται όταν μια εξαιρετικά έντονη πυρκαγιά δημιουργεί τεράστια στήλη θερμού αέρα, η οποία ανέρχεται με μεγάλη ταχύτητα προς τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Εκεί, ο αέρας ψύχεται και συμπυκνώνεται, σχηματίζοντας πανύψηλα καταιγιδοφόρα νέφη. Αυτά μπορούν να δημιουργήσουν δικά τους συστήματα ανέμων, βροχοπτώσεων και κεραυνών, μετατρέποντας τις πυρκαγιές σε αυτοτροφοδοτούμενες και εξαιρετικά απρόβλεπτες καταιγίδες φωτιάς.
Το φαινόμενο είναι καλά τεκμηριωμένο στην Αυστραλία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην Ευρώπη, αντίθετα, παραμένει εξαιρετικά ασυνήθιστο.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων επισήμανε ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει εάν πρόκειται για το πρώτο τέτοιο φαινόμενο που καταγράφεται στη Γαλλία.
«Εάν επιβεβαιωθεί, θα καταδείξει την εξαιρετική ένταση της τρέχουσας πυρκαγιάς και τις ακραίες ατμοσφαιρικές συνθήκες υπό τις οποίες εξελίσσεται», δήλωσε η Φραντσέσκα Ντι Τζουζέπε, συντονίστρια πρόγνωσης πυρκαγιών του Κέντρου.
Συγχρονισμένη κρίση στη νοτιοδυτική Ευρώπη
Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν πρωτοφανή την έκταση των πυρκαγιών που μαίνονται ταυτόχρονα στη Γαλλία και την Ισπανία, αναγκάζοντας τις δύο χώρες να ζητήσουν βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Μια συγχρονισμένη, πολυεθνική κρίση πυρκαγιών είναι σπάνια στην Ευρώπη», δήλωσε ο Στέφαν Ντερ, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Πυρκαγιών του Πανεπιστημίου Σουόνσι στην Ουαλία.
Οι φλόγες έχουν φτάσει κοντά σε μεγάλες πόλεις, ενώ μία από τις πυρκαγιές έχει σαρώσει την ορεινή επαρχία Άβιλα, δυτικά της Μαδρίτης, και, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα.
«Αυτό που είναι πραγματικά ασυνήθιστο είναι ο αριθμός των καταστροφικών πυρκαγιών που εξελίσσονται ταυτόχρονα», δήλωσε ο Γκιγιέρμο Ρέιν, καθηγητής Πυροσβεστικής στο Imperial College του Λονδίνου.
Όπως εξήγησε, οι φωτιές εξαπλώνονται με τεράστια ταχύτητα, υπερβαίνουν τις δυνατότητες των πυροσβεστικών υπηρεσιών και αναγκάζουν ολόκληρες κοινότητες να εκκενωθούν.
Περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους στη Γαλλία και την Ισπανία, αν και ορισμένοι άρχισαν να επιστρέφουν στα σπίτια τους την Τετάρτη.
Πυρκαγιές σε Τουρκία και Ελλάδα
Η κατάσταση παραμένει δύσκολη και στην Τουρκία, όπου οι πυρκαγιές έχουν επεκταθεί σε γεωργικές και δασικές εκτάσεις της νοτιοδυτικής επαρχίας Μούγλα, στις ακτές του Αιγαίου.
Στην Ελλάδα, τουλάχιστον τρεις πυροσβέστες έχουν χάσει τη ζωή τους. Δύο σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων κατάσβεσης στην Κρήτη και ένας ακόμη σε πυρκαγιά στο Γύθειο.
Γιατί οι πυρκαγιές γίνονται τόσο ακραίες
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πλήρης κατάσβεση πυρκαγιών τέτοιου μεγέθους είναι σχεδόν αδύνατη προτού εξαντληθεί η διαθέσιμη καύσιμη ύλη ή εκδηλωθούν παρατεταμένες βροχοπτώσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθος των πυροσβεστικών δυνάμεων που κινητοποιούνται.
«Στην Αυστραλία, αλλά και σε πολλές περιοχές των ΗΠΑ και του Καναδά, υπάρχει πλέον η αποδοχή ότι ορισμένες πυρκαγιές θα βγουν εκτός ελέγχου», σημείωσε ο Στέφαν Ντερ.
«Στην Ευρώπη εξακολουθεί να κυριαρχεί η αντίληψη ότι κάθε πυρκαγιά μπορεί να τεθεί υπό πλήρη έλεγχο», πρόσθεσε.
Κάθε πυρκαγιά επηρεάζεται από διαφορετικούς παράγοντες, όπως η διαχείριση των δασών, η μορφολογία του εδάφους και οι διαθέσιμοι πόροι πυρόσβεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, βασικός παράγοντας της επιδείνωσης είναι τα ολοένα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη ενισχύει τις απότομες εναλλαγές μεταξύ πολύ υγρών και πολύ ξηρών περιόδων, δημιουργώντας το λεγόμενο «φαινόμενο του μαστιγίου», όπως το περιγράφει ο Μάθιου Τζόουνς, ερευνητής στη Σχολή Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας.
Ο περασμένος χειμώνας ήταν ασυνήθιστα βροχερός στη Γαλλία και την Ισπανία, ευνοώντας την έντονη ανάπτυξη της βλάστησης. Από τον Μάιο και μετά, όμως, η Δυτική Ευρώπη επλήγη από διαδοχικά κύματα ακραίου καύσωνα, τα οποία αποξήραναν πλήρως το τοπίο.
Η ακραία ζέστη αποτέλεσε το τελευταίο στάδιο αυτού του φαινομένου, μετατρέποντας την πλούσια βλάστηση σε εξαιρετικά εύφλεκτη καύσιμη ύλη.
«Δαντικά» σενάρια για το μέλλον
Οι αρχές εκτιμούν ότι η πλήρης κατάσβεση των σημερινών πυρκαγιών μπορεί να απαιτήσει ακόμη και μήνες, ενώ οι συνέπειές τους θα παραμείνουν αισθητές για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ο πυκνός καπνός αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς η ατμοσφαιρική ρύπανση από τις δασικές πυρκαγιές εκτιμάται ότι προκαλεί περισσότερους από 100.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.
Παράλληλα, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς οι φωτιές απειλούν μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, τουριστικούς προορισμούς, αμπελουργικές περιοχές και κρίσιμες υποδομές.
Πέρα από τις υλικές καταστροφές, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι μεταβάλλεται σταδιακά και η σχέση των ανθρώπων με τον τόπο όπου ζουν, καθώς ολοένα περισσότερες περιοχές θα βρίσκονται υπό τη μόνιμη απειλή ανεξέλεγκτων πυρκαγιών.
Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο αναμένεται να γίνονται συχνότερες και εντονότερες όσο συνεχίζονται οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και η καύση ορυκτών καυσίμων.
«Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτή η κατάσταση», καταλήγει ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος.
«Σύντομα δεν θα μπορούμε να αποκλείσουμε “δαντικά” σενάρια, όπως εκείνα που έχουμε δει στην Καλιφόρνια και την Αυστραλία, με μεμονωμένες πυρκαγιές ή συμπλέγματα πυρκαγιών που θα καταστρέφουν εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμη και ένα εκατομμύριο εκτάρια γης».
Πηγή: CNN - Blazes burning with the intensity of ‘atomic bombs’: Europe enters a new era of mega fires