Η Τεχεράνη βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ομάν για την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να ασκεί έλεγχο στα πλοία που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω του πορθμού, δήλωσαν στο Reuters μία ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι.
Μια τέτοια συμφωνία θα συνιστούσε μία από τις σημαντικότερες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη μέχρι σήμερα, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι η Ουάσινγκτον δεν θα αποδεχόταν τον ιρανικό έλεγχο της πρόσβασης σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς παγκοσμίως.
Η παραχώρηση δικαιωμάτων στο Ιράν επί της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών θα σηματοδοτούσε σημαντική μεταβολή της περιφερειακής ισορροπίας δυνάμεων υπέρ της Τεχεράνης, μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ τον περασμένο Φεβρουάριο. Πριν από την έναρξη του πολέμου, τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν ανοικτά για όλα τα πλοία, χωρίς την επιβολή τελών διέλευσης.
Το ύψος των πιθανών διοδίων δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί. Οκτώ από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές ενώσεις του κόσμου ζήτησαν από τα Ηνωμένα Έθνη να αντιταχθούν στην επιβολή οποιωνδήποτε τελών.
Σε κοινή επιστολή τους προς τον ΟΗΕ και τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό επισημαίνουν ότι μια τέτοια αλλαγή θα αποτελούσε «σημαντική απόκλιση από την καθιερωμένη διεθνή πρακτική» και θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες διεθνείς πλωτές οδούς.
Ένας από τους περιφερειακούς αξιωματούχους δήλωσε στο Reuters ότι παραμένουν ανοικτές κρίσιμες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα οριστεί ο «έλεγχος». Οι διαπραγματευτές των κρατών του Κόλπου επιμένουν ότι οι περιφερειακές χώρες θα πρέπει να επιβλέπουν τις επιθεωρήσεις των πλοίων και ότι οποιαδήποτε καταβολή τελών θα πρέπει να είναι εθελοντική.
Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, η Τεχεράνη επιδιώκει την επιβολή τελών που θα αντιστοιχούν στο 5% έως 7% της αξίας των φορτίων των πλοίων που χρησιμοποιούν τα Στενά. Το Ομάν προτείνει τέλη της τάξης του 3%, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται πλήρως στην επιβολή τους.
Η ίδια πηγή ανέφερε ότι το σχέδιο της συμφωνίας προβλέπει τον έλεγχο από το Ιράν των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ένα από τα κύρια σημεία τριβής αφορά τον ρόλο που θα διαδραματίζει η Τεχεράνη στα πλοία που κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, δήλωσε στο επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA ότι η ρύθμιση «έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε τα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα τόσο κατά την είσοδο όσο και κατά την έξοδό τους».
Όπως ανέφερε, οι συνομιλίες με το Ομάν «κατέληξαν σε θεμελιώδεις συνεννοήσεις», ενώ η διαδικασία βρίσκεται «στα πρόθυρα της οριστικοποίησης».
Ο Γκαριμπαμπάντι πρόσθεσε ότι το Ιράν έχει λάβει μηνύματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τα οποία η Ουάσινγκτον είναι «πλήρως έτοιμη να επιστρέψει στις δεσμεύσεις της» βάσει του μνημονίου συνεννόησης που είχε επιτευχθεί με την Τεχεράνη στα μέσα Ιουνίου και προέβλεπε την άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η επιστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών στις δεσμεύσεις τους αποτελεί προϋπόθεση για το άνοιγμα των Στενών, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι τις τελευταίες ημέρες δεν έχουν πραγματοποιηθεί συνομιλίες μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον.