Δεν πρόλαβε να στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών στο Σύμφωνο της Μέκκας και η νέα τριμερής αμυντική συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν βρέθηκε αντιμέτωπη με το πρώτο πραγματικό τεστ αξιοπιστίας της. Οι Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν επίθεση με drones εναντίον εγκαταστάσεων της Aramco στο Τζαζάν της Σαουδικής Αραβίας, λίγες μόλις ημέρες μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Δεν υπάρχουν στοιχεία, που να αποδεικνύουν ότι η Τεχεράνη έδωσε εντολή για την επίθεση με στόχο να στείλει μήνυμα στη νέα συμμαχία. Η χρονική συγκυρία, όμως, είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Κυρίως επειδή το χτύπημα θέτει στην πράξη το ερώτημα, που βρίσκεται στην καρδιά του Συμφώνου της Μέκκας: Τι σημαίνει πραγματικά η δέσμευση, ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων;
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν παραλλήλισε τη συγκεκριμένη πρόβλεψη με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Όμως, οι συμμαχίες κρίνονται, όχι στις τελετές υπογραφής, αλλά όταν ένας εταίρος ζητήσει από τους άλλους να αναλάβουν το κόστος των δεσμεύσεων που ανέλαβαν.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Για τη Σαουδική Αραβία οι Χούθι αποτελούν άμεση απειλή εθνικής ασφαλείας. Έχουν επανειλημμένα πλήξει σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές, έχουν χρησιμοποιήσει πυραύλους και drones και διαθέτουν τη δυνατότητα να απειλήσουν κρίσιμες θαλάσσιες οδούς. Για το Ριάντ, επομένως, η προστασία των εγκαταστάσεων της Aramco δεν αποτελεί απλώς οικονομικό ζήτημα. Αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Για την Τουρκία και το Πακιστάν, όμως, τα πράγματα είναι περισσότερο περίπλοκα. Και οι δύο χώρες διατηρούν σημαντικές σχέσεις με το Ιράν. Η Άγκυρα ανταγωνίζεται την Τεχεράνη σε αρκετά περιφερειακά μέτωπα, αλλά ταυτόχρονα συνεργάζεται μαζί της στην οικονομία, στην ενέργεια και σε ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας. Το Ισλαμαμπάντ, από την πλευρά του, μοιράζεται μακρά και ευαίσθητη μεθόριο με το Ιράν και έχει επιχειρήσει επανειλημμένα να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Τεχεράνης και αραβικού κόσμου.
Τι θα συμβεί, λοιπόν, εάν το Ριάντ επικαλεστεί τη ρήτρα συλλογικής άμυνας και ζητήσει στρατιωτική συνδρομή εναντίον των Χούθι;
Εάν Τουρκία και Πακιστάν ανταποκριθούν στρατιωτικά, θα κινδυνεύσουν να εμπλακούν σε μια έμμεση σύγκρουση με το Ιράν. Εάν αρνηθούν, η αξιοπιστία της νέας συμμαχίας θα δεχθεί πλήγμα πριν ακόμη προλάβει να αποκτήσει πραγματική επιχειρησιακή υπόσταση. Υπάρχει βεβαίως και μια τρίτη επιλογή: να προσφέρουν πληροφορίες, αντιαεροπορική και αντι-drone προστασία, τεχνική υποστήριξη ή άλλες μορφές στρατιωτικής συνδρομής χωρίς άμεση συμμετοχή σε επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι.
Αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει την επίθεση στην Aramco σε ένα ιδιότυπο πρώτο crash test του Συμφώνου της Μέκκας. Όχι επειδή γνωρίζουμε ότι σχεδιάστηκε ως τέτοιο, αλλά επειδή δημιουργεί τις συνθήκες για να φανεί τι πραγματικά υπέγραψαν οι τρεις χώρες.
Υπάρχει, μάλιστα, μια ακόμη διάσταση. Η συζήτηση για πιθανή ένταξη της Αιγύπτου βρίσκεται ήδη στο τραπέζι. Πριν όμως το νέο σχήμα διευρυνθεί, θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει, όταν τα συμφέροντα των μελών του δεν συμπίπτουν απόλυτα.
Το Σύμφωνο της Μέκκας φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν νέο πόλο ισχύος από την Ανατολική Μεσόγειο και τον Περσικό Κόλπο έως τη Νότια Ασία. Η πραγματική του ισχύς, όμως, δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των χωρών που θα προσχωρήσουν, ούτε από τις διακηρύξεις περί συλλογικής άμυνας.
Θα μετρηθεί τη στιγμή, που ένα από τα μέλη του θα πει στους άλλους δύο: «Δέχθηκα επίθεση. Τώρα αποδείξτε τι σημαίνει η υπογραφή σας».