Στο γερασμένο δίκτυο ηλεκτροδότησης της Ελλάδας αποδίδεται δυσανάλογα μεγάλο μέρος των πιο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και ευρήματα πρόσφατων ερευνών που επικαλείται εκτενές ρεπορτάζ του POLITICO.
Παρότι οι πυρκαγιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού των περιστατικών, συχνά εκδηλώνονται υπό ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες: με ισχυρούς ανέμους, υψηλή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και σε απομακρυσμένες ή δασικές περιοχές.
Αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο τα μέτωπα να εξαπλωθούν γρήγορα και να λάβουν μεγάλες διαστάσεις.
Στο 75% της καμένης έκτασης φέτος
Σύμφωνα με στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού που επικαλείται το δημοσίευμα, οι πυρκαγιές οι οποίες συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο αντιστοιχούν περίπου στο 75% της συνολικής έκτασης που έχει καεί στην Ελλάδα φέτος.
Δύο από τις πλέον καταστροφικές πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου, στη Δυτική Αττική και στην Κρήτη, συνδέθηκαν επίσης, σύμφωνα με προκαταρκτικά ευρήματα της Πυροσβεστικής, με ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.
Οι συγκεκριμένες πυρκαγιές έκαψαν περισσότερα από 36.000 στρέμματα και στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους.
Ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF Ελλάς, ανέφερε ότι έξι στις δέκα μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 αποδόθηκαν στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Όπως σημείωσε, μπορεί στατιστικά η πλειονότητα των πυρκαγιών να μην ξεκινά από γραμμές ηλεκτροδότησης, ωστόσο αυτές είναι συχνά οι φωτιές που εξελίσσονται στις μεγαλύτερες και πιο καταστροφικές.
Πώς μπορεί να ξεκινήσει μια φωτιά από το δίκτυο
Χαλαρά ή κρεμασμένα καλώδια, επαφή της βλάστησης με γραμμές ηλεκτροδότησης, συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό και άλλες βλάβες μπορούν να προκαλέσουν σπινθήρες ή βραχυκυκλώματα.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι και υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και σε περιόδους μεγάλης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, όταν το δίκτυο βρίσκεται υπό μεγαλύτερη πίεση.
Μεγάλο τμήμα του ελληνικού δικτύου εγκαταστάθηκε πριν από δεκαετίες και παραμένει εναέριο, περνώντας μέσα ή κοντά από δασικές και αγροτικές περιοχές με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς.
Η επιλογή αυτή έγινε κυρίως από τη δεκαετία του 1960 ως φθηνότερος τρόπος επέκτασης της ηλεκτροδότησης σε όλη τη χώρα, ενώ οι επενδύσεις στις υποδομές περιορίστηκαν περαιτέρω κατά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
«Ζητάμε εδώ και χρόνια υπογειοποίηση»
Ειδικοί και πρώην στελέχη της Πυροσβεστικής υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα έχει καθυστερήσει σημαντικά στην υπογειοποίηση γραμμών και στην προσαρμογή του δικτύου στις σύγχρονες συνθήκες αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς.
Ο απόστρατος αντιστράτηγος του Πυροσβεστικού Σώματος και πρώην διευθυντής της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, Χρήστος Καλογερόπουλος, ανέφερε ότι το ζήτημα έχει τεθεί εδώ και χρόνια.
«Ζητούμε εδώ και χρόνια την άμεση υπογειοποίηση των καλωδίων», δήλωσε.
Τι απαντά ο ΔΕΔΔΗΕ
Ο ΔΕΔΔΗΕ αμφισβητεί ότι το δίκτυο αποτελεί σημαντική αιτία των δασικών πυρκαγιών.
Σύμφωνα με τον Διαχειριστή, μόλις περίπου το 1% των δασικών πυρκαγιών που καταγράφηκαν το 2025 αποδόθηκε στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Η εταιρεία τονίζει επίσης ότι τα συνεργεία της κινητοποιούνται σε μεγάλα μέτωπα για την υποστήριξη των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης.
Σε ανακοίνωσή του, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει απορρίψει την «εύκολη στοχοποίηση» του Διαχειριστή κάθε φορά που ξεσπά πυρκαγιά, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια προσέγγιση δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις και μπορεί να αποπροσανατολίζει από άλλες ευθύνες.
Συλλήψεις και έρευνες μετά τις πυρκαγιές
Μετά την πυρκαγιά στην Κρήτη, οι Αρχές συνέλαβαν δύο στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ που ήταν αρμόδια για τη λειτουργία και τη συντήρηση του δικτύου. Αργότερα αφέθηκαν ελεύθερα.
Στη Βοιωτία, όπου πυρκαγιά στα τέλη Ιουλίου επεκτάθηκε προς τη Δυτική Αττική, οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο οι σπινθήρες να προήλθαν από εξοπλισμό ιδιωτικού αιολικού πάρκου.
Στο πλαίσιο της έρευνας τέθηκαν υπό κράτηση δήμαρχος, εργολάβος και ιδιοκτήτης εταιρείας.
Ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έχει προαναγγείλει αυστηρότερους κανόνες για τα ιδιωτικά ενεργειακά έργα.
Ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιοριστεί σε ιδιωτικές εγκαταστάσεις, αλλά να συμπεριλάβει συνολικά την κατάσταση και τη συντήρηση του ηλεκτρικού δικτύου.
Το κόστος της υπογειοποίησης
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την υπογειοποίηση γραμμών ηλεκτροδότησης.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, το ποσοστό του δικτύου διανομής που βρίσκεται κάτω από το έδαφος έχει αυξηθεί περίπου στο 14%, από 9% το 2021.
Η εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας Αλεξάνδρα Σδούκου έχει επισημάνει ότι η πλήρης υπογειοποίηση του δικτύου μέσης τάσης, συνολικού μήκους περίπου 120.000 χιλιομέτρων, θα απαιτούσε περίπου 35 δισ. ευρώ.
Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις περιοχές που εμφανίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Ο αναπληρωτής καθηγητής Δασικής Προστασίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Παλαιολόγος Παλαιολόγου, σημείωσε ότι είναι απαραίτητη η πρόσβαση των ερευνητών σε λεπτομερή δεδομένα για τις γραμμές και τους πυλώνες του δικτύου, ώστε να εντοπιστούν τα πιο ευάλωτα σημεία.
Αυξάνονται οι δικαστικές υποθέσεις
Η σύνδεση πυρκαγιών με το ηλεκτρικό δίκτυο αποκτά και σημαντική νομική διάσταση.
Σύμφωνα με τον Χρήστο Καλογερόπουλο, οι σχετικές δικαστικές υποθέσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν από 369 σε 681 το 2024.
Μία από τις λίγες υποθέσεις που οδήγησαν σε τελεσίδικη απόφαση εις βάρος του ΔΕΔΔΗΕ αφορά την πυρκαγιά του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε κατοικίες και μεγάλες εκτάσεις δασικής και αγροτικής γης.
Περίπου 90 πληγέντες διεκδικούν αποζημίωση.
Η δικηγόρος Ευγενία Λαζαράκη, η οποία εκπροσωπεί πληγέντες, σημείωσε ότι οι πολίτες βρίσκονται συχνά σε μειονεκτική θέση απέναντι στις εταιρείες ηλεκτρισμού, καθώς αυτές διαθέτουν τόσο την τεχνική τεχνογνωσία όσο και πρόσβαση σε κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Το ζήτημα αποκτά πλέον όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς ειδικοί ζητούν συντονισμένο σχέδιο πρόληψης και επιτάχυνση των επενδύσεων στις περιοχές όπου το ηλεκτρικό δίκτυο διασταυρώνεται με υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών.
Πηγή: Greece’s aging power grid blamed for catastrophic wildfires - POLITICO