Σε μία συντονισμένη προσπάθεια ανασχηματισμού του εκλογικού τοπίου προχωρά το κυβερνών μέτωπο στην Τουρκία. Η πρόταση που επανέφερε δημόσια ο ηγέτης του εθνικιστικού MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, για προσαρμογή των εκλογικών κανόνων στο προεδρικό σύστημα, ανοίγει τον δρόμο για την κατάργηση του ορίου του 50%+1 στις προεδρικές εκλογές.
Η αλλαγή αυτή επιδιώκει να αντικαταστήσει το υφιστάμενο σύστημα δύο γύρων με ένα σύστημα απλής πλειοψηφίας ενός γύρου, επιτρέποντας στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να εξασφαλίσει μια νέα θητεία ακόμη και με σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό.
Η στρατηγική εκμετάλλευση του κατακερματισμού της αντιπολίτευσης
Η αλλαγή του εκλογικού νόμου αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της κατάστασης στην οποία βρίσκεται ο αντιπολιτευτικός χώρος, ο οποίος δεν εμφανίζει πλέον την εικόνα της ενιαίας συμμαχίας του 2023.
Δικαστικός αποκλεισμός του Ιμάμογλου: Ο Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου —ο ισχυρότερος πιθανός αντίπαλος του Ερντογάν— βρίσκεται προφυλακισμένος με κατηγορίες διαφθοράς. Παράλληλα, η ακύρωση του πανεπιστημιακού του πτυχίου τον Μάρτιο του 2025 του στερεί το συνταγματικό δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία.
Διάσπαση στο CHP και νέοι σχηματισμοί: Μετά δικαστική απόφαση που επανέφερε τον Κεμάλ Κιλιντσάρογλου στην ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), ο Οζγκούρ Οζέλ αποχώρησε μαζί με δεκάδες βουλευτές ιδρύοντας το «Νέο Κόμμα».
Η διάσπαση αυτή αποτυπώνεται ήδη στις δημοσκοπήσεις, με τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης να μοιράζονται ανάμεσα στο Νέο Κόμμα, το εξασθενημένο CHP, το εθνικιστικό İYİ Party, τα συντηρητικά κόμματα και το φιλοκουρδικό DEM.
Η μαθηματική υπεροχή της απλής πλειοψηφίας
Σε ένα σύστημα ενός γύρου, αν ο κυβερνητικός υποψήφιος συγκεντρώσει ένα συμπαγές ποσοστό (π.χ. 39%) και η αντιπολίτευση κατέβει διασπασμένη με περισσότερους υποψηφίους που αθροίζουν ακόμη και το 61%, ο πρώτος αναδεικνύεται νικητής.
Αντίθετα, στο σύστημα των δύο γύρων, η αντιπολίτευση θα είχε τη δυνατότητα να συσπειρωθεί στον δεύτερο γύρο γύρω από τον επικρατέστερο υποψήφιο.
Το κουρδικό ζήτημα και οι οικονομικές παράμετροι
Η πολιτική εξίσωση συμπληρώνεται από τις εξελίξεις στο κουρδικό ζήτημα και την οικονομία:
Η νομοθετική πρωτοβουλία για το PKK: Η προσέγγιση της κυβέρνησης με το φιλοκουρδικό κόμμα DEM, η οποία οδήγησε στη ψήφιση πλαισίου για τον τερματισμό της ένοπλης δράσης του PKK, απομακρύνει το ενδεχόμενο ένταξης του DEM σε ένα κοινό μέτωπο με την υπόλοιπη αντιπολίτευση. Η κάθοδος ενός ανεξάρτητου κουρδικού υποψηφίου εξυπηρετεί περαιτέρω τον κατακερματισμό των ψήφων.
Οικονομική πίεση και παροχές: Παρά τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό που επιβαρύνει τα νοικοκυριά, η δυσαρέσκεια των πολιτών δεν μεταφράζεται αυτόματα σε πολιτική αλλαγή λόγω της έλλειψης εναλλακτικής πρότασης. Ενόψει εκλογών, η κυβέρνηση αναμένεται να επιστρατεύσει μέτρα οικονομικής ανακούφισης (αυξήσεις μισθών και συντάξεων) για να ενισχύσει τη συσπείρωση της βάσης της.
Ο συνταγματικός δρόμος για νέα υποψηφιότητα
Καθώς ο Ερντογάν διανύει τη δεύτερη θητεία του υπό το ισχύον προεδρικό σύστημα, η προκήρυξη πρόωρων εκλογών από τη Βουλή αποτελεί τη συνταγματική οδό που του επιτρέπει να θέσει ξανά υποψηφιότητα. Αν και ο κυβερνητικός συνασπισμός απαιτεί επιπλέον βουλευτικές ψήφους για να συμπληρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 360 εδρών, θεωρείται πιθανό πως τμήματα της αντιπολίτευσης θα υπερψηφίσουν την προσφυγή στις κάλπες.
Ο σχεδιασμός του κυβερνώντος κόμματος AKP και του MHP επικεντρώνεται πλέον στον έλεγχο των κανόνων του παιχνιδιού: τη μετατροπή της εκλογικής αναμέτρησης από έναν αγώνα επικράτησης της απόλυτης πλειοψηφίας, σε μια κούρσα όπου ο καλύτερα οργανωμένος μειοψηφικός σχηματισμός κερδίζει τα πάντα.