Σε έντονο παρασκηνιακό αγώνα δρόμου εμπλέκεται η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλας, προκειμένου να ανακόψει τις προτάσεις Γαλλίας και Γερμανίας που προβλέπουν τη ριζική αναδιάρθρωση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS).
Η Εσθονή διπλωμάτης επιχειρεί να πείσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η αναποτελεσματικότητα της διεθνούς παρουσίας της Ένωσης οφείλεται στην κατάχρηση του δικαιώματος βέτο (κανόνας της ομοφωνίας) και στην ελλιπή εφαρμογή των Συνθηκών, παρά στην αρχιτεκτονική του ίδιου του διπλωματικού σώματος.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κάλας έχει επιστρατεύσει τη νέα γενική γραμματέα της EEAS, Κάισα Όλονγκρεν, η οποία πραγματοποιεί γύρο επαφών στις πρωτεύουσες των κρατών-μελών για την προώθηση εναλλακτικών προτάσεων.
Η διαμάχη ξέσπασε καθώς το 15ετές διπλωματικό όργανο της ΕΕ δέχεται σφοδρή κριτική για δυσκαμψία απέναντι σε μείζονες κρίσεις —από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ, μέχρι τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή και την επιθετικότητα της Κίνας.
Σύμφωνα με έγγραφα που αποκαλύφθηκαν, το γαλλογερμανικό σχέδιο προτείνει τη μεταφορά μεγάλου μέρους του προσωπικού και των αρμοδιοτήτων της EEAS στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αν και το σχέδιο αυτό προβάλλεται ως μέσο ενίσχυσης του ρόλου της Κάλας εντός της Κομισιόν, οι συνεργάτες της εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες ότι θα οδηγήσει στην ουσιαστική υπαγωγή της εξωτερικής πολιτικής στον άμεσο έλεγχο της προέδρου της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Από την πλευρά της, η Κάλας επιμένει ότι η πλειονότητα των υπουργών Εξωτερικών τάσσεται κατά μιας τέτοιας δομικής αλλαγής, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα έγκειται στην πολιτική βούληση των κρατών.
Παράλληλα, 11 κράτη-μέλη, με μπροστάρηδες το Παρίσι και το Βερολίνο, συνυπέγραψαν επιστολή προς την ύπατη εκπρόσωπο ζητώντας την επιτάχυνση της λήψης αποφάσεων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μετάβασης στην ειδική πλειοψηφία για θέματα εξωτερικής πολιτικής ώστε να παρακάμπτονται τα εθνικά βέτο.