Την ύπαρξη εκτεταμένου δικτύου υπόγειων διαδρομών κάτω από την Αγιά Σοφιά στην Κωνσταντινούπολη επιβεβαίωσε ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, κάνοντας λόγο για τμήματα σηράγγων συνολικού μήκους περίπου εννέα χιλιομέτρων.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στο Καχραμανμαράς, ο Ερσόι ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης στα προσβάσιμα τμήματα των υπόγειων διαδρομών. Σε αρκετά σημεία, ωστόσο, η πρόσβαση παραμένει αδύνατη εξαιτίας καταρρεύσεων.
«Μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, μπορούμε να αξιολογήσουμε το άνοιγμα των κατάλληλων και ασφαλών τμημάτων για τους επισκέπτες», δήλωσε.
Η ύπαρξη υπόγειων κατασκευών κάτω από το μνημείο ήταν γνωστή και είχε αποτελέσει αντικείμενο ερευνών και αναφορών επί σειρά ετών. Τον Φεβρουάριο του 2026 ο Τούρκος υπουργός είχε αναφερθεί στην καταγραφή σηράγγων που χρονολογούνται περίπου 1.600 χρόνια πριν.
Εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης
Ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι αναφέρθηκε επίσης στις εργασίες αποκατάστασης, συντήρησης και στατικής ενίσχυσης που πραγματοποιούνται στην Αγιά Σοφιά, χαρακτηρίζοντάς τες τις πλέον ολοκληρωμένες παρεμβάσεις που έχουν γίνει στο μνημείο κατά την περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Όπως είπε, στόχος είναι η ασφαλής διατήρηση του σχεδόν 1.500 ετών μνημείου για τις επόμενες γενιές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ολοκληρωθεί παρεμβάσεις σε επιμέρους χώρους του συγκροτήματος, καθώς και η στατική ενίσχυση του βορειοανατολικού μιναρέ.
Στον κύριο τρούλο συνεχίζονται οι εργασίες δομικής ενίσχυσης και συντήρησης των ψηφιδωτών. Έχει ήδη κατασκευαστεί προσωρινή μεταλλική στέγη και προστατευτικό σύστημα κάλυψης, ενώ ειδική εσωτερική πλατφόρμα επιτρέπει την τεκμηρίωση, τον καθαρισμό και τη συντήρηση των ψηφιδωτών χωρίς να διακόπτονται οι επισκέψεις και οι θρησκευτικές λειτουργίες.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον Ερσόι, οι στατικές αναλύσεις κατέδειξαν την ανάγκη ενίσχυσης του ανατολικού ημιθόλου. Στο συγκεκριμένο τμήμα προβλέπονται εργασίες στο σύστημα στήριξης, καθώς και συντήρηση των ψηφιδωτών, των ζωγραφικών διακοσμήσεων και των μαρμάρινων επιφανειών.
Τι γνωρίζουμε για τις υπόγειες κατασκευές
Για τις υπόγειες δομές της Αγιάς Σοφιάς είχε μιλήσει και ο καθηγητής Χασάν Φιράτ Ντικέρ, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του μνημείου. Ο ίδιος είχε αναφερθεί σε υπόγειες κατασκευές μήκους περίπου ενός χιλιομέτρου, οι οποίες περιλαμβάνουν σήραγγες, κελιά και άλλους χώρους.
Κατά τον Ντικέρ, τα τμήματα κάτω από την αυλή της στοάς χρονολογούνται περίπου στην ίδια περίοδο με τη σημερινή Αγιά Σοφιά, δηλαδή πριν από περίπου 1.500 χρόνια, ενώ ο χώρος των τάφων εκτιμάται ότι προϋπήρχε του σημερινού κτίσματος.
Σημείο που χρειάζεται προσοχή: στο αρχικό υλικό υπάρχουν δύο διαφορετικά μεγέθη, 9 χιλιόμετρα από τον Ερσόι και περίπου 1 χιλιόμετρο από τον Ντικέρ. Δεν θα τα παρουσίαζα ως μετρήσεις του ίδιου πράγματος. Πιθανότατα αναφέρονται σε διαφορετική έκταση ή κατηγορία υπόγειων δομών, αλλά αυτό δεν προκύπτει από το κείμενο. Γι’ αυτό κράτησα σαφή την απόδοση κάθε αριθμού στην αντίστοιχη πηγή.