Συμφωνία για την ασφάλεια της Γροιλανδίας αναμένεται να υπογράψουν την Τρίτη (22/9) οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, έπειτα από μήνες εντάσεων και διαπραγματεύσεων σχετικά με το καθεστώς και τη στρατιωτική παρουσία στο νησί της Αρκτικής.
Η Κοπεγχάγη υποστηρίζει ότι η συμφωνία προβλέπει ευρύτερο ρόλο του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής, χωρίς η σχετική ευθύνη να ανατίθεται αποκλειστικά στη Δανία και τις ΗΠΑ. Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται ότι η συμφωνία εξασφαλίζει στην Ουάσιγκτον «μόνιμο έλεγχο» επί ζητημάτων ασφάλειας της Γροιλανδίας.
Το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ενώ η Δανία και η Γροιλανδία δεν έχουν σχολιάσει ευθέως τον συγκεκριμένο ισχυρισμό του Αμερικανού προέδρου. Έχουν, ωστόσο, τονίσει ότι η συμφωνία θα πρέπει να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του νησιού και να σέβεται την κυριαρχία του.
Έπειτα από μήνες πιέσεων της Ουάσιγκτον
Η συμφωνία έρχεται μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί αυτοδιοικούμενο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε κατά καιρούς αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής ή οικονομικής ισχύος για την επίτευξη αυτού του στόχου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην Κοπεγχάγη και διπλωματική κρίση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Η ένταση κορυφώθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, οδηγώντας τη Δανία και τη Γροιλανδία σε διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον, με αντικείμενο τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου συνεργασίας για την ασφάλεια στην περιοχή.
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, δήλωσε την Κυριακή στο τηλεοπτικό δίκτυο TV2 ότι η συμφωνία θα προβλέπει ένα σχήμα στο οποίο η ευθύνη για την ασφάλεια της Αρκτικής δεν θα βαρύνει αποκλειστικά τη Δανία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως ανέφερε, το ΝΑΤΟ θα αναλάβει σε μεγάλο βαθμό τη μέριμνα για την ασφάλεια της περιοχής.
Τραμπ: «Μόνιμος έλεγχος» των ΗΠΑ στην ασφάλεια της Γροιλανδίας
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social την Παρασκευή, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία παρέχει στις Ηνωμένες Πολιτείες «μόνιμο έλεγχο επί της ασφάλειας και άλλων αναγκών στη Γροιλανδία».
Σύμφωνα με τον ίδιο, κανένας αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα μπορεί να εγκαταστήσει στρατιωτική βάση ή να διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο νησί χωρίς προηγούμενη γραπτή έγκριση της Ουάσιγκτον.
Η Δανία δεν έχει επιβεβαιώσει ότι η συμφωνία περιλαμβάνει τέτοιες προβλέψεις.
Ο Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, ο οποίος μετέβη στη Νέα Υόρκη για την υπογραφή της συμφωνίας, απέφυγε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.
«Έχουμε δηλώσει εξαρχής ότι είμαστε ανοικτοί να διασφαλίσουμε τα θεμιτά συμφέροντα ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών», ανέφερε τη Δευτέρα στο δανικό πρακτορείο ειδήσεων Ritzau.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ και τα αναπάντητα ερωτήματα
Εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ χαιρέτισε το Σάββατο την επικείμενη συμφωνία, εκτιμώντας ότι θα συμβάλει στην ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της συνεργασίας στην Αρκτική.
Η Κοπεγχάγη έχει αναγνωρίσει ότι επί δεκαετίες οι επενδύσεις στην άμυνα της Γροιλανδίας ήταν ανεπαρκείς και έχει δεσμευθεί να ενισχύσει τη στρατιωτική παρουσία της στο νησί, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη πρόσθετων δυνάμεων του ΝΑΤΟ.
Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο εάν η νέα συμφωνία τροποποιεί την αμυντική συμφωνία του 1951 μεταξύ Δανίας και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία αποτελεί τη νομική βάση για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας επιχειρεί να καθησυχάσει την κοινή γνώμη σχετικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Ο αντιπολιτευόμενος βουλευτής Έρικ Γένσεν ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook ότι είχε την ευκαιρία να διαβάσει το σχέδιο της συμφωνίας και δήλωσε καθησυχασμένος από το περιεχόμενό του, εκφράζοντας παράλληλα την ικανοποίησή του για τους χειρισμούς του υπουργού Εξωτερικών της Γροιλανδίας.
Η δημοσιοποίηση του τελικού κειμένου αναμένεται να αποσαφηνίσει τις δεσμεύσεις των τριών πλευρών, τον ρόλο του ΝΑΤΟ και το κατά πόσο μεταβάλλεται το υφιστάμενο καθεστώς της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.