Γνωστοί ως Πασνταράν, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δεν αποτελούν απλώς μια στρατιωτική δύναμη, αλλά το ισχυρότερο «κράτος εν κράτει» του Ιράν.
Από την ίδρυσή τους το 1979 ως θεματοφύλακες του ισλαμικού καθεστώτος, έχουν εξελιχθεί στον κεντρικό πυλώνα της στρατιωτικής, οικονομικής και πολιτικής εξουσίας της χώρας, υπό την άμεση καθοδήγηση του Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Στρατιωτική ισχύς και εσωτερικός έλεγχος
Με αυτοτελή στρατό, ναυτικό, αεροπορία, το δίκτυο της πολιτοφυλακής Μπασίτζ και την επίλεκτη μονάδα Δύναμη Κουντς, οι IRGC αριθμούν εκατοντάδες χιλιάδες προσωπικό. Ελέγχουν το βαλλιστικό πρόγραμμα της χώρας, τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τη φύλαξη των συνόρων, ενώ διαθέτουν παράλληλη δομή από τον τακτικό στρατό (Aρτές).
Στο εσωτερικό μέτωπο, οι Φρουροί ασκούν αυστηρό κατασταλτικό έλεγχο, καταστέλλοντας διαδηλώσεις (όπως τις λαϊκές κινητοποιήσεις του 2024-2025) μέσω της πολιτοφυλακής Μπασίτζ. Παράλληλα, έχουν εδραιώσει μια οικονομική αυτοκρατορία: ελέγχουν βιομηχανικά μονοπώλια και εισπράττουν περίπου το 50% των εσόδων από τον πετρελαϊκό τομέα, διασφαλίζοντας την οικονομική τους αυτονομία.
Διεθνής δράση, κυρώσεις και ο «Άξονας της Αντίστασης»
Μέσω της Δύναμης Κουντς, οι IRGC χρηματοδοτούν και εξοπλίζουν ένα ευρύ δίκτυο συμμάχων στη Μέση Ανατολή —μεταξύ των οποίων η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι— συγκροτώντας τον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης».
Η δράση αυτή έχει οδηγήσει 23 χώρες (συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Καναδά και του Ηνωμένου Βασιλείου) και την Ευρωπαϊκή Ένωση να τους κατατάξουν στις τρομοκρατικές οργανώσεις. Για να παρακάμψουν τις δυτικές κυρώσεις, οι Φρουροί έχουν αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με τη Ρωσία, την Κίνα και τη Μιανμάρ, διοχετεύοντας πετρέλαιο μέσω ενός εκτεταμένου «σκιώδους στόλου».
Οι απώλειες ηγετικών στελεχών και η επόμενη μέρα του πολέμου
Παρά τα εξοντωτικά χτυπήματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που οδήγησαν στις δολοφονίες αλληλοδιάδοχων διοικητών —όπως του Χοσεΐν Σαλαμί, του Μοχαμάντ Πακπούρ, καθώς και του Αλί Λαριτζανί— οι IRGC διατηρούν την επιχειρησιακή τους δομή χάρη σε αυστηρά πρωτόκολλα διαδοχής. Σήμερα, επικεφαλής της οργάνωσης διατελεί ο Αχμάντ Βαχιντί.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τις σοβαρές ζημιές που έχουν υποστεί οι υποδομές, τα αεροσκάφη και τα οπλοστάσια πυραύλων τους κατά τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων, οι Φρουροί της Επανάστασης απέχουν πολύ από το να παραδοθούν.
Στόχος των σκληροπυρηνικών της Τεχεράνης παραμένει η εδραίωση των γεωπολιτικών τους διεκδικήσεων, με επίκεντρο τον ντε φάκτο έλεγχο της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.