Νέο σχέδιο πέντε σημείων για την πρόληψη, την έγκαιρη πρόβλεψη και τη διαχείριση αιφνίδιων μαζικών κυμάτων παράτυπης μετανάστευσης παρουσίασε στις Βρυξέλλες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αποσκοπώντας στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πρωτοβουλία αποτελεί την απάντηση της Κομισιόν στις πρόσφατες πιέσεις που ασκήθηκαν στα ευρωπαϊκά σύνορα, τόσο στη Μεσόγειο όσο και στα ανατολικά, ενώ αναμένεται να τεθεί επί τάπητος στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων.
Το νέο πλαίσιο, το οποίο στηρίζεται στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη στενότερη συνεργασία με χώρες εταίρους μέσω δικτύων έγκαιρης προειδοποίησης, τη δημιουργία γραφείων νόμιμης κινητικότητας και την επέκταση της επιχειρησιακής δράσης οργανισμών όπως η Frontex, η Europol και η Eurojust.
Παράλληλα, προτείνεται η διαμόρφωση ενός νέου ευρωπαϊκού πλαισίου αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών, ειδικά για περιπτώσεις όπου οι μεταναστευτικές ροές εργαλειοποιούνται, με ταυτόχρονη αναβάθμιση του μόνιμου σώματος της Frontex, χωρίς ωστόσο να μετατοπίζεται η κύρια ευθύνη φύλαξης από τα ίδια τα κράτη μέλη.
Στις πλέον αξιοσημείωτες και πρωτοφανείς προτάσεις περιλαμβάνεται η χορήγηση αρμοδιότητας στη Frontex για την παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προς άντληση επιχειρησιακών πληροφοριών, καθώς και η θέσπιση πρωτοκόλλων άμεσης συνεργασίας με τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.
Παράλληλα, η Επιτροπή πιέζει για την άμεση έγκριση ενός αυστηρού καθεστώτος κυρώσεων και δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων κατά των κυκλωμάτων διακίνησης, ζητώντας παράλληλα τη σύνδεση των επιστροφών με τη χρήση εμπορικών και αναπτυξιακών εργαλείων απέναντι σε μη συνεργάσιμες τρίτες χώρες.
Αν και στελέχη της Επιτροπής υπογραμμίζουν την ανάγκη για ένα σύστημα αυστηρό, δίκαιο και προσαρμοσμένο στις σύγχρονες προκλήσεις, παρατηρείται ότι η πλειονότητα των μέτρων αποτελεί επαναφορά ή επιτάχυνση παλαιότερων πρωτοβουλιών που παρέμεναν στάσιμες, όπως η ενίσχυση της εντολής της Europol και το καθεστώς κυρώσεων.
Ωστόσο, η θεσμοθέτηση της παρακολούθησης των social media και η σύμπραξη με τις ψηφιακές πλατφόρμες συνιστούν τα πραγματικά νέα στοιχεία της πρότασης, την ώρα που το ευρύτερο πλαίσιο αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών αναμένει ακόμη την εξειδίκευσή του.