Σε ένα σκληρό ενεργειακό παζάρι εξελίσσεται η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ευρώπης για το ντίζελ, την ώρα που οι διεθνείς αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με περιορισμένη προσφορά καυσίμων, υψηλές τιμές και έντονη αβεβαιότητα λόγω των πολεμικών συγκρούσεων και των αναταράξεων στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες να αποδεσμεύσουν μεγάλες ποσότητες από τα στρατηγικά αποθέματα ντίζελ, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο περιορισμού ή απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών του καυσίμου προς την Ευρώπη.
Οι Βρυξέλλες απορρίπτουν κατηγορηματικά την απειλή, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα έπληττε τις διατλαντικές σχέσεις. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, στην Ευρώπη βρίσκεται πλέον στο τραπέζι σχέδιο αποδέσμευσης σημαντικού μέρους των αποθεμάτων, σε μια προσπάθεια να αποκλιμακωθούν οι τιμές και να αποφευχθεί περαιτέρω ένταση με την Ουάσινγκτον.
Η ΕΕ απορρίπτει την απειλή των ΗΠΑ
«Απορρίπτουμε κατηγορηματικά» την απειλή των ΗΠΑ για απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ, δήλωσε την Παρασκευή η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Ενέργειας, Άννα-Κάισα Ίτκονεν.
Όπως επισήμανε, μια τέτοια απαγόρευση «δεν θα ήταν επωφελής για κανέναν» και θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη της ΕΕ στις Ηνωμένες Πολιτείες ως αξιόπιστο εταίρο.
Η ένταση προκλήθηκε μετά τις πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ προς μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Γαλλία, να διαθέσουν στην αγορά μέρος των έκτακτων αποθεμάτων τους ώστε να αυξηθεί η προσφορά και να υποχωρήσουν οι διεθνείς τιμές.
Η αμερικανική πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι, εάν η Ευρώπη δεν κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, εξετάζεται ακόμη και η απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ.
Στο τραπέζι 50 εκατ. βαρέλια από τα ευρωπαϊκά αποθέματα
Παρά τη δημόσια απόρριψη των αμερικανικών απειλών, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον συγκεκριμένο σχέδιο αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η Γαλλία πρότεινε την αποδέσμευση 50 εκατομμυρίων βαρελιών ντίζελ από τις ευρωπαϊκές χώρες, παράλληλα με την αποδέσμευση επιπλέον 50 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου από χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).
Η ποσότητα των 50 εκατ. βαρελιών ντίζελ αντιστοιχεί περίπου στο 17% των έκτακτων ευρωπαϊκών αποθεμάτων ντίζελ και gasoil και περίπου στο 3% της ετήσιας κατανάλωσης της ΕΕ.
Μέρος των ποσοτήτων θα μπορούσε να διοχετευθεί στην αγορά μέσα σε διάστημα περίπου 20 ημερών, ικανοποιώντας εν μέρει την απαίτηση της Ουάσινγκτον για γρήγορη αύξηση της προσφοράς.
Στις συζητήσεις τέθηκε, ωστόσο, και το ενδεχόμενο οποιαδήποτε ευρωπαϊκή αποδέσμευση αποθεμάτων να συνδεθεί με δέσμευση των ΗΠΑ ότι δεν θα επιβάλουν μονομερή απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ.
Μακρόν – Τραμπ: Στο επίκεντρο η παγκόσμια ενεργειακή κρίση
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συνομίλησε με τον Ντόναλντ Τραμπ για την κατάσταση στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με το Ελιζέ, ο Μακρόν υπογράμμισε την ανάγκη συνεργασίας για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών των καυσίμων και τη διασφάλιση επαρκούς προσφοράς διυλισμένων προϊόντων, χωρίς περιορισμούς στις εξαγωγές.
Η Γαλλία, η οποία ασκεί την προεδρία της G7, επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση σε ευρύτερο διεθνές επίπεδο. Ο Μακρόν συγκάλεσε τηλεδιάσκεψη των ηγετών της G7 με αντικείμενο την κατάσταση στις παγκόσμιες αγορές αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων.
Γιατί το ντίζελ βρίσκεται στο επίκεντρο
Πίσω από την πολιτική αντιπαράθεση βρίσκεται μια ολοένα δυσκολότερη κατάσταση στην παγκόσμια αγορά καυσίμων.
Η προσφορά ντίζελ έχει περιοριστεί σημαντικά από τις αναταράξεις που συνδέονται με τον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν και τα προβλήματα στη διυλιστική παραγωγή στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, η Ρωσία έχει περιορίσει τις εξαγωγές ντίζελ, μετά τα πλήγματα ουκρανικών δυνάμεων σε ρωσικά διυλιστήρια, ενώ και η Κίνα έχει αναστείλει τις εξαγωγές καυσίμων για τον Οκτώβριο, επιδιώκοντας να ενισχύσει τα εγχώρια αποθέματά της.
Έτσι, ακόμη και καθώς οι ροές αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο παρουσιάζουν σημάδια ανάκαμψης, η αγορά των διυλισμένων προϊόντων –και ειδικά του ντίζελ– παραμένει υπό ισχυρή πίεση.
Το πρόβλημα έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς το ντίζελ αποτελεί κρίσιμο καύσιμο για τις μεταφορές, τη γεωργική παραγωγή και σειρά οικονομικών δραστηριοτήτων, ενώ πλησιάζει η περίοδος αυξημένης χειμερινής ζήτησης για πετρέλαιο θέρμανσης.
Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από το αμερικανικό ντίζελ
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει σημαντικά την εξάρτησή της από τις εισαγωγές αμερικανικού ντίζελ, μετά τη δραστική μείωση των ενεργειακών ροών από τη Ρωσία.
Αυτό ακριβώς καθιστά την απειλή της Ουάσινγκτον για περιορισμό των εξαγωγών ιδιαίτερα σημαντική για την ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην ταχεία εξάντληση των στρατηγικών αποθεμάτων τους σε μια περίοδο κατά την οποία η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή παραμένει απρόβλεπτη.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είχε ήδη αποφασίσει τον Μάρτιο συντονισμένη αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου ως απάντηση στην κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, περίπου τα δύο τρίτα αυτών των ποσοτήτων έχουν ήδη διατεθεί.
Η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε διατλαντική διαμάχη
Η αντιπαράθεση για το ντίζελ αποτυπώνει πλέον ένα ευρύτερο πρόβλημα: ΗΠΑ και Ευρώπη επιχειρούν να προστατεύσουν τα δικά τους αποθέματα και να συγκρατήσουν τις εγχώριες τιμές, ενώ ταυτόχρονα εξαρτώνται η μία από την άλλη για τη σταθερότητα της αγοράς.
Για την κυβέρνηση Τραμπ, η αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ. Για την Ευρώπη, αντίθετα, το δίλημμα είναι εάν θα χρησιμοποιήσει τώρα σημαντικό μέρος των έκτακτων αποθεμάτων της ή θα τα διατηρήσει ως ασφάλεια απέναντι σε μια ενδεχόμενη νέα επιδείνωση των ενεργειακών ροών.
Η δημόσια αντιπαράθεση Βρυξελλών και Ουάσινγκτον, η γαλλική πρόταση για τα 50 εκατ. βαρέλια και η παρέμβαση Μακρόν σε επίπεδο G7 δείχνουν ότι το ζήτημα έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια μιας απλής διαφωνίας για τα στρατηγικά αποθέματα. Το ντίζελ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης προσπάθειας ανακατανομής του κόστους και των κινδύνων της νέας διεθνούς ενεργειακής κρίσης.