Τη μεσολάβηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επίλυση των διαφορών της Βόρειας Μακεδονίας με τη Βουλγαρία ζήτησε ο πρωθυπουργός Χρίστιαν Μίτσκοσκι, κατά τη συνάντησή του στα Σκόπια με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η εκκρεμότητα στις σχέσεις Σκοπίων – Σόφιας εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο στην ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, με τις Βρυξέλλες να επιμένουν ότι για να προχωρήσει η διαδικασία απαιτείται η συμφωνημένη τροποποίηση του Συντάγματος της χώρας.
«Συζητήσαμε ανοιχτά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στις σχέσεις με τον ανατολικό μας γείτονα», δήλωσε ο Μίτσκοσκι μετά τη συνάντηση.
Όπως ανέφερε, τα Σκόπια επιθυμούν οι διαφορές να αντιμετωπιστούν «μέσω του διαλόγου, με καλή βούληση και αμοιβαίο σεβασμό», ζητώντας παράλληλα ενεργότερη εμπλοκή των Βρυξελλών.
«Δεν ζητούμε από την Ένωση να πάρει το μέρος κάποιας πλευράς. Ζητούμε να βοηθήσει στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια βιώσιμη ευρωπαϊκή λύση», σημείωσε.
Ο Μίτσκοσκι πρόσθεσε ότι στόχος είναι να υπάρξει μια συμφωνία με σαφείς υποχρεώσεις για όλες τις πλευρές, χωρίς η ενταξιακή διαδικασία να ανοίγει εκ νέου στο μέλλον για νέους διμερείς όρους ή απαιτήσεις.
Φον ντερ Λάιεν: Πρώτα οι συνταγματικές αλλαγές
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατέστησε, από την πλευρά της, σαφές ότι το κρίσιμο βήμα για να προχωρήσει η ενταξιακή διαδικασία είναι η τροποποίηση του Συντάγματος της Βόρειας Μακεδονίας, ώστε να συμπεριληφθούν σε αυτό οι Βούλγαροι μαζί με άλλες κοινότητες.
Η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε ότι, μόλις αρθεί το συγκεκριμένο αδιέξοδο, η ενταξιακή διαδικασία θα μπορεί να κινηθεί ταχύτερα, καθώς η χώρα υλοποιεί ήδη μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με την ευρωπαϊκή της πορεία.
Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τις συνταγματικές αλλαγές «βασικό βήμα» για να μπορέσει η Βόρεια Μακεδονία να προχωρήσει και να ανοίξει το πρώτο διαπραγματευτικό cluster, αυτό των Θεμελιωδών Θεμάτων.
Νέα προσπάθεια διαλόγου με τη Σόφια
Από τη συνάντηση προέκυψε και ένα πρώτο συγκεκριμένο βήμα για την επανεκκίνηση των επαφών μεταξύ Σκοπίων και Σόφιας.
Ο Μίτσκοσκι αποκάλυψε ότι η φον ντερ Λάιεν τον συμβούλεψε να αξιοποιήσει την επίσκεψη που θα πραγματοποιήσει την επόμενη εβδομάδα στη Σόφια ο υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας Τίμτσο Μουτσούνσκι, στο πλαίσιο επαφών για τον Διάδρομο 8.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι έδωσε αμέσως εντολή να αποσταλεί διπλωματική νότα προς τη βουλγαρική πλευρά με αίτημα για διμερή συνάντηση, ώστε να επιχειρηθεί η επανεκκίνηση του διαλόγου.
Η φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσε ότι συμφωνήθηκε αυτό το «πρώτο νέο βήμα» για την επόμενη εβδομάδα, με στόχο να ξεμπλοκάρει η διαδικασία.
Η διαφωνία Βόρειας Μακεδονίας – Βουλγαρίας
Η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας παραμένει μπλοκαρισμένη εξαιτίας της εκκρεμότητας γύρω από τις συνταγματικές αλλαγές που προβλέπονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο του 2022.
Η συμφωνία προβλέπει την τροποποίηση του Συντάγματος ώστε να συμπεριληφθούν σε αυτό οι Βούλγαροι που ζουν στη χώρα.
Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε αποδεχθεί την ευρωπαϊκή πρόταση, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων στο Κοινοβούλιο για την αναθεώρηση του Συντάγματος.
Το VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, το οποίο τότε βρισκόταν στην αντιπολίτευση και ανέλαβε τη διακυβέρνηση τον Ιούνιο του 2024, είχε αντιταχθεί στην αλλαγή.
Η σημερινή κυβέρνηση εξακολουθεί να μην αποδέχεται την πραγματοποίηση της συνταγματικής τροποποίησης υπό τις υπάρχουσες συνθήκες, ζητώντας εγγυήσεις ότι δεν θα ακολουθήσουν νέες διμερείς απαιτήσεις κατά την ενταξιακή διαδικασία. Η ΕΕ, από την άλλη πλευρά, εξακολουθεί να θεωρεί την υλοποίηση των συμφωνημένων συνταγματικών αλλαγών αναγκαίο επόμενο βήμα.
Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, περίπου 3.500 πολίτες δήλωσαν Βούλγαροι, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 0,2% του πληθυσμού. Η Σόφια αμφισβητεί ότι ο αριθμός αυτός αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος της βουλγαρικής κοινότητας.
Πέρα από το συγκεκριμένο ζήτημα, οι σχέσεις των δύο χωρών επιβαρύνονται εδώ και χρόνια από διαφωνίες γύρω από ζητήματα ιστορίας, εθνικής ταυτότητας και γλώσσας.
Περιοδεία της φον ντερ Λάιεν στα Δυτικά Βαλκάνια
Τα Σκόπια αποτέλεσαν τον τελευταίο σταθμό της περιοδείας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στα Δυτικά Βαλκάνια.
Είχαν προηγηθεί επισκέψεις στην Αλβανία, το Κόσοβο και το Μαυροβούνιο, με επίκεντρο την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών της περιοχής.
Η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν συμπεριλήφθηκαν αυτή τη φορά στην περιοδεία λόγω των επικείμενων εκλογικών αναμετρήσεων στις δύο χώρες.