Χιλιάδες μαθητές στη Γαλλία συμμετέχουν σε κινητοποιήσεις, διαμαρτυρόμενοι για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, τις χαμένες διδακτικές ώρες και τις προβληματικές σχολικές υποδομές. Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν από τις φτωχότερες περιοχές γύρω από το Παρίσι, εξαπλώθηκαν σε πολλές γαλλικές πόλεις, φέρνοντας στο προσκήνιο τις ανισότητες στην πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση.
Το αίτημα των μαθητών συνοψίζεται στην ανάγκη να μην καθορίζονται οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες από την περιοχή κατοικίας ή την κοινωνική προέλευση κάθε παιδιού. Όπως επισημαίνουν, η καθημερινότητα σε αρκετά σχολεία χαρακτηρίζεται από ελλείψεις καθηγητών, ανεπαρκείς υποδομές και περιορισμένη υποστήριξη για μαθητές που έχουν αυξημένες ανάγκες.
Στο επίκεντρο τα φτωχότερα προάστια του Παρισιού
Οι πρώτες κινητοποιήσεις εκδηλώθηκαν στο Σεν-Σεν-Ντενί, μία από τις πιο υποβαθμισμένες περιοχές της γαλλικής πρωτεύουσας, και στη συνέχεια επεκτάθηκαν στο Παρίσι, τη Μασσαλία, το Στρασβούργο, την Τουρ και τη Λιλ.
Χαρακτηριστική είναι η κατάσταση στο λύκειο Le Corbusier, στο Ομπερβιλιέ, όπου από την έναρξη της σχολικής χρονιάς έχουν ακυρωθεί μαθήματα μαθηματικών, αγγλικών, ανθρωπιστικών επιστημών και γυμναστικής λόγω έλλειψης εκπαιδευτικών. Η 17χρονη Μεϊσά ανέφερε ότι την προηγούμενη χρονιά χρειάστηκε να εξεταστεί στα γαλλικά χωρίς να έχει παρακολουθήσει το μάθημα με καθηγητή.
Σύμφωνα με το συνδικάτο CGT, την Πέμπτη συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις δύο στα τρία λύκεια του Σεν-Σεν-Ντενί. Παράλληλα, έρευνα του συνδικάτου καταγράφει κενές θέσεις εκπαιδευτικών στα δύο τρίτα των σχολείων της περιοχής.
Οι διαμαρτυρίες δεν περιορίζονται, ωστόσο, στην έλλειψη καθηγητών. Μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί καταγγέλλουν ελλείψεις νοσηλευτών και κοινωνικών λειτουργών, προβλήματα υγιεινής, σχολεία χωρίς πόσιμο νερό και αίθουσες που φιλοξενούν έως και 40 μαθητές. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι κτιριακές εγκαταστάσεις βρίσκονται σε κακή κατάσταση, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες καθιστούν δύσκολη την παραμονή στις τάξεις.
Παράλληλα, τίθενται ζητήματα για τα εξαντλητικά σχολικά ωράρια, τα οποία μπορεί να εκτείνονται από τις 8 το πρωί έως τις 6 το απόγευμα, αλλά και για το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια, Parcoursup, το οποίο αρκετοί μαθητές θεωρούν αδιαφανές.
Ο προϋπολογισμός και η αντιπαράθεση για τους πόρους
Η γαλλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση παραμένει προτεραιότητα, επικαλούμενη την αύξηση του προϋπολογισμού για το 2027 κατά 1,7%, στα 65,53 δισ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται οι συντάξεις των εκπαιδευτικών.
Η αύξηση, ωστόσο, υπολείπεται του πληθωρισμού, ενώ ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ αποδίδει μέρος των δημοσιονομικών μεταβολών στη μείωση του μαθητικού πληθυσμού.
Από την πλευρά τους, τα συνδικάτα συνδέουν τις ελλείψεις με την κατάργηση 3.256 θέσεων εκπαιδευτικών σε εθνικό επίπεδο το 2026. Τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας δείχνουν, επίσης, ότι η μέση δαπάνη ανά μαθητή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση διαμορφώθηκε στα 11.660 ευρώ το 2024, έναντι 11.910 ευρώ το 2010.
Η αντιπαράθεση εκτυλίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί επιχειρεί να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα μέσω μέτρων προσαρμογής. Το αίτημα για ενίσχυση των σχολείων έρχεται, επομένως, σε σύγκρουση με τις πιέσεις για συγκράτηση των δημόσιων δαπανών.
Από τις σχολικές καταλήψεις στα επεισόδια
Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν μέσα στην εβδομάδα σε περισσότερα από 1.200 λύκεια, ενώ την Παρασκευή εκατοντάδες σχολικές μονάδες παρέμεναν κλειστές ή αποκλεισμένες από μαθητές.
Σε ορισμένες πόλεις σημειώθηκαν επεισόδια, με πυρπολήσεις κάδων, ζημιές σε σχολικά κτίρια και συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις. Αναφέρθηκαν επίσης χρήση δακρυγόνων και πλαστικών σφαιρών από την αστυνομία, συλλήψεις και σοβαροί τραυματισμοί μαθητών.
Η εικόνα, πάντως, διαφέρει από περιοχή σε περιοχή, καθώς σε αρκετά σχολεία οι μαθητές προχώρησαν σε ειρηνικούς αποκλεισμούς, ενώ αλλού οι συγκεντρώσεις συνοδεύτηκαν από βανδαλισμούς και βίαια περιστατικά.
Η γαλλική κυβέρνηση κάνει λόγο για φαινόμενα αστικής βίας και πολιτική εκμετάλλευση των κινητοποιήσεων. Από την άλλη πλευρά, μαθητές και υποστηρικτές τους επικρίνουν την αστυνομική αντιμετώπιση και επιμένουν ότι οι διαμαρτυρίες αντανακλούν χρόνια προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος.
Η εκπαίδευση στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης
Οι κινητοποιήσεις αποκτούν πρόσθετη πολιτική σημασία, καθώς συμπίπτουν με τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2027 και την είσοδο της Γαλλίας σε προεκλογική περίοδο ενόψει των προεδρικών εκλογών.
Η Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν εκφράζει δημόσια τη στήριξή της στους μαθητές και καταγγέλλει την αστυνομική βία. Αντίθετα, η Μαρίν Λεπέν ζητεί αυστηρότερη αντιμετώπιση των ταραχών, ενώ πολιτικοί αντίπαλοι της Ανυπότακτης Γαλλίας την κατηγορούν ότι συμβάλλει στην όξυνση της έντασης.
Η αντιπαράθεση μεταφέρει έτσι το ζήτημα της εκπαίδευσης στο ευρύτερο πεδίο της πολιτικής σύγκρουσης για την ασφάλεια, τις κυβερνητικές ευθύνες και τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.
Οι σημερινές διαδηλώσεις δεν αποτελούν την πρώτη κινητοποίηση για τη χρηματοδότηση των σχολείων στη Γαλλία. Αντίστοιχες διαμαρτυρίες τη δεκαετία του 1990 είχαν οδηγήσει σε αύξηση των εκπαιδευτικών δαπανών, χωρίς να αποτρέψουν τη μετέπειτα στασιμότητα της μέσης δαπάνης ανά μαθητή.
Στο επίκεντρο των σημερινών διεκδικήσεων βρίσκεται η ανάγκη κάλυψης των κενών σε εκπαιδευτικούς, ενίσχυσης του υποστηρικτικού προσωπικού και βελτίωσης των σχολικών υποδομών, με στόχο να διασφαλιστεί ότι η ποιότητα της εκπαίδευσης δεν θα εξαρτάται από την κοινωνική προέλευση ή τον τόπο κατοικίας των μαθητών.