Με ανησυχία και συγκρατημένες προσδοκίες παρακολουθούν οι Βρυξέλλες τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, καθώς μια ενδεχόμενη νίκη των Δημοκρατικών θα μπορούσε να περιορίσει την πολιτική ισχύ του Ντόναλντ Τραμπ στο εσωτερικό, χωρίς όμως να οδηγήσει σε βελτίωση των διατλαντικών σχέσεων. Αντίθετα, Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αναλυτές προειδοποιούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να υιοθετήσει ακόμη σκληρότερη στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, εφόσον οι Ρεπουμπλικάνοι χάσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων ή και της Γερουσίας.
Η πιθανότητα αλλαγής των πολιτικών συσχετισμών στο αμερικανικό Κογκρέσο δημιουργεί ελπίδες σε ευρωπαϊκούς κύκλους που επιθυμούν περιορισμό της επιρροής του Τραμπ. Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Politico, μια εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών δεν συνεπάγεται απαραίτητα πιο προβλέψιμη αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Το αντίθετο σενάριο θεωρείται εξίσου πιθανό: ένας πρόεδρος με περιορισμένα περιθώρια ελιγμών στο εσωτερικό να στρέψει μεγαλύτερο μέρος της προσοχής του στην εξωτερική πολιτική και στο διεθνές εμπόριο, όπου εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες.
Ίσινγκερ: «Λάθος να περιμένουμε θερμότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ»
Ο Γερμανός διπλωμάτης Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, πρώην πρόεδρος της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, προειδοποιεί ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν πρέπει να θεωρήσουν μια πιθανή νίκη των Δημοκρατικών λόγο πανηγυρισμού.
«Θα ήταν λάθος για τους Ευρωπαίους να υποθέσουν ότι οι διατλαντικές σχέσεις θα γίνουν πιο θερμές», επισημαίνει, προσθέτοντας: «Εκτιμώ ότι θα συμβεί ακριβώς το αντίθετο».
Κατά την εκτίμησή του, η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου θα μπορούσε να οδηγήσει τον Τραμπ σε μεγαλύτερη αντιπαράθεση με τους Ευρωπαίους συμμάχους, καθώς θα αναζητούσε πεδία στα οποία θα μπορούσε να συνεχίσει να ασκεί την πολιτική του χωρίς αντίστοιχους περιορισμούς.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ, ακόμη και με αποφάσεις για περαιτέρω απομάκρυνση χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών από την Ευρώπη.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από τις αμερικανικές δεσμεύσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Εξωτερική πολιτική και εμπόριο στο επίκεντρο του Τραμπ
Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί εξασφαλίσουν την πλειοψηφία στα δύο σώματα του Κογκρέσου, η δυνατότητά τους να επηρεάσουν τις αποφάσεις του Λευκού Οίκου στην εξωτερική πολιτική θα παραμείνει περιορισμένη.
Ο Τραμπ θα μπορούσε να επικεντρωθεί περισσότερο στις εμπορικές σχέσεις, στις διεθνείς διαπραγματεύσεις και στις απαιτήσεις του προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες διενέξεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αντί για την αποκλιμάκωση που ορισμένοι στην Ευρώπη θα επιθυμούσαν μετά από μια πιθανή εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών.
Τότσι: Η ήττα του κινήματος MAGA και η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά
Η Νάταλι Τότσι, πρώην σύμβουλος δύο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αμφισβητεί κατά πόσο η αυτοσυγκράτηση των Ευρωπαίων θα μπορούσε να αποτρέψει νέες επιθέσεις του Τραμπ εναντίον της Ευρώπης.
Παράλληλα, εκτιμά ότι μια εκλογική αποτυχία του κινήματος MAGA θα μπορούσε να ενισχύσει ψυχολογικά τις φιλελεύθερες και κεντρώες πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι η δυναμική των ακροδεξιών και λαϊκιστικών κομμάτων σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία δείχνει πως τα συγκεκριμένα πολιτικά ρεύματα εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντική επιρροή, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών.
Βόλκερ: «Ο Τραμπ θα δώσει σκληρή μάχη σε όλα τα μέτωπα»
Ο Κερτ Βόλκερ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, εμφανίζεται επίσης επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο ουσιαστικής αλλαγής στην πολιτική της Ουάσιγκτον.
Όπως εκτιμά, ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να ξεκινήσει έρευνες για τον Τραμπ, μέλη της οικογένειάς του και στενούς συνεργάτες του, προκαλώντας νέα περίοδο έντονης εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης.
«Ο Τραμπ θα δώσει σκληρή μάχη σε όλα τα μέτωπα και το σκηνικό θα θυμίζει τσίρκο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο Βόλκερ αναγνωρίζει ότι οι Δημοκρατικοί αναμένεται να επιδείξουν μεγαλύτερη υποστήριξη προς την Ουκρανία και το ΝΑΤΟ, αλλά υπογραμμίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως θα μπορούν να επιβάλουν στον Αμερικανό πρόεδρο συγκεκριμένες επιλογές εξωτερικής πολιτικής.
Ακόμη και η έγκριση οικονομικής βοήθειας από το Κογκρέσο, σημειώνει, δεν εγγυάται ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην αξιοποίησή της.
Chatham House: «Η Ευρώπη να αποφύγει τους πανηγυρισμούς»
Την ανάγκη προσεκτικής ευρωπαϊκής αντίδρασης επισημαίνει και η Μπρόνγουεν Μάντοξ, επικεφαλής του βρετανικού ερευνητικού ινστιτούτου Chatham House.
Κατά την άποψή της, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν ότι οι πολιτικές προτεραιότητες των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν μεταβληθεί βαθύτερα από όσο ενδεχομένως εκτιμούν.
Η εκλογή του Τραμπ στην προεδρία δύο φορές, όπως σημειώνει, αποτυπώνει μια αμερικανική κοινωνία που δίνει πλέον μεγαλύτερη έμφαση στα εσωτερικά της προβλήματα και αντιμετωπίζει διαφορετικά τις σχέσεις με την Ευρώπη.
«Θα υπάρξουν φωνές εδώ στην Ευρώπη – ορισμένες μάλιστα σημαντικές – που θα θελήσουν να πανηγυρίσουν και να συγχαρούν τους Δημοκρατικούς, αλλά πιστεύω ότι κάτι τέτοιο θα ήταν επιζήμιο», δηλώνει στο Politico.
Η ίδια συμβουλεύει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποφύγουν κινήσεις που θα μπορούσαν να εκληφθούν από τον Λευκό Οίκο ως πρόκληση.
«Θα συμβούλευα τους Ευρωπαίους φίλους μου να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να αποφύγουν να δώσουν στον Λευκό Οίκο οποιαδήποτε αφορμή για να εξοργιστεί με την Ευρώπη – περισσότερο, δηλαδή, απ’ ό,τι είναι ήδη», τονίζει.
Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι ακόμη και μια σημαντική εκλογική επιτυχία των Δημοκρατικών δεν θα σημάνει αυτόματα επιστροφή στις προηγούμενες διατλαντικές ισορροπίες. Για τις Βρυξέλλες, η επόμενη ημέρα των ενδιάμεσων εκλογών ενδέχεται να συνοδευτεί από περισσότερη αβεβαιότητα και νέες πιέσεις από την Ουάσιγκτον.