Έντονο προβληματισμό προκαλεί στην Τουρκία η επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, καθώς αναλυτές εκτιμούν ότι η νέα σύνθεση του Κογκρέσου θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια της Άγκυρας να αποκτήσει μαχητικά F-35 και να πετύχει την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA. Στο επίκεντρο των εκτιμήσεων βρίσκεται και η ενισχυμένη επιρροή του ελληνικού λόμπι στην Ουάσιγκτον, ενώ τουρκικά μέσα ενημέρωσης προειδοποιούν ότι η προσωπική σχέση Ερντογάν – Τραμπ δεν αρκεί πλέον για την επίλυση των εκκρεμοτήτων μεταξύ των δύο χωρών.
Σύμφωνα με όσα μεταδίδει ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλης Κωστίδης, Τούρκοι αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα διαθέτει περιορισμένο χρονικό περιθώριο για να εξασφαλίσει συμφωνίες με την Ουάσιγκτον, πριν από την ανάληψη καθηκόντων από το νέο Κογκρέσο στις 3 Ιανουαρίου 2027.
Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στα F-35, στους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN, στις κυρώσεις CAATSA και στους αμερικανικούς δασμούς.
«Το ελληνικό λόμπι θα έχει ευκολότερη πρόσβαση στους Δημοκρατικούς»
Η Τουρκάλα αναλύτρια Μπαρτσίν Γκιναντς εκτιμά ότι η επιρροή του ελληνικού λόμπι στο αμερικανικό Κογκρέσο έχει ενισχυθεί, δημιουργώντας πρόσθετες δυσκολίες για την τουρκική πλευρά.
Όπως υποστηρίζει, η νέα Δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να διευκολύνει την προώθηση πρωτοβουλιών σε βάρος της Άγκυρας, ιδιαίτερα σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατίας.
Η ίδια επισημαίνει ότι η Τουρκία αντιμετώπιζε ήδη σημαντικά εμπόδια στο Κογκρέσο, παρά τη φιλική στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
«Έχουμε ήδη ένα πρόβλημα που δεν κατέστη δυνατόν να ξεπεραστεί στο Κογκρέσο, ακόμη και από έναν Τραμπ που είναι τόσο φιλικά διακείμενος προς την Άγκυρα», αναφέρει.
Κατά την εκτίμησή της, είτε ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θέλησε να αξιοποιήσει κάποια δυνατότητα παράκαμψης των εμποδίων είτε τέτοια δυνατότητα δεν υφίσταται.
«Πιστεύω ότι από εδώ και στο εξής η επίλυση αυτού του προβλήματος θα γίνει ακόμη δυσκολότερη. Θεωρώ ότι τα πράγματα θα περιπλακούν περισσότερο», τονίζει.
F-35 και S-400: Η Άγκυρα ίσως χρειαστεί νέα συμφωνία με τη Μόσχα
Η Μπαρτσίν Γκιναντς συνδέει άμεσα την προοπτική απόκτησης των F-35 με το ζήτημα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 που διαθέτει η Τουρκία.
Η προμήθεια των συγκεκριμένων συστημάτων αποτελεί βασικό εμπόδιο για την επανένταξη της Άγκυρας στο αμερικανικό πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς.
Σύμφωνα με την αναλύτρια, εάν η τουρκική κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά να επιλύσει το ζήτημα, θα πρέπει να αναζητήσει διευθέτηση σε συνεννόηση με τη Ρωσία.
«Εάν η Άγκυρα επιθυμεί πραγματικά να αποκτήσει τα μαχητικά F-35, θα αναγκαστεί να αναζητήσει, μέσω της Ρωσίας, μια λύση για τους πυραύλους S-400 που διαθέτει», σημειώνει.
«Η Τουρκία έχει μόλις δύο μήνες» – Οι προειδοποιήσεις για τις κυρώσεις CAATSA
Ανάλογες ανησυχίες εκφράζει ο Τούρκος ακαδημαϊκός Κεμάλ Ολτσάρ, ο οποίος θεωρεί ότι η Άγκυρα πρέπει να αξιοποιήσει το διάστημα που απομένει μέχρι την αλλαγή των συσχετισμών στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Ο Ολτσάρ αναφέρεται στις συνομιλίες Ερντογάν – Τραμπ για τις κυρώσεις CAATSA, την αγορά των F-35, τους κινητήρες των μαχητικών KAAN και άλλους εξοπλισμούς.
Υπενθυμίζει ότι ο Τούρκος πρόεδρος είχε εκφράσει αισιοδοξία για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ είχε δεσμευτεί να διευθετήσει τις εκκρεμότητες με το Κογκρέσο.
Ωστόσο, μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών, ο χρόνος θεωρείται καθοριστικός.
«Αν είναι να το διευθετήσει, θα πρέπει να το κάνει μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Διότι, μετά τις 3 Ιανουαρίου, το Κογκρέσο, στο οποίο θα έχουν την πλειοψηφία οι Δημοκρατικοί, δεν πρόκειται να αντιμετωπίζει αυτά τα ζητήματα με τον ίδιο τρόπο που τα αντιμετωπίζει ο Τραμπ», επισημαίνει.
«Οι Δημοκρατικοί θα κλείσουν τις πόρτες»
Ακόμη πιο απαισιόδοξος εμφανίζεται ο ακαδημαϊκός Τολγκά Σακμάν, ο οποίος εκτιμά ότι η άρση των κυρώσεων CAATSA θα καταστεί εξαιρετικά δύσκολη υπό τη νέα σύνθεση του Κογκρέσου.
Όπως εξηγεί, οι Δημοκρατικοί έχουν διαχρονικά υιοθετήσει αυστηρότερη στάση απέναντι στην Τουρκία, ιδιαίτερα στα ζητήματα κυρώσεων και εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι οι προσωπικές δεσμεύσεις του Αμερικανού προέδρου δεν αρκούν για την άρση των υφιστάμενων νομικών εμποδίων.
«Μια απόφαση που έχει λάβει το Κογκρέσο πρέπει να αρθεί από το ίδιο το Κογκρέσο», αναφέρει.
Σύμφωνα με τον Σακμάν, ο Τραμπ έχει ήδη αποστείλει σχετική επιστολή, ωστόσο η αξιολόγησή της παραμένει αρμοδιότητα του αμερικανικού νομοθετικού σώματος.
Ερωτηθείς εάν μπορεί να υπάρξει λύση μέσα στο επόμενο δίμηνο, απάντησε: «Πολύ δύσκολα. Δηλαδή, πρόκειται για ένα ζήτημα που εκκρεμεί εδώ και χρόνια. Όχι, δεν είναι δυνατόν».
Hürriyet: «Τελειώνει η εποχή Ερντογάν – Τραμπ»
Στις επιπτώσεις της εκλογικής ανατροπής για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις αναφέρεται και η πολιτική αναλύτρια της τουρκικής εφημερίδας Hürriyet, Χαντέ Φιράτ.
Όπως σημειώνει, η νέα πολιτική πραγματικότητα στην Ουάσιγκτον σημαίνει ότι οι σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να αξιολογούνται αποκλειστικά μέσα από την προσωπική επικοινωνία των δύο προέδρων.
Η Φιράτ επισημαίνει ότι ορισμένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την Άγκυρα, όπως τα F-35, οι S-400 και οι κυρώσεις CAATSA, συνδέονται άμεσα με τις αρμοδιότητες του Κογκρέσου.
Οι αμερικανικοί νόμοι προβλέπουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη μεταφορά μαχητικών F-35 στην Τουρκία λόγω της κατοχής των ρωσικών S-400, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα επίλυσης του ζητήματος αποκλειστικά με προεδρικές αποφάσεις.
«Χωρίς την εκπλήρωση αυτών των όρων, δεν είναι δυνατόν να επιλυθεί το ζήτημα αποκλειστικά μέσω της πολιτικής βούλησης του προέδρου», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η νέα Δημοκρατική πλειοψηφία μπορεί να οδηγήσει σε εντατικότερη εποπτεία του Κογκρέσου στις συγκεκριμένες υποθέσεις.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτυπώνουν τον προβληματισμό στην Τουρκία για το μέλλον των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η Άγκυρα καλείται να διαχειριστεί τις εξοπλιστικές και διπλωματικές εκκρεμότητές της σε ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον, όπου η υποστήριξη του Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να μην επαρκεί για την υπέρβαση των εμποδίων.