Λονδίνο και Βρυξέλλες πλησιάζουν σε νέο πακέτο συμφωνιών που φιλοδοξεί να αναδιαμορφώσει τις σχέσεις τους μετά το Brexit. Οι διαπραγματεύσεις έχουν μπει στην τελική φάση, λίγο πριν από την επίσκεψη του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ στις Βρυξέλλες αργότερα τον μήνα.
Σύμφωνα με το Politico, που επικαλείται τρεις πηγές με γνώση του φακέλου, τα προσχέδια των τριών βασικών κειμένων είναι σε μεγάλο βαθμό έτοιμα και εξετάζονται πλέον από την Ε.Ε.
Το πακέτο καλύπτει τα αγροδιατροφικά προϊόντα, τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών και ένα πρόγραμμα κινητικότητας νέων με θεωρήσεις για μετακινήσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Οι συνομιλίες άρχισαν επί πρωθυπουργίας Κιρ Στάρμερ και διαρκούν 18 μήνες, με μια καθυστέρηση λόγω της κατάρρευσης της κυβέρνησης το καλοκαίρι. Παράλληλα, ετοιμάζεται κοινή δήλωση για τα ευρύτερα ζητήματα των διμερών σχέσεων.
Το πιο ώριμο κεφάλαιο είναι οι εκπομπές ρύπων: η σχετική συμφωνία, σύμφωνα με το Politico, είναι ουσιαστικά κλειστή εδώ και εβδομάδες. Θα απαλλάσσει αμοιβαία τις δύο πλευρές από τους συνοριακούς φόρους άνθρακα του μηχανισμού CBAM, θα περιορίζει τις μακροπρόθεσμες διακυμάνσεις και θα διευκολύνει τις επενδύσεις στις αγορές δικαιωμάτων.
Σημαντική πρόοδος έχει καταγραφεί και στους υγειονομικούς και φυτοϋγειονομικούς κανόνες (SPS). Η Βρετανία θα ευθυγραμμίζεται δυναμικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, με ορισμένες εξαιρέσεις και μεταβατικές ρυθμίσεις. Θα μπορεί προσωρινά να κρατήσει δικό της καθεστώς για τα προϊόντα γενετικής βελτίωσης ακριβείας, μέχρι να θεσπίσει η Ε.Ε. το δικό της.
Οι Βρετανοί παραγωγοί θα συνεχίσουν να δοκιμάζουν νέα τρόφιμα, με ειδική επισήμανση που θα εμποδίζει την είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων μη εγκεκριμένων στην Ε.Ε. Στα φυτοφάρμακα, το Λονδίνο θα υιοθετήσει τελικά τους ευρωπαϊκούς κανόνες, με μεταβατική περίοδο για τους αγρότες που χρησιμοποιούν σκευάσματα προς απαγόρευση.
Το δυσκολότερο σκέλος παραμένει η κινητικότητα των νέων. Οι Βρυξέλλες δέχτηκαν πλέον βρετανική πρόταση για πλαφόν στις θεωρήσεις, όμως το ακριβές ύψος του, που αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 80.000 και 100.000, δεν έχει κλείσει. Ανοιχτό είναι και το ζήτημα της αμοιβαιότητας με όλα τα κράτη-μέλη.
Αγκάθι αποτελούν και τα δίδακτρα. Οι Βρυξέλλες ζητούν οι φοιτητές από την Ε.Ε. να πληρώνουν όσα και οι Βρετανοί. Το Λονδίνο δηλώνει πρόθυμο να το συζητήσει, αλλά θέλει εγγυήσεις ότι οι βρετανικές επιχειρήσεις δεν θα πληγούν από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Made in Europe», καθώς δεν επιθυμεί να επωμιστεί κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων λιρών χωρίς αντάλλαγμα.
Οι Βρυξέλλες απαντούν ότι δεν μπορούν να δώσουν δεσμευτικές διαβεβαιώσεις, αφού η σχετική νομοθεσία δεν έχει ολοκληρωθεί. Βάσει του προσχεδίου της κοινής δήλωσης, το θέμα των διδάκτρων θα αποσυνδεθεί από τη συμφωνία κινητικότητας και τα δύο μέρη θα επιδιώξουν λύση εντός έξι μηνών, ενώ για το «Made in Europe» θα καταβληθεί κοινή προσπάθεια περιορισμού των επιπτώσεων σε συγκεκριμένες εφοδιαστικές αλυσίδες. Δεν είναι σαφές αν η διατύπωση αυτή θα ικανοποιήσει το Λονδίνο.
Η κοινή δήλωση θα αγγίζει και πεδία πέρα από την οικονομία: προβλέπεται άμεση έναρξη διαλόγου για την οικονομική ασφάλεια, δέσμευση για στήριξη της Ουκρανίας «για όσο χρειαστεί» και αναφορά στην ανθρωπιστική κατάσταση σε Γάζα και Δυτική Όχθη.
Η Ε.Ε. ζητά επίσης από τη Βρετανία να μειώσει στο μισό τις πρόωρες απομακρύνσεις και απελάσεις αλλοδαπών παραβατών προς κράτη-μέλη, κάτι που προκαλεί ανησυχία σε ορισμένες πρωτεύουσες.
Η σύνοδος έχει και πολιτικό βάρος, λόγω των φιλοδοξιών του Μπέρναμ. Τον Σεπτέμβριο είχε πει στο κόμμα του ότι θα χρησιμοποιήσει τη συνάντηση ως αφετηρία για να παρουσιάσει επιλογές για τη μελλοντική σχέση με την Ένωση, χωρίς να αποκλείει ούτε την επανένταξη. Σύμφωνα με το Politico, οι επιλογές αυτές δεν αναμένεται να εκτεθούν στη σύνοδο, αλλά πιθανότατα σε ξεχωριστή παρέμβαση την ίδια περίοδο.
Προς το παρόν προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση των τριών συμφωνιών, τις οποίες η Ε.Ε. αντιμετωπίζει ως ενιαίο πακέτο. Το προσχέδιο προβλέπει κοινή και έγκαιρη έναρξη ισχύος, αν και Ευρωπαίοι διπλωμάτες έχουν συνδέσει την εφαρμογή με την επιτυχή έκβαση των συνομιλιών για τα δίδακτρα.