Σε καθεστώς προσωρινής διαχείρισης από ρωσική εταιρεία περνούν τα περιουσιακά στοιχεία της ιαπωνικής καπνοβιομηχανίας Japan Tobacco International (JTI) στη Ρωσία, έπειτα από απόφαση του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Με προεδρικό διάταγμα, ο Ρώσος πρόεδρος μεταβίβασε τη διαχείριση των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων στην εταιρεία Promyshlennye Aktivy, χωρίς να διευκρινίζεται επισήμως ποιοι λόγοι οδήγησαν στην απόφαση.
Σύμφωνα με το διάταγμα, το σύνολο των εταιρικών μεριδίων της Petro, η οποία ανήκει στην JTI Investments Sarl, τίθεται υπό προσωρινή διαχείριση. Η απόφαση καλύπτει, επίσης, τις συμμετοχές της Japan Tobacco σε τέσσερις ρωσικές εταιρείες: JTI Donskoy Tabak, Petro, JTI Yelets και Kres Neva.
Η κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη πρακτική της Μόσχας, η οποία έχει προχωρήσει και στο παρελθόν στην ανάληψη προσωρινού ελέγχου περιουσιακών στοιχείων ξένων επιχειρήσεων. Το Κρεμλίνο έχει συνδέσει ανάλογες αποφάσεις με τη στάση κρατών που χαρακτηρίζει «μη φιλικά» ή «εχθρικά» απέναντι στη Ρωσία.
Η ισχυρή παρουσία της Japan Tobacco στη Ρωσία
Η JTI δραστηριοποιείται στη ρωσική αγορά από το 1999, όταν η μητρική της εταιρεία, Japan Tobacco Inc., απέκτησε τις διεθνείς δραστηριότητες της R.J. Reynolds. Το 2007 κατέλαβε την πρώτη θέση στην αγορά καπνού της Ρωσίας, ενώ το 2018 ενίσχυσε περαιτέρω τη θέση της μέσω της εξαγοράς της Donskoy Tabak.
Οι τέσσερις εταιρείες που περιλαμβάνονται στο διάταγμα καλύπτουν διαφορετικά στάδια της παραγωγικής διαδικασίας. Οι εγκαταστάσεις της Petro στην Αγία Πετρούπολη και της JTI Donskoy Tabak στο Ροστόφ επί του Ντον ασχολούνται με την παραγωγή τελικών προϊόντων καπνού. Αντίθετα, η JTI Yelets στην περιφέρεια Λίπετσκ και η Kres Neva στην περιφέρεια Λένινγκραντ δραστηριοποιούνται στην επεξεργασία πρώτων υλών.
Ωστόσο, το διάταγμα δεν παρέχει περισσότερες πληροφορίες για την εταιρεία Promyshlennye Aktivy που αναλαμβάνει τη διαχείριση, πέρα από την επωνυμία της, γεγονός που δεν επιτρέπει την ασφαλή ταυτοποίησή της με κάποια συγκεκριμένη καταχωρισμένη εταιρεία στη Ρωσία.
Τα οικονομικά μεγέθη των εταιρειών
Οι τελευταίες διαθέσιμες οικονομικές καταστάσεις των τεσσάρων εταιρειών αφορούν τη χρήση του 2023 και αποτυπώνουν το σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα της JTI στη ρωσική αγορά.
Ειδικότερα, η JTI Donskoy Tabak κατέγραψε έσοδα 10,3 δισ. ρούβλια και καθαρά κέρδη 1,3 δισ. ρουβλίων. Η JTI Yelets εμφάνισε έσοδα 1,25 δισ. ρούβλια και κέρδη 139,9 εκατ. ρουβλίων, ενώ η Kres Neva είχε έσοδα 8,5 δισ. ρούβλια και κέρδη 1,28 δισ. ρουβλίων.
Η μεγαλύτερη εταιρεία του ομίλου είναι η Petro, με κύκλο εργασιών 73 δισ. ρουβλίων και καθαρά κέρδη 13,2 δισ. ρουβλίων, συγκεντρώνοντας το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών μεγεθών των τεσσάρων επιχειρήσεων.
Το προηγούμενο των μεγάλων καπνοβιομηχανιών
Η περίπτωση της Japan Tobacco αποτελεί την πρώτη εφαρμογή του μηχανισμού προσωρινής διαχείρισης σε περιουσιακά στοιχεία καπνοβιομηχανίας στη Ρωσία. Άλλοι διεθνείς όμιλοι είχαν επιλέξει τα προηγούμενα χρόνια να αποχωρήσουν από τη χώρα, μεταβιβάζοντας τις δραστηριότητές τους σε τοπικούς επενδυτές.
Το 2022, η βρετανική Imperial Brands πούλησε τις ρωσικές δραστηριότητές της σε Ρώσους επενδυτές, ενώ το 2023 ακολούθησε η British American Tobacco, μεταβιβάζοντας τα περιουσιακά της στοιχεία στη ρωσική διοικητική ομάδα.
Από την πλευρά της, η Philip Morris International είχε ανακοινώσει ότι εξέταζε το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης των δραστηριοτήτων της στη Ρωσία, ακόμη και μέσω μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων, χωρίς να έχουν γίνει γνωστές νεότερες εξελίξεις για την υλοποίηση αυτού του σχεδιασμού.
Στο στόχαστρο και άλλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι
Η απόφαση για την Japan Tobacco έρχεται μετά την υπαγωγή σε καθεστώς προσωρινής διαχείρισης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων μεγάλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, όπως η ελβετική Nestlé, η γερμανική Metro και η γαλλική Auchan, τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Τον Οκτώβριο, η Μόσχα προχώρησε επίσης στην ανάληψη του ελέγχου των δραστηριοτήτων τεσσάρων ακόμη ευρωπαϊκών εταιρειών στη Ρωσία. Οι ρωσικές αρχές συνέδεσαν τις συγκεκριμένες κινήσεις με τη στήριξη ευρωπαϊκών κρατών προς την Ουκρανία, καθώς και με όσα χαρακτήρισαν παράνομες απαλλοτριώσεις ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Επιδεινώνονται οι σχέσεις Μόσχας – Τόκιο
Η παρέμβαση στις δραστηριότητες της Japan Tobacco πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης στις σχέσεις Ρωσίας και Ιαπωνίας.
Τον Οκτώβριο, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε «εχθρική ενέργεια» την πώληση μη επανδρωμένου αεροσκάφους στην Ουκρανία από ιαπωνική εταιρεία, προειδοποιώντας ότι η Μόσχα θα αντιδράσει με σκληρά μέτρα.
Παράλληλα, οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν τον περασμένο μήνα τη σύλληψη Ιάπωνα δημοσιογράφου στην περιοχή της Σαχαλίνης, στη ρωσική Άπω Ανατολή, με την υποψία της κατασκοπείας. Το περιστατικό προστέθηκε σε μια σειρά εξελίξεων που έχουν επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες διμερείς σχέσεις.