Οι ειδικοί στην ασφάλεια των αερομεταφορών εκτιμούν ότι πίσω από το νέο κύμα απειλών για τοποθέτηση βομβών σε αεροσκάφη, το δεύτερο μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας, ενδέχεται να βρίσκεται μια συντονισμένη ενέργεια με χαρακτηριστικά «εκστρατείας χάους».
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν προκύπτει ότι οι απειλές επικεντρώνονται σε κάποια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, ενώ παραμένει άγνωστο ποιος βρίσκεται πίσω από αυτές.
Ο Ρις Τζόουνς, αναλυτής της εταιρείας Osprey Flight Solutions, η οποία ειδικεύεται στην παροχή πληροφοριών και εκτιμήσεων για την ασφάλεια των αερομεταφορών, θεωρεί ότι τα περιστατικά ενδέχεται να συνδέονται μεταξύ τους. Όπως σημειώνει, πρόκειται για μια μάλλον χαοτική εκστρατεία, χωρίς σαφή γεωγραφικό στόχο.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι η επανάληψη τέτοιων περιστατικών μπορεί να έχει επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν οι υπηρεσίες ασφαλείας. Ειδικότερα, υπάρχει ο κίνδυνος οι συνεχείς απειλές να αρχίσουν σταδιακά να αντιμετωπίζονται ως συνηθισμένο φαινόμενο, με αποτέλεσμα να περιοριστεί η εγρήγορση απέναντί τους.
Παράλληλα, η εύκολη πρόσβαση στο διαδίκτυο έχει καταστήσει διαθέσιμες σε όλους πληροφορίες για τη λειτουργία των αεροπορικών εταιρειών, τα δρομολόγια, τους τύπους αεροσκαφών και τις τεχνικές προδιαγραφές τους. Πρόκειται για στοιχεία που πριν από μερικές δεκαετίες γνώριζαν κυρίως όσοι εργάζονταν στον κλάδο, γεγονός που διευκολύνει πλέον ακόμη και όσους επιθυμούν να προκαλέσουν αναστάτωση μέσω μιας κακόβουλης φάρσας.
Πώς αξιολογούνται οι απειλές
Ο πρώην πιλότος και τεχνικός σύμβουλος της ένωσης πιλότων Balpa, κυβερνήτης Μάρτιν Ντρέικ, εξηγεί ότι οι αεροπορικές εταιρείες αξιολογούν κάθε απειλή με ένα σύστημα που θυμίζει φωτεινό σηματοδότη. Το πράσινο σημαίνει ότι η πτήση μπορεί να συνεχιστεί, το κόκκινο οδηγεί στην καθήλωση του αεροσκάφους, ενώ το πορτοκαλί αφορά πτήσεις που δεν έχουν ακόμη απογειωθεί και προβλέπει αυστηρότερους ελέγχους πριν δοθεί άδεια αναχώρησης.
Όπως επισημαίνει ο Ντρέικ, όποιος επιδιώκει να προκαλέσει σκόπιμα αναστάτωση σε μια πτήση θα μπορούσε να επιλέξει τη στιγμή κατά την οποία το αεροσκάφος βρίσκεται ήδη στον αέρα.
Σε περίπτωση κόκκινου συναγερμού, ο πιλότος ακολουθεί τις προβλεπόμενες διαδικασίες που περιλαμβάνονται στο εγχειρίδιο ταχείας αντίδρασης (QRH – Quick Reference Handbook). Αυτές ενδέχεται να περιλαμβάνουν την άμεση κάθοδο του αεροσκάφους και την εκτροπή του προς το πλησιέστερο αεροδρόμιο.
Μια τέτοια εξέλιξη συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό κόστος και προκαλεί αναστάτωση τόσο στις αεροπορικές εταιρείες όσο και στους επιβάτες. Ωστόσο, όταν μια απειλή κρίνεται έστω και εν μέρει αξιόπιστη, οι εταιρείες έχουν περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης και οφείλουν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα.
Πώς μεταδίδονται οι απειλές
Οι προειδοποιήσεις για τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών σε αεροσκάφη διαβιβάζονται συνήθως μέσω ανώνυμων ηλεκτρονικών μηνυμάτων ή τηλεφωνημάτων προς αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια και αρμόδιες αρχές. Οι υπηρεσίες ασφαλείας, πάντως, δεν δημοσιοποιούν πάντοτε τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις σχετικές πληροφορίες, προκειμένου να μην ενθαρρύνουν μιμητές ή να μην επηρεάσουν τις έρευνες.
Εκπρόσωπος του αεροδρομίου της Πράγας δήλωσε στο CNN ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση έλαβε απειλή μέσω ανώνυμου email, το οποίο απευθυνόταν απευθείας στο αεροδρόμιο. Από την πλευρά της, η τσεχική αστυνομία ανέφερε ότι ανάλογα μηνύματα είχαν σταλεί και σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Ο Έρικ Σούτεν, επικεφαλής της ομάδας ασφάλειας αερομεταφορών Dyami, εξήγησε στο Reuters ότι το τμήμα ασφαλείας μιας αεροπορικής εταιρείας εξετάζει αρχικά κάθε αναφορά βάσει συγκεκριμένης λίστας ελέγχου. Στη συνέχεια ενημερώνονται οι αρμόδιες αρχές, οι οποίες ενδέχεται να απογειώσουν μαχητικά αεροσκάφη ή να δώσουν εντολή για προσγείωση σε συγκεκριμένο αεροδρόμιο, προκειμένου να πραγματοποιηθεί εξονυχιστικός έλεγχος.
Πόσο σοβαρός είναι ο κίνδυνος
Οι περισσότερες απειλές για βόμβες σε αεροσκάφη αποδεικνύονται τελικά ψευδείς συναγερμοί. Παρ' όλα αυτά, κάθε σχετική πληροφορία αντιμετωπίζεται ως δυνητικά πραγματική μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα.
Στα αεροσκάφη που βρέθηκαν στο επίκεντρο των απειλών αυτή την εβδομάδα δεν εντοπίστηκαν εκρηκτικοί μηχανισμοί. Ωστόσο, οι αεροπορικές εταιρείες είναι υποχρεωμένες να αξιολογούν ξεχωριστά κάθε περιστατικό και να αποφασίζουν για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης χαρακτήρισε τα περιστατικά της εβδομάδας «κακόβουλες φάρσες», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η χώρα διαθέτει ένα από τα ισχυρότερα συστήματα ασφάλειας αερομεταφορών διεθνώς.
Ποιος βρίσκεται πίσω από τις απειλές
Το ερώτημα για την ταυτότητα των δραστών παραμένει αναπάντητο. Οι απειλές αυτού του είδους μπορεί να συνδέονται με διαφορετικά κίνητρα και να προέρχονται από πολιτικές διαμαρτυρίες, ακτιβιστικές εκστρατείες, εγκληματικές ενέργειες, διαδικτυακές ομάδες ή ακόμη και υβριδικές επιχειρήσεις με πιθανή κρατική εμπλοκή.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία που να συνδέουν το τελευταίο κύμα απειλών με κάποιο συγκεκριμένο κράτος ή οργάνωση.