Σε νέα φάση εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX για τις θαλάσσιες έρευνες που θα πραγματοποιήσει το γαλλικό ερευνητικό πλοίο VB Abeille Marengo. Η Τουρκία αντέδρασε εκδίδοντας αντι-NAVTEX και υποστηρίζοντας ότι απαιτείται η συναίνεσή της για τις εργασίες, με την Αθήνα να απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή τη θέση. Το γαλλικό σκάφος αναμένεται να αποπλεύσει τη Δευτέρα από το Ηράκλειο, ενώ Ελλάδα και Κύπρος βρίσκονται σε συντονισμό για την υλοποίηση του έργου Great Sea Interconnector (GSI).
Η ελληνική NAVTEX εκδόθηκε την Παρασκευή (6/11) μέσω του σταθμού Ηρακλείου και προσδιορίζει τις περιοχές στις οποίες θα κινηθεί το ερευνητικό πλοίο, από την Κρήτη έως την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).
Οι προγραμματισμένες έρευνες αφορούν τη λεπτομερή χαρτογράφηση του βυθού, προκειμένου να καθοριστεί η κατάλληλη διαδρομή για την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέσει την Ελλάδα με την Κύπρο και προβλέπεται να επεκταθεί στη συνέχεια έως το Ισραήλ.
Ελληνική NAVTEX και προετοιμασίες για τον απόπλου του Abeille Marengo
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το γαλλικό ερευνητικό σκάφος VB Abeille Marengo ολοκληρώνει τις προετοιμασίες του στο Ηράκλειο, με τον απόπλου του να αναμένεται τη Δευτέρα.
Η ελληνική NAVTEX καλύπτει το διάστημα από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027, ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε αντίστοιχη ναυτική οδηγία για τις έρευνες εντός της δικής της ΑΟΖ, με ισχύ από τις 19 Νοεμβρίου έως τις 19 Μαρτίου.
Με τις δύο NAVTEX καλύπτεται ο προγραμματισμός των ερευνών κατά μήκος της διαδρομής του καλωδίου.
Στα τμήματα βόρεια της Κρήτης οι έρευνες έχουν ήδη ολοκληρωθεί και πλέον το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην περιοχή ανατολικά της Κάσου έως τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ.
Είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Κύπριο ομόλογό του, στο πλαίσιο του συντονισμού Αθήνας και Λευκωσίας.
Τουρκική αντι-NAVTEX και απαίτηση συναίνεσης για τις έρευνες
Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX προκάλεσε την αντίδραση της Άγκυρας, η οποία απάντησε με δική της ναυτική οδηγία και ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
Η τουρκική πλευρά επανέφερε τις διεκδικήσεις που είχε καταθέσει μονομερώς στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 2020, αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία σε τμήματα της περιοχής.
Παράλληλα, η Άγκυρα υποστήριξε ότι για την πραγματοποίηση των εργασιών απαιτείται η συναίνεση της Τουρκίας, μεταφέροντας τη διαφωνία από την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο ζήτημα της αδειοδότησης του έργου.
Στην ανακοίνωσή της η τουρκική πλευρά ανέφερε ότι είναι αποφασισμένη να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα που θεωρεί ότι απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, δηλώνοντας παράλληλα ότι επιδιώκει συνεργασία και διάλογο στην περιοχή.
Αθήνα: «Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα»
Η απάντηση της ελληνικής πλευράς ήταν άμεση, με διπλωματικές πηγές να απορρίπτουν την τουρκική απαίτηση συναίνεσης.
«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Οι ίδιες πηγές υπογράμμισαν ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου θα προχωρήσουν σύμφωνα με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα, καθώς και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας.
Παράλληλα, επισήμαναν ότι η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων από την Τουρκία στον ΟΗΕ το 2020 δεν συνεπάγεται διεθνή αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων.
Η Αθήνα διευκρινίζει επίσης ότι ενδεχόμενη ενημέρωση της Τουρκίας ή άλλων γειτονικών χωρών από τη γαλλική εταιρεία δεν ισοδυναμεί με αίτημα χορήγησης άδειας.
Χατζηβασιλείου και Λοβέρδος: Οι εργασίες θα προχωρήσουν
Μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου χαρακτήρισε αναμενόμενη την τουρκική αντίδραση.
«Δεν εντυπωσιάζεται κανείς ή εκπλήσσεται με την τουρκική αντίδραση. Η αντι-NAVTEX ουσιαστικά εδράζεται στη γνωστή έωλη θεωρία που ήδη έχει παρουσιάσει η Άγκυρα εδώ και έξι χρόνια», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν διστάζει να ασκεί τα δικαιώματα της χώρας.
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Λοβέρδος, μιλώντας στο ΕΡΤnews Radio, υποστήριξε ότι η κοινοπραξία όφειλε να ζητήσει άδεια αποκλειστικά από την Ελλάδα.
Εκτίμησε ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν χωρίς παρεμπόδιση, προσθέτοντας ωστόσο: «Αλλά εάν χρειαστεί, θα το αντιμετωπίσουμε επιχειρησιακά».
Φιντάν: «Όλα καλά, όλα φυσιολογικά» – Η απάντηση της Αθήνας
Παρά την επίσημη τουρκική αντίδραση, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, εμφανίστηκε να διατηρεί χαμηλότερους τόνους.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή», ο Φιντάν φέρεται να δήλωσε ότι «όλα καλά, όλα φυσιολογικά», αναφερόμενος στις εξελίξεις με τη NAVTEX.
Η τοποθέτηση αυτή διαφοροποιείται ως προς τον τόνο από την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, στην οποία διατυπώνεται η θέση ότι απαιτείται τουρκική συναίνεση και ότι η σχετική διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί.
Απαντώντας στις δηλώσεις Φιντάν, ελληνικές διπλωματικές πηγές επανέλαβαν ότι η χώρα έχει ενεργήσει σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και ότι η αδειοδότηση του έργου αποτελεί ελληνική αρμοδιότητα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών είχε επίσης επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, με αντικείμενο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Γαλλική στήριξη στην Ελλάδα για την Ανατολική Μεσόγειο
Στο μεταξύ, η Γαλλία επαναβεβαιώνει τη σημασία της στρατηγικής και επιχειρησιακής συνεργασίας με την Ελλάδα.
Η Γαλλίδα υπουργός Άμυνας Κατρίν Βοτρίν, σε δηλώσεις της στα «Νέα», υπογράμμισε ότι το Παρίσι συμμετέχει ενεργά στην υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων ασφαλείας.
«Η Γαλλία συμμετέχει ενεργά στην υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας της Ελλάδας», δήλωσε.
Παράλληλα, χαρακτήρισε την Ανατολική Μεσόγειο περιοχή στρατηγικού ενδιαφέροντος για την ελευθερία κινήσεων των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων, εξηγώντας τη συστηματική παρουσία της Γαλλίας στην περιοχή.
Κρίσιμο σημείο οι έρευνες ανατολικά της Κάσου
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η προγραμματισμένη επιστροφή του γαλλικού ερευνητικού πλοίου στην περιοχή ανατολικά της Κάσου.
Στην ίδια θαλάσσια περιοχή είχαν διακοπεί οι έρευνες το καλοκαίρι του 2024, έπειτα από την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Η επανέναρξη των εργασιών αναμένεται συνεπώς να αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για την εξέλιξη του έργου και τη στάση που θα τηρήσει η Άγκυρα επί του πεδίου.
Το Abeille Marengo πρόκειται να πραγματοποιήσει γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες, με στόχο τη λεπτομερή αποτύπωση του βυθού και τον προσδιορισμό της ασφαλέστερης διαδρομής για το καλώδιο.
Οι αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης
Η έκδοση της NAVTEX και η προοπτική επανέναρξης των ερευνών προκάλεσαν τοποθετήσεις και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, με διαφορετικές προσεγγίσεις για τη σημασία του έργου και τη διαχείριση των τουρκικών αντιδράσεων.
Το ΠΑΣΟΚ, μέσω του εκπροσώπου Τύπου Κώστα Τσουκαλά, υπογράμμισε τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα και την ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία της διασύνδεσης. Ζήτησε προσήλωση στην υλοποίηση του έργου και ενιαία στάση για την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Από το ΚΚΕ, η Διαμάντω Μανωλάκου χαρακτήρισε απαράδεκτες τις τουρκικές αξιώσεις επί ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, εκφράζοντας παράλληλα την αντίθεση του κόμματος στο έργο, το οποίο, όπως υποστήριξε, εξυπηρετεί τα συμφέροντα μεγάλων ενεργειακών ομίλων και όχι τις ανάγκες των λαών Ελλάδας και Κύπρου.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω της Ρένας Δούρου, έθεσε το ερώτημα πώς η κυβέρνηση θα αποτρέψει την επανάληψη των γεγονότων της Κάσου το 2024. Παράλληλα, ζήτησε σαφή εθνική στρατηγική, διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία και ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές».
Η Ιωάννα Λαλιώτου, στέλεχος της ΕΛ.ΑΣ., εξέφρασε την ευχή να ολοκληρωθεί η πόντιση του καλωδίου, εκτιμώντας ότι το έργο είναι προς το συμφέρον της χώρας.
Τέλος, ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, κατηγόρησε την κυβέρνηση για διστακτικότητα απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, ζητώντας να προχωρήσει το έργο χωρίς υποχωρήσεις σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η προγραμματισμένη έναρξη των ερευνών και η αντίδραση της Τουρκίας διαμορφώνουν πλέον το επόμενο κρίσιμο στάδιο για το Great Sea Interconnector, με την Αθήνα να δηλώνει ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν βάσει του σχεδιασμού και του Διεθνούς Δικαίου.