Σύμφωνα με ανάλυση της ιστοσελίδας Politico, η αναζήτηση ενός «διαπραγματευτή-υπερήρωα» στην Ευρώπη, ικανού να σταθεί απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Ντόναλντ Τραμπ στις επιταχυνόμενες συνομιλίες για το Ουκρανικό, αποδείχθηκε εξαρχής ανέφικτη.
Όπως επισημαίνουν διπλωμάτες και αξιωματούχοι με γνώση των διεργασιών, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κατέληξαν στη σύνοδο κορυφής του Δουβλίνου (Παρασκευή) ότι η εκπροσώπηση της ηπείρου δεν θα ανατεθεί σε ένα πρόσωπο, αλλά θα αποτελέσει συλλογική προσπάθεια.
Παρά την επιθυμία του Ουκρανού Προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, για τον ορισμό ενός ενιαίου Ευρωπαίου συνομιλητή, οι ηγέτες αποφάσισαν πως τη διαδικασία θα τρέξει ως ομάδα το σχήμα «Ε5» (Γερμανία, Γαλλία, Πολωνία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο), από κοινού με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Γιατί ναυάγησε το σενάριο του ενός προσώπου
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η εμμονή των Βρυξελλών για έναν κεντρικό εκπρόσωπο παρέβλεπε δύο βασικές παραμέτρους. Πρώτον, οι συνομιλίες που διεξήχθησαν αυτή την εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι δεν βρίσκονται ακόμη σε επίπεδο κορυφής, αλλά σε τεχνικό επίπεδο μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων — με τη Μόσχα να εκπροσωπείται από συνεργάτη του Κρεμλίνου και το Κίεβο από τον επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών του.
Σε αυτή τη φάση, Αμερικανοί και Ουκρανοί ζητούν την ευρωπαϊκή συμμετοχή σε αυτό ακριβώς το τεχνικό επίπεδο, ενώ οι ηγέτες θα εμπλακούν σε μεταγενέστερο στάδιο για τις τελικές υπογραφές και εγγυήσεις.
Δεύτερον, υφίσταται ένα ανυπέρβλητο θεσμικό εμπόδιο: η Ευρώπη δεν λειτουργεί ως ενιαίο υπερκράτος και οι αρμοδιότητες είναι κατακερματισμένες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαχειρίζεται τις κυρώσεις και την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας, αλλά δεν έχει δικαιοδοσία επί της αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία αφορά το ΝΑΤΟ και τις εθνικές κυβερνήσεις.
Ταυτόχρονα, μεγάλες δυνάμεις όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία («Ε3») δεν θα εκχωρούσαν τη διαχείριση κρίσιμων στρατιωτικών και οικονομικών δεσμεύσεων σε έναν μόνο θεσμό, ενώ στο τραπέζι των ευρωπαϊκών συμφερόντων περιλαμβάνονται και χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Νορβηγία, η Τουρκία και η Μολδαβία.
Η ουσία της διαπραγμάτευσης και η «αλληλουχία» των θεμάτων
Πέρα από τη σύνθεση της ευρωπαϊκής ομάδας —ζήτημα που ο Σουηδός πρωθυπουργός, Ουλφ Κρίστερσον, χαρακτήρισε δευτερεύον σε σχέση με το περιεχόμενο των θέσεων— το μεγαλύτερο αγκάθι αφορά τη σειρά με την οποία θα συζητηθούν τα θέματα.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, δήλωσε μετά τις επαφές στο Άμπου Ντάμπι ότι κεντρικό αντικείμενο αποτέλεσε το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλείας, υποστηρίζοντας ότι το μεταπολεμικό σύστημα της Γιάλτας και του Πότσνταμ έχει καταρρεύσει.
Σύμφωνα με την ουκρανική αντιπροσωπεία, η Μόσχα έδειξε πιο διαλλακτική στάση μόλις διαφάνηκε η προοπτική συζήτησης των ευρύτερων απαιτήσεών της για την περιφερειακή ασφάλεια — μια συζήτηση από την οποία, ωστόσο, η Ευρώπη απουσίαζε.
Στο εσωτερικό της ΕΕ καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις για τον χρονισμό αυτού του διαλόγου. Από τη μία πλευρά, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, διαμηνύει ότι καμία συζήτηση για τις ρυθμίσεις του ΝΑΤΟ, τις αναπτύξεις στρατευμάτων και τους μηχανισμούς διαβούλευσης με τη Ρωσία δεν πρέπει να ξεκινήσει προτού οριστικοποιηθεί η ειρηνευτική συμφωνία.
Στον αντίποδα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στο Άμπου Ντάμπι εμφανίστηκαν ανοιχτοί σε μια παράλληλη διαπραγμάτευση, ενώ διπλωματικοί κύκλοι αναζητούν φόρμουλα ώστε να δοθεί στη Μόσχα βήμα για την περιφερειακή ασφάλεια χωρίς το ζήτημα να δεσμεύει άμεσα την ειρήνευση στην Ουκρανία.
Αβεβαιότητα ακόμη και για τη ρωσική συναίνεση
Την ίδια στιγμή, παραμένει ασαφές κατά πόσο η Μόσχα αποδέχεται εντέλει την ευρωπαϊκή παρουσία. Ενώ Αμερικανοί απεσταλμένοι ανέφεραν το βράδυ της Πέμπτης ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν συναίνεσε στη συμμετοχή της Ευρώπης, το Κρεμλίνο διέψευσε τον ισχυρισμό την Παρασκευή.
Συνοψίζοντας το διπλωματικό αδιέξοδο μετά το πέρας των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, ο ανώτερος απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, σχολίασε χαρακτηριστικά πως η εξεύρεση ενός κοινού Ευρωπαίου εκπροσώπου θα συνιστούσε μεγαλύτερο επίτευγμα ακόμη και από το να πειστεί η Ρωσία να δεχθεί την Ευρώπη στο τραπέζι.