Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων αναμένεται να επωφεληθούν από απαλλαγές και μειώσεις στον ΕΝΦΙΑ του 2027, καθώς τίθενται σε εφαρμογή οι αλλαγές στη φορολογία της ακίνητης περιουσίας. Οι ελαφρύνσεις αφορούν κατοίκους μικρών οικισμών και ακριτικών νησιών, ευάλωτα νοικοκυριά, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, άτομα με αναπηρία, ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές, καθώς και όσους έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας.
Το ύψος της φορολογικής ελάφρυνσης διαφοροποιείται ανάλογα με την κατηγορία του δικαιούχου και μπορεί να φτάσει έως την πλήρη απαλλαγή από τον φόρο, είτε για την κύρια κατοικία είτε για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας.
Αντίθετα, αυξημένο ΕΝΦΙΑ αναμένεται να καταβάλουν κυρίως όσοι απέκτησαν πρόσθετα ακίνητα μέσα στο 2026, μέσω αγοράς, δωρεάς, γονικής παροχής ή κληρονομιάς, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η συνολική αντικειμενική αξία της περιουσίας τους.
1. Μηδενικός ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς
Περισσότεροι από 650.000 ιδιοκτήτες εκτιμάται ότι θα απαλλαγούν πλήρως από τον ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία τους το 2027, χάρη στη διεύρυνση των πληθυσμιακών κριτηρίων.
Το γενικό όριο αυξάνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους. Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία και τους παραμεθόριους δήμους της Κεντρικής Μακεδονίας, της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου που συνορεύουν με άλλη χώρα, το όριο διαμορφώνεται στους 2.200 κατοίκους.
Με την επέκταση του μέτρου εντάσσονται επιπλέον 131 οικισμοί και περίπου 62.000 φορολογούμενοι.
Συνολικά, η απαλλαγή καλύπτει 12.855 οικισμούς, με εκτιμώμενο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 86 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 8 εκατ. ευρώ αφορούν τη νέα διεύρυνση.
Για να χορηγηθεί η απαλλαγή, πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- Ο δικαιούχος να είναι φυσικό πρόσωπο και φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.
- Το ακίνητο να αποτελεί την κύρια κατοικία του σε επιλέξιμο οικισμό.
- Η φορολογητέα αξία του 100% της πλήρους κυριότητας της κατοικίας να μην υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ.
Ο πληθυσμός κάθε οικισμού προσδιορίζεται με βάση την τελευταία απογραφή. Εφόσον η αξία της κατοικίας υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ, η απαλλαγή δεν χορηγείται.
2. Πλήρης απαλλαγή για κατοίκους μικρών ακριτικών νησιών
Ξεχωριστή πρόβλεψη ισχύει για περίπου 3.500 ιδιοκτήτες που έχουν την κύρια κατοικία τους σε μικρά ακριτικά νησιά με πληθυσμό κάτω των 1.200 κατοίκων.
Το μέτρο αφορά επιλέξιμα νησιά των Περιφερειακών Ενοτήτων Ικαρίας, Λήμνου, Σάμου, Χίου, Καλύμνου, Καρπάθου, Ρόδου και Κω, καθώς και τις προβλεπόμενες περιοχές της Γαύδου και των Διαποντίων Νήσων.
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα, ενώ η κύρια κατοικία προσδιορίζεται από τη φορολογική δήλωση εισοδήματος του 2026.
Η απαλλαγή περιορίζεται στα δικαιώματα επί της κύριας κατοικίας που βρίσκεται στις συγκεκριμένες νησιωτικές περιοχές.
3. Απαλλαγές για ακίνητα σε περιοχές φυσικών καταστροφών
Από τον ΕΝΦΙΑ μπορούν επίσης να απαλλαγούν ιδιοκτήτες επιλέξιμων ακινήτων που βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες έχουν πληγεί από μεγάλες φυσικές καταστροφές.
Στις σχετικές προβλέψεις περιλαμβάνονται:
- Ακίνητα στην Κορινθία που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Ιουλίου 2018.
- Ακίνητα στους Δήμους Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας και Ιστιαίας – Αιδηψού, που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του 2021.
- Πληγέντα ακίνητα από τον σεισμό της 3ης Μαρτίου 2021 στις Περιφερειακές Ενότητες Λάρισας, Τρικάλων, Καρδίτσας, Πιερίας, Γρεβενών, Κοζάνης και Φθιώτιδας.
- Ακίνητα στην Κρήτη που υπέστησαν ζημιές από τους σεισμούς του 2021.
- Πληγέντα ακίνητα σε Σάμο, Ικαρία και Χίο από τον σεισμό και τις πλημμύρες της 30ής Οκτωβρίου 2020.
Οι απαλλαγές εφαρμόζονται στα ακίνητα που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και δεν καλύπτουν αυτομάτως κάθε ιδιοκτησία στις συγκεκριμένες περιοχές.
4. Πλήρης απαλλαγή για τρίτεκνους, πολύτεκνους και άτομα με αναπηρία
Μηδενικό ΕΝΦΙΑ για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους δικαιούνται τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, καθώς και οικογένειες με μέλος που έχει πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 80%, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Το συνολικό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα του 2026, πραγματικό ή τεκμαρτό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για τον σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Παράλληλα, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που κατέχει η οικογένεια την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν πρέπει να ξεπερνά τα 150 τετραγωνικά μέτρα.
Ο αριθμός των δικαιούχων αυτής της κατηγορίας υπολογίζεται σε τουλάχιστον 55.000.
5. Έκπτωση 50% στον ΕΝΦΙΑ για νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα
Μείωση κατά 50% στο συνολικό ποσό του ΕΝΦΙΑ προβλέπεται για περισσότερους από 800.000 ιδιοκτήτες που πληρούν σωρευτικά συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του 2026, δηλωθέν ή τεκμαρτό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 9.000 ευρώ, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για τον σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Ενδεικτικά, τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται ως εξής:
| Οικογενειακή κατάσταση | Ετήσιο εισοδηματικό όριο |
|---|---|
| Άγαμος χωρίς παιδιά | 9.000 € |
| Ζευγάρι χωρίς παιδιά | 10.000 € |
| Ζευγάρι με ένα εξαρτώμενο παιδί | 11.000 € |
| Ζευγάρι με δύο εξαρτώμενα παιδιά | 12.000 € |
Επιπλέον, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά μέτρα.
Ισχύουν επίσης όρια συνολικής αξίας ακίνητης περιουσίας, τα οποία διαμορφώνονται σε 85.000 ευρώ για άγαμο, 150.000 ευρώ για έγγαμο με ένα εξαρτώμενο τέκνο και 200.000 ευρώ για έγγαμο με δύο εξαρτώμενα τέκνα.
Όσοι πληρούν παράλληλα τις προϋποθέσεις απαλλαγής για κύρια κατοικία σε μικρό οικισμό μπορούν να έχουν μηδενικό φόρο για το συγκεκριμένο ακίνητο.
6. Έκπτωση έως 20% για ασφαλισμένες κατοικίες
Μειωμένο ΕΝΦΙΑ προβλέπεται και για ιδιοκτήτες που έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι φυσικών καταστροφών.
Η έκπτωση διαμορφώνεται ανάλογα με τη φορολογητέα αξία του ακινήτου:
- 20% για κατοικίες αξίας έως 500.000 ευρώ.
- 10% για κατοικίες αξίας άνω των 500.000 ευρώ.
Για τη χορήγηση της έκπτωσης απαιτείται η κατοικία να έχει ασφαλιστεί μέσα στο 2026 έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας, σε ασφαλιστική εταιρεία εγγεγραμμένη στο σχετικό μητρώο της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να αφορά ολόκληρη την αξία ανακατασκευής του κτίσματος, χωρίς να συνυπολογίζεται η αξία του οικοπέδου, με ελάχιστο ασφαλιζόμενο ποσό 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Για να χορηγηθεί ολόκληρη η έκπτωση, η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει το σύνολο του έτους. Εφόσον η διάρκεια είναι μικρότερη, αλλά τουλάχιστον τρεις μήνες, η μείωση υπολογίζεται αναλογικά.
Οι δικαιούχοι της συγκεκριμένης ελάφρυνσης εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τους 350.000.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες
Καθοριστική σημασία έχει η διάκριση μεταξύ απαλλαγής για την κύρια κατοικία και απαλλαγής για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας.
Για παράδειγμα, ένας ιδιοκτήτης που απαλλάσσεται από τον ΕΝΦΙΑ της κύριας κατοικίας του επειδή αυτή βρίσκεται σε μικρό οικισμό δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από τον φόρο για τυχόν εξοχικά, οικόπεδα ή άλλα ακίνητα που διαθέτει.
Αντίθετα, η πλήρης απαλλαγή για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες ή οικογένειες με άτομα με αναπηρία, εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, αφορά το σύνολο της ακίνητης περιουσίας.
Στην περίπτωση των ασφαλισμένων κατοικιών, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διάρκεια της ασφάλισης, στους κινδύνους που καλύπτει το συμβόλαιο και στο ύψος της ασφαλισμένης αξίας.
Τα εισοδηματικά δεδομένα του 2026 και η περιουσιακή κατάσταση της 1ης Ιανουαρίου 2027 θα αποτελέσουν βασικά στοιχεία για τον προσδιορισμό των δικαιούχων και τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ της επόμενης χρονιάς.