Πιο σκληρή διαπραγματευτική γραμμή απέναντι στην Ουάσινγκτον φέρεται να υιοθετεί η Τεχεράνη μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμώντας ότι οι σημαντικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών αποτυπώνουν τη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για τον παρατεταμένο πόλεμο με το Ιράν. Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, που επικαλείται Αμερικανούς, Ευρωπαίους και Ιρανούς αξιωματούχους, η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον σε δυσμενέστερη πολιτική θέση, γεγονός που ενισχύει τη διαπραγματευτική αυτοπεποίθηση της Τεχεράνης.
Η αλλαγή στάσης του Ιράν καταγράφεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς στην Ουάσινγκτον εντείνονται οι διαφωνίες για τη συνέχιση του πολέμου, ο οποίος διαρκεί περισσότερο από οκτώ μήνες και εμπλέκει τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν.
Το εκλογικό αποτέλεσμα της 3ης Νοεμβρίου έχει ενισχύσει τον προβληματισμό στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, με στελέχη του να συνδέουν τις απώλειες στις κάλπες με την αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος, σύμφωνα με το δημοσίευμα, υποστήριξε ότι ο πόλεμος συνέβαλε στην εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών.
Μετά τις τοποθετήσεις αυτές, ο Τραμπ φέρεται να απέκλεισε τον Βανς από τη διαπραγματευτική ομάδα για το Ιράν, ζητώντας του να επικεντρωθεί στα ζητήματα εσωτερικής πολιτικής.
Τα τρία σενάρια για τις επόμενες κινήσεις του Τραμπ
Σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολες αποφάσεις σχετικά με τη στρατηγική της απέναντι στην Τεχεράνη.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται από αναλυτές περιλαμβάνονται η αναζωογόνηση της διπλωματικής προσπάθειας για συμφωνία, η πραγματοποίηση νέων στρατιωτικών πληγμάτων και η σταδιακή μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή.
Ωστόσο, οι εξελίξεις ενδέχεται να επηρεαστούν και από παράγοντες που δεν ελέγχονται αποκλειστικά από την Ουάσινγκτον.
Μια μονομερής ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση ή μια ενδεχόμενη ιρανική επίθεση εναντίον αμερικανικών συμφερόντων και συμμάχων των ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση, περιορίζοντας τα περιθώρια διπλωματικών χειρισμών.
Διχασμένες οι αμερικανικές υπηρεσίες για τις προθέσεις της Τεχεράνης
Στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης δεν υπάρχει ενιαία εκτίμηση για το κατά πόσο η ιρανική ηγεσία επιδιώκει πραγματικά μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου.
Ορισμένες υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν ότι, παρά την ενισχυμένη διαπραγματευτική αυτοπεποίθηση της Τεχεράνης, εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον για διπλωματική διευθέτηση.
Κατά τις εκτιμήσεις αυτές, βασική προϋπόθεση για μια συμφωνία θα ήταν η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, εκτιμούν ότι το Ιράν εξετάζει σχέδια περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης, επιδιώκοντας να αυξήσει την πίεση προς την Ουάσινγκτον και να διαπραγματευτεί από ισχυρότερη θέση.
Ανησυχία για τα Στενά του Ορμούζ και τις τιμές του πετρελαίου
Ένα από τα σενάρια που προκαλούν ανησυχία αφορά την εντατικοποίηση των ιρανικών επιχειρήσεων εναντίον πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Τεχεράνη θα μπορούσε να αυξήσει τις επιθέσεις ή τις παρεμβάσεις εναντίον πλοίων που διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό χωρίς να καταβάλλουν τέλη στις ιρανικές αρχές.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου και να προκαλέσει νέες αναταράξεις στις τιμές των καυσίμων.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για τις ενεργειακές μεταφορές, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε κλιμάκωση στην περιοχή ζήτημα με ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.
Τζιμ Χάιμς: «Το Ιράν αισθάνεται μεγαλύτερη στρατηγική ισχύ»
Ο Δημοκρατικός βουλευτής του Κονέκτικατ, Τζιμ Χάιμς, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, εκτίμησε ότι η ιρανική ηγεσία παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις στο αμερικανικό πολιτικό σκηνικό.
«Το ιρανικό καθεστώς δεν πρόκειται να αγνοήσει το μήνυμα των εκλογών. Αισθάνεται σήμερα μεγαλύτερη στρατηγική ισχύ απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ απ’ ό,τι εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε.
Ο Χάιμς αναγνώρισε, πάντως, ότι η ιρανική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες εξαιτίας των κυρώσεων και της στρατιωτικής πίεσης.
Παρομοίασε μάλιστα την ιρανική ηγεσία με «παγιδευμένο ζώο», υποστηρίζοντας ότι ενδέχεται να επιδιώξει μια διπλωματική διέξοδο, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα πιο επιθετικές μεθόδους για να ενισχύσει τη θέση της.
Διαφωνίες για το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών πληγμάτων
Σύμφωνα με τους New York Times, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι ένας νέος γύρος στρατιωτικών επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη έμφαση σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρότατο πλήγμα στην οικονομία του Ιράν.
Υποστηρίζουν ότι η καταστροφή κρίσιμων ενεργειακών υποδομών ενδέχεται να οδηγήσει την ιρανική οικονομία στα όρια της κατάρρευσης.
Άλλοι αξιωματούχοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχες εκτιμήσεις για επικείμενη οικονομική κατάρρευση της Τεχεράνης είχαν διατυπωθεί και στο παρελθόν, χωρίς να επιβεβαιωθούν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι βασικός στόχος των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
Ο πυρηνικός παράγοντας και ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών για τις προθέσεις της νέας ιρανικής ηγεσίας.
Τον περασμένο Ιούλιο, οι New York Times είχαν αναφέρει ότι, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εμφανίζεται περισσότερο διατεθειμένος να επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων σε σύγκριση με τον πατέρα και προκάτοχό του.
Ο τελευταίος, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σκοτώθηκε σε ισραηλινή επίθεση κατά τις πρώτες φάσεις του πολέμου.
Οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στις προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας, καθώς το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένει κεντρικό ζήτημα της αντιπαράθεσης.
Διπλωματικές επαφές μέσω Πακιστάν και Ομάν
Παρά τη σκλήρυνση της ιρανικής στάσης και τις ανησυχίες για νέα στρατιωτική κλιμάκωση, οι έμμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης συνεχίζονται.
Χώρες της περιοχής επιχειρούν να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, προκειμένου να αποτρέψουν μια νέα γενικευμένη πολεμική αναμέτρηση.
Στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας και βασικός διαπραγματευτής, Αμπάς Αραγτσί, επισκέφθηκε την Κυριακή το Πακιστάν και τη Δευτέρα το Ομάν.
Οι δύο χώρες διαδραματίζουν σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο στις επαφές για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Η πορεία των συνομιλιών παραμένει αβέβαιη, καθώς η Τεχεράνη επιχειρεί, σύμφωνα με τους New York Times, να αξιοποιήσει τη νέα πολιτική κατάσταση στις ΗΠΑ, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ καλείται να αποφασίσει εάν θα επιδιώξει διπλωματική διευθέτηση ή θα συνεχίσει την πολιτική στρατιωτικής πίεσης.