Σκληρή κριτική στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ασκεί ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν μέσα από τα νέα απομνημονεύματά του, περιγράφοντας τον Ουκρανό ηγέτη ως δύσκολο συνεργάτη, «κυκλοθυμικό και πεισματάρη» στις κατ' ιδίαν συνομιλίες τους. Παρότι αναγνωρίζει το θάρρος και την αποφασιστικότητά του κατά τη διάρκεια του πολέμου με τη Ρωσία, ο Μπάιντεν παραδέχεται ότι ενοχλήθηκε επανειλημμένα από τις απαιτήσεις του Κιέβου για περισσότερα όπλα και οικονομική βοήθεια, αλλά και από την έλλειψη ευγνωμοσύνης που, όπως υποστηρίζει, εισέπραττε από τον Ζελένσκι.
Οι αποκαλύψεις περιλαμβάνονται στο βιβλίο «Promise Me, America» («Υποσχέσου μου, Αμερική»), το οποίο κυκλοφόρησε την Τρίτη (17/11), λίγες ημέρες πριν από τα 84α γενέθλια του Μπάιντεν, ο οποίος αντιμετωπίζει προχωρημένο καρκίνο του προστάτη.
Σύμφωνα με τον Guardian, το βιβλίο επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην παρουσίαση των επιτευγμάτων της προεδρίας του, ενώ αφιερώνει περιορισμένο χώρο στην αναγνώριση πολιτικών λαθών και στις συνθήκες που οδήγησαν στην αποχώρησή του από την προεδρική κούρσα του 2024, έπειτα από έντονες πιέσεις στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος.
Η έκδοση έχει δεχθεί επικριτικές αξιολογήσεις, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με το Κίεβο κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
«Ήταν δύσκολο να συνεργαστείς με τον Ζελένσκι»
Ο πόλεμος στην Ουκρανία καταλαμβάνει σημαντικό μέρος των απομνημονευμάτων, με τον Μπάιντεν να περιγράφει τις συνομιλίες του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τις εξελίξεις που προηγήθηκαν της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022 και τη συνεργασία ΗΠΑ – Ουκρανίας μέχρι την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025.
Παρότι αναγνωρίζει την αντίσταση των Ουκρανών, ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά του για τον τρόπο με τον οποίο ο Ζελένσκι διαχειριζόταν τις σχέσεις με την κυβέρνησή του.
«Ήμασταν περήφανοι, φυσικά, για τους Ουκρανούς συμμάχους μας. Αλλά πρέπει να παραδεχτώ ότι ήταν δύσκολο να συνεργαστείς με τον Ζελένσκι», γράφει.
Όπως εξηγεί, οι συνεχείς απαιτήσεις για πρόσθετη στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη δοκίμασαν πολλές φορές την υπομονή της αμερικανικής κυβέρνησης.
«Όσο γενναίοι κι αν ήταν αυτός και οι Ουκρανοί, δοκίμασαν την υπομονή μας σε πολλές περιπτώσεις, απαιτώντας περισσότερους εξοπλισμούς και χρήματα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τεράστιους πόρους, αλλά δεν είναι απεριόριστοι», σημειώνει.
«Του ξεκαθάρισα ότι η συμπεριφορά του με εκνεύριζε»
Η πιο αιχμηρή αναφορά του Μπάιντεν αφορά τη συμπεριφορά του Ουκρανού προέδρου στις ιδιωτικές συζητήσεις τους.
«Ο Ζελένσκι μπορούσε να γίνει κυκλοθυμικός και πεισματάρης στις κατ' ιδίαν συνομιλίες μας, και όχι τόσο ευγνώμων όσο θα περίμενα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο πρώην πρόεδρος προσθέτει ότι δεν απέκρυψε την ενόχλησή του από τον Ουκρανό ομόλογό του.
«Αυτό ήταν εκνευριστικό και του το κατέστησα σαφές χωρίς περιστροφές», γράφει.
Ωστόσο, διευκρινίζει ότι οι διαφωνίες αυτές δεν επηρέασαν την απόφασή του να συνεχίσει την αμερικανική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
«Παρ' όλα αυτά, αρνήθηκα να εγκαταλείψω τους Ουκρανούς, οι οποίοι διέθεταν τεράστιο μαχητικό πνεύμα. Όπως και ο ίδιος ο Ζελένσκι», επισημαίνει.
Μπάιντεν: Η βοήθεια στην Ουκρανία δημιούργησε θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ
Στα απομνημονεύματά του, ο Μπάιντεν επιχειρεί επίσης να υπερασπιστεί την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια που παρείχε η κυβέρνησή του στο Κίεβο.
Υποστηρίζει ότι η αμερικανική υποστήριξη δεν ωφέλησε αποκλειστικά την Ουκρανία, αλλά είχε σημαντικά οφέλη και για την οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Ο αμερικανικός λαός θα πρέπει να γνωρίζει: είχαμε μια καλή απόδοση της επένδυσής μας», γράφει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σχεδόν όλα τα σχετικά κονδύλια δαπανήθηκαν εντός των ΗΠΑ για την παραγωγή αμερικανικών οπλικών συστημάτων, συμβάλλοντας στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Με αυτό το επιχείρημα, ο πρώην πρόεδρος παρουσιάζει τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο και ως επένδυση στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Οι αρχικές αμφιβολίες για τον Ζελένσκι και η αλλαγή στάσης
Παρά τις επικρίσεις, η συνολική εικόνα που παρουσιάζει ο Μπάιντεν για τον Ουκρανό πρόεδρο δεν είναι αποκλειστικά αρνητική.
Ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος παραδέχεται ότι αρχικά αμφέβαλλε για την ικανότητα του Ζελένσκι να διαχειριστεί μια τόσο σοβαρή διεθνή κρίση, εξαιτίας της προηγούμενης επαγγελματικής του πορείας ως ηθοποιού και κωμικού.
«Ανησυχούσα ότι ο πρόεδρος Ζελένσκι, ο οποίος προερχόταν από ένα τόσο απίθανο υπόβαθρο, μπορεί να μην είχε τα κατάλληλα προσόντα για μια κρίση όπως αυτή», αναφέρει.
«Δεν ήταν τηλεοπτική κωμωδία», προσθέτει.
Ωστόσο, όπως παραδέχεται, η στάση του Ζελένσκι κατά τη διάρκεια του πολέμου διέψευσε τις αρχικές του επιφυλάξεις.
Ο Μπάιντεν δηλώνει ότι εντυπωσιάστηκε από το σθένος του Ουκρανού προέδρου και ότι χάρηκε όταν διαπίστωσε πως οι ανησυχίες του ήταν αβάσιμες.
Παράλληλα, επαινεί τις επικοινωνιακές του ικανότητες και τον τρόπο με τον οποίο απευθυνόταν στη διεθνή κοινότητα.
Η μυστική επίσκεψη στο Κίεβο και το μήνυμα του γιου του Ζελένσκι
Ξεχωριστή θέση στο βιβλίο καταλαμβάνει η αιφνιδιαστική επίσκεψη του Μπάιντεν στο Κίεβο τον Φεβρουάριο του 2023, η οποία είχε πραγματοποιηθεί υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας.
Ο πρώην πρόεδρος περιγράφει μια προσωπική στιγμή από την επίσκεψη, όταν ο τότε 10χρονος γιος του Ζελένσκι του πρόσφερε ένα σχέδιο αμερικανικού συστήματος αεράμυνας.
Το σχέδιο συνοδευόταν από το μήνυμα: «Σας ευχαριστώ που βοηθήσατε τον πατέρα μου να μας σώσει όλους».
Η αναφορά αυτή αναδεικνύει την προσωπική διάσταση της σχέσης των δύο ηγετών, παρά τις εντάσεις που, σύμφωνα με τον Μπάιντεν, χαρακτήριζαν τη συνεργασία τους.
Οι επικρίσεις θυμίζουν την αντιπαράθεση Ζελένσκι με Τραμπ και Βανς
Οι αναφορές του Μπάιντεν στην έλλειψη ευγνωμοσύνης από την πλευρά του Ζελένσκι παρουσιάζουν ομοιότητες με τις κατηγορίες που είχαν διατυπώσει ο Ντόναλντ Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κατά τη δημόσια αντιπαράθεσή τους με τον Ουκρανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο, τον Φεβρουάριο του 2025.
Τότε, οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν κατηγορήσει τον Ζελένσκι ότι δεν επιδεικνύει επαρκή ευγνωμοσύνη και σεβασμό για την υποστήριξη των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, επικριτικές και προσβλητικές αναφορές στον Ουκρανό πρόεδρο είχαν διατυπωθεί και από άλλα στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ.
Μεταξύ αυτών, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ φέρεται να χρησιμοποίησε ιδιαίτερα υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς για τον Ζελένσκι.
Απαντώντας στις κατηγορίες της αμερικανικής κυβέρνησης, ο Ουκρανός πρόεδρος είχε δηλώσει στο Fox News ότι αναγνωρίζει την υποστήριξη που έχει λάβει η χώρα του.
«Είμαι ευγνώμων στον πρόεδρο Τραμπ και στο Κογκρέσο, στην υποστήριξη των δύο κομμάτων, και ήμουν πάντα πολύ ευγνώμων από όλο τον λαό μας», είχε αναφέρει.
Ο Ζελένσκι συνεχίζει τις προσπάθειες για συμφωνία με τη Ρωσία
Σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά τη δημόσια αντιπαράθεση στον Λευκό Οίκο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξακολουθεί να ηγείται της Ουκρανίας, ενώ ο πόλεμος με τη Ρωσία συνεχίζεται.
Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, το Κίεβο συμμετέχει στις προσπάθειες για μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία, επιδιώκοντας να αποτρέψει παραχωρήσεις προς τη Μόσχα τις οποίες θεωρεί επιζήμιες για τα ουκρανικά συμφέροντα.
Οι αποκαλύψεις του Μπάιντεν επαναφέρουν στο προσκήνιο τις δυσκολίες που χαρακτήρισαν τη συνεργασία Ουάσινγκτον και Κιέβου κατά τα πρώτα χρόνια του πολέμου, αλλά και τις διαφορετικές προσδοκίες των δύο πλευρών σχετικά με το εύρος και τη διάρκεια της αμερικανικής υποστήριξης.