Σοβαρές επιφυλάξεις εκφράζονται από την ενεργειακή και ασφαλιστική αγορά για το σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να εξασφαλίσει ασφαλιστική κάλυψη για δεξαμενόπλοια που θα διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ, με στόχο την αποκατάσταση της παγκόσμιας ροής πετρελαίου.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει σχεδόν παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του κόσμου, ενώ ειδικοί που μίλησαν στους Financial Times προειδοποιούν ότι το σχέδιο της Ουάσιγκτον ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολο να υλοποιηθεί.
Σύμφωνα με την πρόταση της αμερικανικής κυβέρνησης, ο κρατικός οργανισμός U.S. International Development Finance Corporation (DFC) θα αναλάβει την ασφάλιση των τάνκερ που θα επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα εξετάζεται το ενδεχόμενο τα πλοία να συνοδεύονται από πολεμικά σκάφη των ΗΠΑ.
Παρότι η ανακοίνωση αρχικά καθησύχασε τις αγορές, αναλυτές σε ΗΠΑ και Ευρώπη εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Έρευνα της JPMorgan εκτιμά ότι για την κάλυψη των περίπου 329 δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται στην περιοχή θα απαιτούνταν ασφαλιστική προστασία ύψους περίπου 352 δισ. δολαρίων. Ωστόσο ο DFC διαθέτει μόλις 154 δισ. δολάρια διαθέσιμης χρηματοδοτικής ισχύος.
Επιπλέον, κάθε πλοίο χρειάζεται πολυεπίπεδη ασφάλιση, που περιλαμβάνει ευθύνη για ρύπανση, διάσωση, ζημιές στο σκάφος και αποζημιώσεις τρίτων σε περίπτωση ατυχήματος ή ολικής απώλειας.
Το πρόβλημα εντείνεται καθώς μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες είτε ακυρώνουν συμβόλαια είτε αυξάνουν δραματικά τα ασφάλιστρα για ταξίδια μέσω των Στενών. Σε ορισμένες περιπτώσεις το κόστος ασφάλισης έχει αυξηθεί έως και δώδεκα φορές σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο, ενώ αρκετοί ασφαλιστές αρνούνται πλέον να καλύψουν τη διαδρομή.
Την ίδια στιγμή η ναυτιλιακή κίνηση στην περιοχή μεταξύ Ιράν και Ομάν έχει μειωθεί κατακόρυφα. Αυτή την εβδομάδα μόλις 40 δεξαμενόπλοια πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ, αριθμός πολύ χαμηλότερος από τα συνηθισμένα επίπεδα. Περίπου 1.000 πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα στον Περσικό Κόλπο και τις γύρω περιοχές, εκ των οποίων τα μισά είναι τάνκερ πετρελαίου ή υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Ιράν έχει επίσης αυξήσει την ένταση, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να περάσει από τα Στενά κινδυνεύει με επίθεση. Από την έναρξη της σύγκρουσης έχουν ήδη σημειωθεί επιθέσεις σε τουλάχιστον οκτώ εμπορικά πλοία.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια οικονομία είναι καθοριστική, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν το πέρασμα παραμείνει κλειστό, οι εξαγωγές πετρελαίου από χώρες όπως το Ιράκ και το Κουβέιτ θα αρχίσουν να μειώνονται μέσα σε λίγες ημέρες.
Οι επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας είναι ήδη εμφανείς. Από την έναρξη του πολέμου, η τιμή του πετρελαίου έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 20%, με το Brent να πλησιάζει τα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί περίπου 50%.
Σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής της ναυσιπλοΐας, αναλυτές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο η τιμή του Brent να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και, σε ακραίο σενάριο, να κινηθεί ακόμη και προς τα 120 έως 150 δολάρια.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κύμα πληθωρισμού, αυξάνοντας το κόστος καυσίμων, μεταφορών και βιομηχανικής παραγωγής. Η Ευρώπη θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς ήδη αντιμετωπίζει υψηλό ενεργειακό κόστος και χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Παράλληλα, η Κίνα βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ιράν προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση πλοίων που μεταφέρουν πετρέλαιο και LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, ένα δεξαμενόπλοιο κινεζικών συμφερόντων φέρεται να διέσχισε την περιοχή τις τελευταίες ημέρες, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη ανεξάρτητη επιβεβαίωση.