Η φαινομενική σταθερότητα στις τιμές των σούπερ μάρκετ αποτελεί μια προσωρινή οφθαλμαπάτη που κρύβει μια επερχόμενη επισιτιστική κρίση. Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, η «βόμβα» που απειλεί την αγορά τροφίμων βρίσκεται στα λιπάσματα, η παραγωγή των οποίων εξαρτάται άμεσα από το φυσικό αέριο.
Με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να έχει εκτινάξει το κόστος της ενέργειας κατά 59%, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αλυσίδα ακρίβειας που ξεκινά από το αέριο, περνά στις καλλιέργειες και καταλήγει με καθυστέρηση στο πιάτο του καταναλωτή.
Αυτή τη στιγμή, η αγορά προστατεύεται από το γεγονός ότι οι αγρότες είχαν ήδη προμηθευτεί τα εφόδια για την ανοιξιάτικη περίοδο πριν την έναρξη των εχθροπραξιών. Ωστόσο, η «ασπίδα» αυτή καταρρέει καθώς ξεκινούν οι παραγγελίες για τις φθινοπωρινές σπορές σε τιμές που έχουν αυξηθεί έως και 50%.
Το οικονομικό μοντέλο των παραγωγών κλονίζεται, καθώς το κόστος των λιπασμάτων εκτοξεύεται ενώ οι τιμές του σιταριού παραμένουν στάσιμες, αναγκάζοντας πολλούς να περιορίσουν τη λίπανση ή να αλλάξουν καλλιέργειες. Αυτό μεταφράζεται σε μειωμένες αποδόσεις και έναν «αλμυρό» λογαριασμό που θα φτάσει στους καταναλωτές με τις σοδιές του 2027.
Οι πιέσεις είναι ήδη ορατές σε χώρες όπως η Ιρλανδία, που εξαρτάται πλήρως από τις εισαγωγές, και η Σουηδία, όπου ο αγροτικός τομέας έχει χάσει το 12% των κερδών του. Στις Βρυξέλλες, η Κομισιόν προετοιμάζει σχέδιο ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής, όμως οι λύσεις αυτές απαιτούν χρόνια για να αποδώσουν. Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός φόρος άνθρακα στις εισαγωγές (CBAM) επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, προκαλώντας διχογνωμία ανάμεσα στα κράτη-μέλη για το αν πρέπει να ανασταλεί η εφαρμογή του.
Η κρίση λαμβάνει παγκόσμιες διαστάσεις, με τις ΗΠΑ να αναμένουν τη μικρότερη παραγωγή σιταριού εδώ και έναν αιώνα και την Κίνα να περιορίζει τις εξαγωγές πρώτων υλών.
Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η αργή αλλά σταθερή αυτή άνοδος του κόστους απειλεί 45 εκατομμύρια ανθρώπους με επισιτιστική ανασφάλεια. Όπως επισημαίνουν διεθνείς αξιωματούχοι, σε αντίθεση με το απότομο σοκ του πολέμου στην Ουκρανία, η τρέχουσα κρίση εξελίσσεται αργά, αλλά η άφιξή της στα ράφια των καταστημάτων θεωρείται πλέον αναπόφευκτη.