Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο προσωρινής μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα, στο πλαίσιο των μέτρων που εξετάζει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων ανατιμήσεων και τον περιορισμό των επιβαρύνσεων στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά την αρχική αναφορά του στο ενδεχόμενο μείωσης του ΕΦΚ κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στο ERTNEWS, επανήλθε στο ζήτημα με την κυριακάτικη ανασκόπησή του, επισημαίνοντας ότι, εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέψει έκτακτες εθνικές παρεμβάσεις χωρίς αυτές να προσμετρώνται στα όρια δαπανών, «θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και την προσωρινή μείωση της φορολογίας στα καύσιμα».
Ωστόσο, ακόμη και μια προσωρινή οριζόντια μείωση του ΕΦΚ θα συνεπαγόταν απώλεια σημαντικών δημοσίων εσόδων, η οποία θα έπρεπε να αντισταθμιστεί με περικοπές δαπανών, πρόσθετη φορολογία ή άλλες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.
Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους καλείται να εξετάσει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις ενός τέτοιου μέτρου, δεδομένου ότι ο ΕΦΚ αποτελεί μία από τις βασικές και σταθερότερες πηγές τακτικών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού.
Επίδομα θέρμανσης και επιδότηση του πετρελαίου κίνησης
Ανεξάρτητα από τις τελικές αποφάσεις για τον ΕΦΚ, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης αναμένεται να προχωρήσει τις επόμενες ώρες στην εξειδίκευση των μέτρων που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, με στόχο η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, στις 15 Οκτωβρίου, να ξεκινήσει με τιμή κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο.
Παράλληλα, προβλέπεται οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, προκειμένου να ενισχυθούν τα νοικοκυριά απέναντι στις υψηλές τιμές των καυσίμων.
Σήμερα, το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, ενώ για περιοχές της χώρας με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσει έως και τα 1.200 ευρώ.
Για το πετρέλαιο κίνησης, η κυβέρνηση σχεδιάζει να παρατείνει και τον Οκτώβριο την επιδότηση στην αντλία, με στόχο τον περιορισμό των πρόσθετων επιβαρύνσεων στις μεταφορές, στους επαγγελματίες και στις επιχειρήσεις.
Η επιδότηση ανέρχεται σήμερα σε 10 λεπτά ανά λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο αύξησής της στα 20 λεπτά, εφόσον το επιτρέψουν τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής εκτιμήσεις, τα διαθέσιμα κονδύλια για νέες παρεμβάσεις, τα οποία προέρχονται από το υπερπλεόνασμα του 2025, υπολογίζονται σε περίπου 130-150 εκατ. ευρώ.
Έως 7 δισ. ευρώ ετησίως τα φορολογικά έσοδα από τα καύσιμα
Η φορολογία των καυσίμων αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό, γεγονός που επηρεάζει τις δυνατότητες μείωσης του ΕΦΚ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού που παρατίθενται, τα συνολικά ετήσια έσοδα του Δημοσίου από τον ΕΦΚ και τον ΦΠΑ στα καύσιμα κυμαίνονται μεταξύ 6,5 και 7 δισ. ευρώ, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου.
Από το ποσό αυτό, περίπου 4 δισ. ευρώ προέρχονται από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, ενώ περίπου 1 δισ. ευρώ αποδίδεται στον ΦΠΑ που επιβάλλεται επί της αξίας του ΕΦΚ. Πρόκειται ουσιαστικά για φορολόγηση του ίδιου του φόρου, καθώς ο ΕΦΚ συνυπολογίζεται στη φορολογητέα αξία επί της οποίας επιβάλλεται ο ΦΠΑ 24%.
Τα υπόλοιπα έσοδα προέρχονται από τον ΦΠΑ επί της καθαρής αξίας των καυσίμων, με το συνολικό ποσό των εισπράξεων να μεταβάλλεται ανάλογα με τις διεθνείς τιμές.
Η μεγαλύτερη συνεισφορά στα φορολογικά έσοδα προέρχεται από τη βενζίνη, με τις εισπράξεις από τον ΕΦΚ και τον ΦΠΑ να υπολογίζονται σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Ακολουθεί το πετρέλαιο κίνησης, με έσοδα περίπου 1,9 δισ. ευρώ, και το πετρέλαιο θέρμανσης, με περίπου 360 εκατ. ευρώ.
Μικρότερο μέρος των φορολογικών εσόδων προέρχεται από το υγραέριο και άλλα καύσιμα περιορισμένης χρήσης.
Πάνω από το μισό της τιμής της βενζίνης κατευθύνεται στο Δημόσιο
Το ύψος της φορολογικής επιβάρυνσης αποτυπώνεται στη λιανική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης. Με τη μέση τιμή στα 2,15 ευρώ ανά λίτρο, το 53,2% της τελικής τιμής αντιστοιχεί στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και στον ΦΠΑ.
Στο πετρέλαιο κίνησης, η φορολογική επιβάρυνση είναι χαμηλότερη, λόγω της διαφορετικής φορολογικής δομής και του μειωμένου ΕΦΚ σε σύγκριση με τη βενζίνη.
Ειδικότερα, ο ΕΦΚ στο ντίζελ ανέρχεται σε 0,41 ευρώ ανά λίτρο, έναντι 0,70 ευρώ ανά λίτρο στην αμόλυβδη βενζίνη.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τη σημασία της φορολογίας στη διαμόρφωση των τελικών τιμών των καυσίμων, αλλά και τις δημοσιονομικές επιπτώσεις που θα είχε μια ενδεχόμενη μείωση του ΕΦΚ.