Μέσα σε ένα ρευστό και ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, που διαμορφώνεται από τις κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για αναθεώρηση της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και τη σταδιακή απομάκρυνση των ΗΠΑ από τον ρόλο του σταθεροποιητικού πυλώνα του φιλελεύθερου κόσμου, η Αθήνα θέτει ως βασική της προτεραιότητα τη διατήρηση της ηρεμίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Την ώρα που βρίσκονται στην τελική ευθεία οι διαβουλεύσεις για τη σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα, με την ημερομηνία να αναμένεται να ανακοινωθεί σύντομα, στην ελληνική πρωτεύουσα εδραιώνεται η αντίληψη ότι η νέα διεθνής συγκυρία επιβάλλει προσέγγιση και ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για «υπαρξιακή ανάγκη» διατήρησης της απευθείας επαφής με την Τουρκία, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική αποτρεπτική ομπρέλα δεν θεωρείται πλέον δεδομένη και οι εξωτερικές παρεμβάσεις στην περιοχή ενδέχεται να ενταθούν.
Κυβερνητικοί και κοινοβουλευτικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι, παρά τις διαφορές, η σχετική νηνεμία των τελευταίων ετών αποτελεί σημαντικό διπλωματικό κεκτημένο, το οποίο η Αθήνα επιδιώκει να διαφυλάξει. Ωστόσο, έμπειροι αναλυτές επισημαίνουν τις δυσκολίες της ελληνικής θέσης, καθώς η χώρα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της και τη στενότερη σχέση της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον, σε ένα περιβάλλον όπου οι αντιλήψεις Τραμπ και Ερντογάν συγκλίνουν σε ζητήματα κυριαρχίας.
Η πρόθεση της Τουρκίας να συμμετάσχει σε διεθνείς πρωτοβουλίες υπό την αιγίδα Τραμπ ενισχύει, σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους, την ανάγκη διατήρησης του διαλόγου. Το ΑΣΣ θεωρείται ευκαιρία να προβληθεί εικόνα συνεννόησης, χωρίς αυτό να συνεπάγεται υποχώρηση από πάγιες ελληνικές θέσεις.
Την ίδια στιγμή, δεν λείπουν οι φωνές που προειδοποιούν για κινδύνους αιφνιδιασμών. Έμπειροι διπλωμάτες εκφράζουν επιφυλάξεις για μια συνάντηση κορυφής χωρίς σαφή και εποικοδομητική ατζέντα, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα ενδέχεται να επιχειρήσει να ανοίξει ζητήματα όπως το Αιγαίο και τα χωρικά ύδατα. Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Χακάν Φιντάν, που άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο «διευθέτησης» μέσω συμβιβασμών, παρακολουθούνται στενά από την Αθήνα, η οποία επαναλαμβάνει ότι τα χωρικά ύδατα αποτελούν ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και δεν τίθενται σε διαπραγμάτευση.
Παρά ταύτα, στην ελληνική διπλωματία αναγνωρίζεται ότι ο διάλογος μπορεί να προχωρήσει μόνο στο πλαίσιο του Δικαίου της Θάλασσας και με αντικείμενο αποκλειστικά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Η εμμονή της Τουρκίας στη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» θεωρείται βασικό εμπόδιο, καθώς καθιστά δυσχερή οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Αθήνα επιχειρεί μια δύσκολη άσκηση ισορροπίας: να εμφανιστεί ανοιχτή στον διάλογο, χωρίς να δώσει την εικόνα ευελιξίας που θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση. Την ίδια ώρα, είναι δεδομένο ότι σε περίπτωση αδιεξόδου η Άγκυρα θα επιχειρήσει να μεταφέρει την ευθύνη στην ελληνική πλευρά, ενώ σε ευρωπαϊκό και αμερικανικό επίπεδο η ελληνική θέση συχνά θεωρείται περιοριστική.
Στο παρασκήνιο, η διαχείριση θεμάτων όπως οι ελληνοϊσραηλινές σχέσεις, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός προσθέτει επιπλέον πολυπλοκότητα. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η ελληνική αντιπροσωπεία δεν θα παγιδευτεί, το κλίμα απέχει αισθητά από τη δυναμική που είχε διαμορφωθεί μετά τις εκλογές του 2023. Με τις προτεραιότητες Αθήνας και Άγκυρας να αποκλίνουν, οι αναφορές σε «ιστορικές ευκαιρίες» μοιάζουν περισσότερο ρητορικές παρά αντανάκλαση της πραγματικότητας.