Η παρουσίαση της πολιτικής διαδρομής του Αλέξη Τσίπρα μέσα από τις σελίδες μιας ξένης εφημερίδας του προσφέρει τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε ένα κοινό που δεν έχει βιώσει άμεσα τα γεγονότα της περιόδου διακυβέρνησής του.
Στη συνέντευξή του στη γαλλική Libération, ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται ως υπερασπιστής των κοινωνικά ασθενέστερων, αντίπαλος της λιτότητας και πολιτικός που συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση της ευρωπαϊκής συνοχής.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη αφήγηση, παραλείπει κρίσιμες πτυχές της ελληνικής πραγματικότητας και αναπλάθει τα γεγονότα με τρόπο που εξυπηρετεί την προσωπική πολιτική του αποτίμηση.
Η αντίφαση ανάμεσα στην αντιλιτότητα και τα μέτρα της κυβέρνησής του
Από το Παρίσι, ο Αλέξης Τσίπρας ασκεί κριτική στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές του Εμανουέλ Μακρόν, στους υψηλούς έμμεσους φόρους και στη μείωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών. Πρόκειται, πάντως, για ζητήματα στα οποία η δική του κυβέρνηση είχε επίσης κληθεί να λάβει αποφάσεις με σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργικής του θητείας, ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ αυξήθηκε από το 23% στο 24%, ενώ επιβλήθηκαν πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις και ψηφίστηκαν αυστηρές ασφαλιστικές ρυθμίσεις.
Οι συγκεκριμένες επιλογές παρουσιάζονταν τότε από την κυβέρνηση ως αναγκαίοι συμβιβασμοί υπό τις συνθήκες της οικονομικής κρίσης. Σήμερα, όμως, ο πρώην πρωθυπουργός επικρίνει αντίστοιχες πολιτικές όταν εφαρμόζονται από άλλες κυβερνήσεις, γεγονός που αναδεικνύει την αντίφαση ανάμεσα στην πολιτική πρακτική και τη σημερινή του ρητορική.
Το 2015 και η αφήγηση περί διάσωσης της Ευρώπης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Αλέξης Τσίπρας στην περίοδο του 2015, υποστηρίζοντας ότι, αναλαμβάνοντας μεγάλο πολιτικό κόστος, κατάφερε να κρατήσει την Ελλάδα στον ευρωπαϊκό πυρήνα και να συμβάλει στη διατήρηση της σταθερότητας, ακόμη και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η περιγραφή αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα γεγονότα που σημάδεψαν εκείνη τη χρονιά: το δημοψήφισμα του Ιουλίου, στο οποίο το «Όχι» επικράτησε με 61,3%, την επιβολή των capital controls, το κλείσιμο των τραπεζών και, τελικά, την υπογραφή του τρίτου μνημονίου.
Πρόκειται για κρίσιμα επεισόδια της περιόδου, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αποτίμησης των κυβερνητικών επιλογών και δεν μπορούν να απουσιάζουν από μια συνολική αφήγηση για το 2015.
Η Αριστερά, η φορολόγηση του πλούτου και η γαλλική πολιτική σκηνή
Στη συνέντευξή του, ο πρώην πρωθυπουργός υποστηρίζει επίσης ότι η παρουσία της Αριστεράς στην εξουσία είναι πάντοτε επωφελής για τη μεγάλη πλειονότητα της κοινωνίας. Παράλληλα, προτείνει τη φορολόγηση του πλουσιότερου 1%, με στόχο την ενίσχυση του υπόλοιπου 99%.
Η πρόταση αυτή θέτει, ωστόσο, πρακτικά ζητήματα που αφορούν τον προσδιορισμό της φορολογητέας περιουσίας, τον τρόπο αποτίμησής της και τα πραγματικά έσοδα που θα μπορούσε να αποφέρει στα δημόσια ταμεία.
Αντίστοιχα, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τοποθέτησή του για τη γαλλική Αριστερά. Παρότι δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να παρέμβει στις εσωτερικές της υποθέσεις, στη συνέχεια περιγράφει τη στάση που, κατά την άποψή του, θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι υποψήφιοί της στις προεδρικές εκλογές.
Η κριτική στους Ευρωπαίους για την Ουκρανία
Ο Αλέξης Τσίπρας στρέφει τα πυρά του και προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, κατηγορώντας τους ότι δεν ανέλαβαν ειρηνευτικές πρωτοβουλίες για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η διαπίστωση ότι δεν έχει επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία δεν ταυτίζεται, ωστόσο, με τον ισχυρισμό ότι δεν υπήρξαν διπλωματικές προσπάθειες. Ενδεικτική είναι η διεθνής διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Ελβετία τον Ιούνιο του 2024, με τη συμμετοχή δεκάδων χωρών και ευρωπαϊκών θεσμών, στο πλαίσιο των προσπαθειών για την αναζήτηση λύσης.
Συνολικά, η συνέντευξη στη Libération επαναφέρει στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο ο Αλέξης Τσίπρας επιλέγει να παρουσιάζει την κυβερνητική του διαδρομή, δίνοντας έμφαση στις πολιτικές του επιδιώξεις και στις αποφάσεις που θεωρεί ότι δικαιώθηκαν από τις εξελίξεις.
Η υπεράσπιση του πολιτικού παρελθόντος αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πολιτικού. Η δημόσια αποτίμησή του, ωστόσο, προϋποθέτει ότι λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο οι προθέσεις και οι επιδιώξεις, αλλά και οι αποφάσεις, οι συνέπειες και τα γεγονότα που σημάδεψαν τη διακυβέρνησή του.