Σε μια ιστορική κίνηση που αναμένεται να αναδιαμορφώσει τις σχέσεις της με τη Δύση, η Τουρκία σχεδιάζει την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης υπό τη μορφή πανεπιστημιακού ιδρύματος.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η εξέλιξη αυτή ικανοποιεί ένα πάγιο και διαχρονικό αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ αποτελεί ορόσημο για το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Το παρασκήνιο και το «δώρο» στον Ντόναλντ Τραμπ
Η απόφαση της Άγκυρας συνδέεται άμεσα με τη διπλωματική προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεών της με την Ουάσιγκτον. Πηγές με γνώση του θέματος αναφέρουν ότι η κίνηση αυτή σχεδιάστηκε εν μέρει για να ικανοποιηθεί σχετικό αίτημα που είχε διατυπώσει ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, η εξέλιξη αυτή έρχεται να λειτουργήσει ως προοίμιο της επικείμενης επίσκεψης Τραμπ στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον προσεχή Ιούλιο. Παράλληλα, το κλίμα μεταξύ των δύο συμμάχων ελαφρύνθηκε περαιτέρω μετά τον τερματισμό μιας δικαστικής διαμάχης δεκαετιών στις ΗΠΑ που αφορούσε τουρκική κρατική τράπεζα.
Πώς θα λειτουργεί το νέο ίδρυμα
Η Θεολογική Σχολή, η οποία διέκοψε το τμήμα ανώτατων σπουδών της το 1971 όταν η Τουρκία κρατικοποίησε τη θρησκευτική εκπαίδευση, θα ενταχθεί πλέον στο επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Το νέο πανεπιστήμιο θα περιλαμβάνει θεολογική σχολή, επιτρέποντας την εκπαίδευση ορθόδοξων κληρικών μετά από περισσότερο από μισό αιώνα.
Ωστόσο, η λειτουργία του θα διέπεται από αυστηρούς κρατικούς κανόνες, καθώς οι φοιτητές θα εισάγονται μέσω των τουρκικών πανελλαδικών εξετάσεων και το πρόγραμμα σπουδών θα τελεί υπό την εποπτεία του τουρκικού Υπουργείου Παιδείας.
Η Άγκυρα διατηρεί τη θέση ότι το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ισότιμα σε όλα τα θρησκεύματα, καθώς και η εκπαίδευση των μουσουλμάνων κληρικών ελέγχεται και χρηματοδοτείται από το κράτος.
Η συμφωνία Ερντογάν - Βαρθολομαίου και το χρονοδιάγραμμα
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο πρόσφατης συνάντησης που είχε στην Άγκυρα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄, ο οποίος είναι και ο ίδιος απόφοιτος της σχολής. Όπως μετέδωσε η τουρκική εφημερίδα Hurriyet, ο Τούρκος πρόεδρος έδωσε το πράσινο φως για την επαναλειτουργία του ιδρύματος.
Αν και ορισμένες πλευρές, ανάμεσά τους και ο Πατριάρχης, είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι οι πύλες της σχολής θα μπορούσαν να ανοίξουν ακόμη και τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, πηγές του Bloomberg εκτιμούν ότι οι γραφειοκρατικές και τεχνικές προετοιμασίες ενδέχεται να απαιτήσουν περισσότερο χρόνο.
Η εξέλιξη αυτή συνιστά μια τεράστια συμβολική και ουσιαστική νίκη για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο επί δεκαετίες τόνιζε ότι το κλείσιμο της σχολής υπονόμευε τη δυνατότητά του να εκπαιδεύει τις επόμενες γενιές κληρικών.
Ταυτόχρονα, απαντά στις επικρίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία στην τελευταία της έκθεση για την Τουρκία είχε χαρακτηρίσει το λουκέτο στη Χάλκη ως ένα από τα σημαντικότερα και πιο χρόνια προβλήματα θρησκευτικής ελευθερίας στη χώρα.