Με έντονο ενδιαφέρον παρακολουθεί η Τουρκία τις σημερινές εκλογές στις ΗΠΑ, καθώς ο συσχετισμός δυνάμεων που θα προκύψει στο Κογκρέσο θα καθορίσει το περιθώριο κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ στο δεύτερο μισό της θητείας του.
Στην Άγκυρα το ζητούμενο είναι αν το αποτέλεσμα θα περιορίσει τον Αμερικανό πρόεδρο και τι θα σημάνει αυτό για τις διμερείς σχέσεις, τις αμυντικές συμφωνίες, τις κυρώσεις και την αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή.
Στις τουρκικές αναλύσεις δεν διαμορφώνεται ενιαία προτίμηση υπέρ Ρεπουμπλικάνων ή Δημοκρατικών· κυριαρχούν τρεις ανησυχίες: οι πιθανοί περιορισμοί στον Τραμπ, το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας και οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον για Ιράν και Ισραήλ.
Η φιλοκυβερνητική ανάγνωση
Στον φιλοκυβερνητικό Τύπο η αναμέτρηση εμφανίζεται ως απειλή για τα πλεονεκτήματα που πιστεύεται ότι έχει κερδίσει η Άγκυρα χάρη στη σχέση Ερντογάν–Τραμπ.
Ανησυχία προκαλεί ιδίως μια ενίσχυση των Δημοκρατικών, οι οποίοι θα μπορούσαν να στηρίξουν νομοθετικές πρωτοβουλίες υπέρ Ελλάδας και Κύπρου και να υιοθετήσουν σκληρότερη γραμμή απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα». Την ίδια στιγμή, θεωρείται ότι η πολιτική Τραμπ έχει διευκολύνει την Τουρκία, αφού η απομάκρυνση των ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή ασφάλεια ώθησε τους Ευρωπαίους να αναζητούν συνεργασία με την Άγκυρα.
Ακόμη και σε αυτό το στρατόπεδο, ωστόσο, υπάρχουν προειδοποιήσεις ότι ένα ισχυρότερο Δημοκρατικό Κόμμα θα δυσκολέψει τα τουρκικά εξοπλιστικά αιτήματα, και ότι η Άγκυρα οφείλει να αντιμετωπίζει το Κογκρέσο ως συνομιλητή και όχι ως εμπόδιο που παρακάμπτεται μέσω Λευκού Οίκου.
Εκτιμάται επίσης ότι οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να εντείνουν τις αμερικανικές αντιρρήσεις για τις τουρκικές επιχειρήσεις σε Συρία και Ιράκ.
Στο ζήτημα του Ισραήλ οι απόψεις διίστανται: άλλοι βλέπουν ανάκαμψη δυνάμεων που αμφισβητούν την άνευ όρων στήριξη, άλλοι αμφιβάλλουν αν η πολιτική των Δημοκρατικών θα άλλαζε ουσιαστικά, επικαλούμενοι τη στάση της κυβέρνησης Μπάιντεν.
Στο προσκήνιο βρίσκεται και το Ιράν, καθώς το αποτέλεσμα μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις του Τραμπ για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η θεσμική και αντιπολιτευτική ματιά
Ο αντιπολιτευόμενος Τύπος και οι αναλύσεις με θεσμικό προσανατολισμό εστιάζουν στις συνέπειες μιας πιθανής ήττας των Ρεπουμπλικάνων και στη διαχρονική αδυναμία της τουρκικής διπλωματίας να χτίσει σταθερούς δεσμούς με το Κογκρέσο.
H κριτική στοχεύει στην επιλογή του Ερντογάν να στηρίζεται στην άμεση συνεννόηση με τον εκάστοτε πρόεδρο των ΗΠΑ, με την παραδοχή ότι ο Λευκός Οίκος μπορεί να υπερκεράσει τους νομοθέτες.
Ως αντίθετο παράδειγμα προβάλλεται η Ελλάδα, που καλλιεργεί συστηματικά επαφές με μέλη του Κογκρέσου και επηρεάζει έτσι νομοθετικές πρωτοβουλίες για την Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία, αντιθέτως, επικρίνεται ότι επί χρόνια επικεντρωνόταν στην αποτροπή της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων, χωρίς ανάλογο δίκτυο επαφών.
Η πιο απτή συνέπεια αφορά τους εξοπλισμούς. Σύμφωνα με έκθεση του τουρκικού Ινστιτούτου Κοινωνικών Μελετών, ένα ενισχυμένο Δημοκρατικό Κόμμα θα μπορούσε να δυσχεράνει την εκπλήρωση των δεσμεύσεων του Τραμπ προς την Άγκυρα.
Η επανένταξη στο πρόγραμμα F-35, η άρση των κυρώσεων CAATSA και η προμήθεια αμερικανικών κινητήρων για το μαχητικό KAAN παραμένουν ανοιχτά ζητήματα, καθώς η πολιτική βούληση του προέδρου δεν αρκεί απέναντι σε νομοθετικά και θεσμικά εμπόδια.
Γι' αυτό προτείνεται η καλλιέργεια σχέσεων και με τα δύο κόμματα, ώστε η τουρκική πολιτική να μην εξαρτάται μόνο από τη σχέση των δύο ηγετών. Παράλληλα, η αρθρογραφία αυτή επισημαίνει τη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για την οικονομία, τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν και τη φθορά του Τραμπ.
Το κοινό σημείο
Παρά τις διαφορετικές προτεραιότητες, και οι δύο πλευρές συμφωνούν στον φόβο ότι μια μετατόπιση των ισορροπιών στο Κογκρέσο θα στερήσει από τον Τραμπ τη δυνατότητα να τηρήσει όσα έχει υποσχεθεί στην Άγκυρα. Ο
ι φιλοκυβερνητικοί φοβούνται την απώλεια γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων, ενώ οι θεσμικοί αναλυτές υπογραμμίζουν την ανάγκη η τουρκική διπλωματία να απεξαρτηθεί από την προσωπική σχέση Ερντογάν–Τραμπ.
Ελλάδα και Κύπρος εμφανίζονται και στις δύο προσεγγίσεις: ως πιθανοί κερδισμένοι από ισχυρότερους Δημοκρατικούς και ως παράδειγμα της αξίας της συστηματικής επιρροής στο Κογκρέσο.
Για την Άγκυρα, λοιπόν, το διακύβευμα δεν είναι μόνο ποιος θα ελέγξει το Κογκρέσο, αλλά και αν θα καταφέρει να διατηρήσει τα διπλωματικά και αμυντικά της οφέλη σε ένα ενδεχομένως δυσμενέστερο περιβάλλον στην Ουάσιγκτον.