Ο πρώην Τούρκος πρέσβης και βουλευτής του CHP, Ναμίχ Ταν, χαρακτηρίζει «πικρό μάθημα διπλωματίας» για την κυβέρνηση της Άγκυρας την κοινή διακήρυξη Ελλάδας, Αιγύπτου και Κυπριακής Δημοκρατίας, που υιοθετήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου στο Ελ Αλαμέιν.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Ταν εκτιμά ότι η διακήρυξη, ιδιαίτερα από ελληνικής πλευράς, αποτελεί απάντηση στην πρόσφατη συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν στη Μέκκα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «στη διπλωματία δεν υπάρχει δράση χωρίς αντίδραση».
Ο πρώην διπλωμάτης υπογραμμίζει ότι η κοινή διακήρυξη επιβεβαιώνει τη σύγκλιση συμφερόντων των τριών χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι ο μηχανισμός τριμερούς συνεργασίας ξεκίνησε το 2014 στο Κάιρο.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις θέσεις που διατυπώνονται για το διεθνές δίκαιο, τις θαλάσσιες ζώνες και το Κυπριακό. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι σχετικές διατυπώσεις συνιστούν έμμεση αμφισβήτηση των τουρκικών θέσεων, καθώς η διακήρυξη υπογραμμίζει ότι οι συμφωνίες για τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών πρέπει να είναι συμβατές με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η διακήρυξη στηρίζει την επίλυση του Κυπριακού στη βάση των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών και των πρόσφατων πρωτοβουλιών της ειδικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Ο Ταν υποστηρίζει ότι, αν και η Τουρκία δεν κατονομάζεται, διαμορφώνεται μια κοινή στάση απέναντι στις επιλογές της κυβέρνησης του AKP, με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη λύση των δύο κρατών στην Κύπρο να βρίσκονται, κατά την εκτίμησή του, στο επίκεντρο.
Η ενεργειακή διάσταση
Ο Ταν εστιάζει και στην ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι η διακήρυξη ενισχύει σχέδια που προωθούνται χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στη στήριξη του έργου GSI, του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέσει την Ελλάδα με την Κύπρο, καθώς και στη διασύνδεση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Αιγύπτου με τα κοιτάσματα της Κύπρου.
Όπως εκτιμά, η Αθήνα εξασφάλισε από το Κάιρο την υποστήριξη που επιδίωκε για το GSI, ενώ Ελλάδα και Αίγυπτος ενίσχυσαν την κοινή τους στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και ευρύτερα στα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Ταν αναφέρεται επίσης στη στήριξη που παρέχει η Ελλάδα στην Αίγυπτο για ζητήματα διασυνοριακών υδάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαμάχη για το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης στον Άνω Νείλο.
Ρόλος Αθήνας και Λευκωσίας στις Βρυξέλλες
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει ο Ταν και στη συμφωνία για την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων Αιγύπτου–Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την άποψή του, Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία αποκτούν ρόλο υποστηρικτών των αιγυπτιακών θέσεων στην Ευρώπη.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η γραμματεία του μηχανισμού τριμερούς συνεργασίας θα εγκατασταθεί στη Λευκωσία, γεγονός που, σύμφωνα με τον ίδιο, ενισχύει τον μόνιμο χαρακτήρα του σχήματος. Η επόμενη Σύνοδος Κορυφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην Κύπρο.
Ο πρώην Τούρκος πρέσβης εκτιμά ότι, παρά την απουσία άμεσης αναφοράς στην Τουρκία, η διακήρυξη διαμορφώνει ένα σαφές διπλωματικό πλαίσιο απέναντι στις τουρκικές επιλογές στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κλείνοντας, ο Ταν ασκεί ευθεία κριτική στην τουρκική εξωτερική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι η επίκληση της «ισλαμικής ενότητας» δεν ανταποκρίνεται στη σκληρή πραγματικότητα της διεθνούς διπλωματίας. Καλεί, παράλληλα, την κυβέρνηση να υιοθετήσει πιο ρεαλιστικούς στόχους και προσεκτικότερη ρητορική, προειδοποιώντας ότι αναφορές σε «νεοοθωμανικούς» ή «νεοαυτοκρατορικούς» ρόλους προκαλούν ανησυχία στους συνομιλητές της Άγκυρας.